Birləşmiş Ştatlar və Venesuela arasında ABŞ tərəfinin 65 milyard bareldən çox sübut edilmiş neft ehtiyatları üzərində əksəriyyət nəzarətini ələ keçirəcəyi razılaşma təkcə Vaşinqtonun ən böyük enerji müqaviləsi deyil, həm də qlobal neft qiymətlərinə təsir etmək üçün yeni alət ola bilər. Razılaşma Ukraynada davam edən müharibə və İranı əhatə edən eskalasiya fonunda xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, hər ikisi enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyi artırır və qiymətləri tədarük həcmlərində potensial dəyişikliklərə daha həssas edir. Bu kontekstdə, dünyanın ən böyük sübut edilmiş neft ehtiyatlarına malik ölkə olan Venesuelanın ehtiyatlarına nəzarət ABŞ-a öz hüdudlarından kənarda xam neft tədarükünə təsir etmək imkanı verir.
Prezident Donald Tramp sazişi “dünya tarixində ən böyük neft müqaviləsi” adlandırıb. "Amerika Birləşmiş Ştatları Venesuela ölkəsi ilə dünya tarixində ən böyük neft müqaviləsi imzaladı! ... biz Amerika vergi ödəyicisinə heç bir xərc tələb etmədən Venesuelada 65 milyard bareldən çox sübut edilmiş neft ehtiyatlarına ABŞ-ın nəzarətini təmin etdik", - Tramp Truth Social-da yazıb. Venesuelanın ümumi ehtiyatları ilə müqayisədə elan edilən razılaşmanın miqyası xüsusilə diqqəti çəkir. Mövcud məlumatlara görə, ölkədə təxminən 303 milyard barel təsdiqlənmiş neft ehtiyatı var.
Bu o deməkdir ki, saziş ABŞ-a bu nəhəng resurs bazasının beşdə birindən çoxuna nəzarət edəcək. İndiyədək ABŞ-ın qlobal enerji bazarına təsiri əsasən yerli istehsala əsaslanırdı, halbuki dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsi birbaşa Amerikanın nəzarətindən kənarda qaldı. Venesuela razılaşması bu dinamikanı dəyişir.
Elan edilmiş şərtlərə əsasən, ABŞ tərəfi 17 strateji yatağın işlənməsindən təxminən 55% effektiv hasilat hüququ əldə edə bilər. Məlumata görə, güzəştlər 100 il müddətinə qurulub, ABŞ tərəfi isə neftin dəyəri ilə təminatlı alınması hüququna malik olacaq. Məhz bu amillərin birləşməsi sazişə daha geniş geosiyasi əhəmiyyət verir.
ABŞ sadəcə Venesuela neftinə çıxış əldə etməyəcək, həm də onun hasilatı və təchizatının idarə edilməsində iştirak etmək üçün uzunmüddətli mexanizm əldə edəcək. Eyni zamanda, Venesuelanın hazırkı hasilatı onun resurs bazasının nəzərdə tutduğu potensialdan xeyli aşağı olaraq qalır. Təxminən 303 milyard barrel təsdiqlənmiş ehtiyata malik olmasına baxmayaraq, ölkə gündə təxminən 1,25 milyon barel neft hasil edir.
İllər boyu sərmayə qoyuluşu, sanksiyalar, köhnəlmiş infrastruktur və texnoloji məhdudiyyətlər Venesuelaya öz potensialının əhəmiyyətli bir hissəsini reallaşdırmağa mane olub. ABŞ-ın əsas strateji marağı da məhz burada ortaya çıxır. Əgər Amerika kapitalı infrastrukturu bərpa edə və hasilatı artıra bilsə, əlavə neft həcmləri qlobal bazara çıxa bilər və bu resurslar faktiki olaraq ABŞ-ın təsir dairəsinə düşə bilər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
