sözaltı xəbər Mədəniyyət
Mədəniyyət
EN AZ
Təkbaşına qəzet çıxardı, müharibəyə getmədi - Veqanlığın banisi Donald Uotson kimdir?

Təkbaşına qəzet çıxardı, müharibəyə getmədi - Veqanlığın banisi Donald Uotson kimdir?

kulis.az 02.09.2026 14:30 43 baxış

Bu gün aktivist, heyvan haqları müdafiəçisi, veqanlığın banisi hesab edilən Donald Uotsonun doğum günüdür.

Kulis.az veqanlığın tarixi və təşəkkül ilə bağlı material təqdim edir.

Bəşər tarixini dəyişən böyük qığılcımlar çox vaxt gurultulu meydanlarda deyil, tək bir insanın təşəbbüsləri ilə də ola bilir.

Bu gün qlobal qida sənayesindən tutmuş modaya, ekoloji hərəkatlarından gündəlik həyat fəlsəfəsinə qədər milyonlarla insanın həyat tərzinə çevrilmiş varlıqlıq və belə doğulmuşdu: cəmiyyətin yad və radikal hesab etdiyi bir ideya kimi. Bu nəhəng dalğanın təməlini qoyan insan isə nə bir siyasətçi, nə də bir sənaye nəhəngi idi; o, 1910-cu ildə İngiltərənin mədənçi ailəsində dünyaya göz açdı, sonralar sadə bir məktəb müəllimi kimi ömür sürən Donald Uotson idi.

Uotsonun uşaqlıq illərinin böyük hissəsi əmisi Corcun kənd təsərrüfatı fermasında keçmişdi. Həmin çağlarda bu təbiətin, təhlükəsizliyin və həyatının ən gözəl, ən ideal məkanı dedi. Lakin günlərin birində qarşılaşdığı dəhşətli mənzərə uşaq təxəyyülünün yaratdığı bu nağılı bir göz qırpımında darmadağın etdi. Ey, balaca bir donuzun amansızcasına kəsilməsinə şahid oldu. Bu qanlı səhnə onun necə olduğu elə həkk olundu ki, illər sonra həmin anı xatırlayarkən fermanı "hər canlı məxluqun günlərinin əvvəlcədən dediyi bir ölüm kamerası" kimi təsvir edəcək. Bu sarsıntı ruhunda dərin bir dönüş nöqtəsinə çevrildi. Hələ cəmi 14 yaşında ikən 1924-cü ilin Yeni il gecəsində o, öz-özünə sarsılmaz bir söz verdi: bir daha heç vaxt ət yeməyəcəkdi.

Zaman keçdikcə Uotson vegetarianlıq kifayət qədər qurban bütövlük üçün yetərli olmadığını başladı. O hesab edir ki, süfrələri bəzəyən süd və yumurta kimi məhsulların arxasında heyvanların görünməyən istismarı və səssiz əzabı dayanır.

Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.

Tam xəbəri oxu