Pascal Mercier'in (əsl adı Peter Bieri) 2004-cü ildə alman dilində yazdığı "Night Train to Lisbon" romanı, müasir Avropa ədəbiyyatının ən dərin, ən düşündürücü əsərlərindən biridir. Kitab əsasında 2013-cü ildə Jeremy Irons'ın baş rolda oynadığı film çəkilmişdir.
--spoiler--
Roman, isveçrənin Bern şəhərində latın dili müəllimi olan Raimund Gregorius'un həyatında baş verən qəfil bir dönüşlə başlayır. Gündəlik, monoton həyatını yaşayan bu orta yaşlı adam bir gün körpü üzərindən keçərkən yağışlı bir gecədə intihar etmək istəyən portulqaliyalı bir qadını xilas edir. Bu qadının paltosunda qoyub getdiyi kitab, Gregorius'un bütün həyatını alt-üst edəcək bir səyahətin başlanğıcına çevrilir.
Söhbət mövzusu olan kitab, portulqaliyalı həkim və filosof Amadeu de Prado'nun yazdığı "Kəlimələr ve Qan" (Uma Gramática do Sentimento) adlı əsərdir. Prado, 1973-cü ildə Salazar diktaturasına qarşı mübarizə aparan bir insan kimi qısa ömür sürmüş, ancaq arxasında dərin fəlsəfi düşüncələrlə dolu bir əlyazmasını qoyub getmişdir. Gregorius bu sözləri oxuduqca, sanki öz ruhunun dərinliklərindən gələn bir səs eşidir. O gecə şagirdlərini, işini, köhnə həyatını geridə buraxaraq Lissabona gedən qatara minir.
Roman, eyni zamanda bir fəlsəfə kitabı kimi oxunur. Prado'nun dili vasitəsilə Mercier, həyatın mənası, ölüm qorxusu, azadlıq, sevgi, xəyanət, müqavimət və seçim üzərində ciddi sorular qaldırır. "Özümüzün yalnız bir hissəsini yaşayırıq. Digər hissələr nədir?" kimi cümlələr oxucunu daxilən silkələyir. Bu əsər, insan varlığının nə qədər geniş, nə qədər sirli olduğunu xatırladır. Lissabona çatdıqdan sonra Gregorius, Prado'nun həyatını araşdırmağa başlayır: onun keçmiş dostlarını, məşuqlarını, bacısını tapır, onlarla görüşür. Hər görüşmə yeni bir sualın qapısını açır. Prado həqiqətən kim idi? Diktaturaya qarşı mübarizəsi nə qədər saf, nə qədər ziddiyətli idi? Sevdiyi insanlara nə etdi? Bu sualların cavabları, Gregorius'un öz həyatına olan baxışını da kökündən dəyişdirir. Kitabın bütün ruhu, fərdin öz həyatı üzərindəki nəzarəti, seçimlərin ağırlığı və keçmişin qaçılmazlığı üzərinə qurulmuşdur. Mercier sanki oxucuya soruşur: sən bu ana qədər həqiqətən yaşadınmı, yoxsa sadəcə ömür sürdünmü? Lissabon isə bu sualların verildiyi şəhər kimi simvolik bir məkan kimi seçilmişdir. Portulqaliyanın paytaxtı, tarixi, melanxoliyası, fado musiqisinin kədəri ilə birlikdə romanın ruhuna hopmuşdur.
"Night Train to Lisbon" sadəcə bir səyahət romanı deyil. O, daxili səyahətin, özünüdərkin, həyatın mənasını axtarışın romanıdır. insan ruhunun ən gizli guşələrinə işıq tutan bu əsər, oxuduqdan sonra adamı uzun müddət düşündürür, sarsıdır, dəyişdirir.
sifarişi verən: loddard