sistem robotu


6,957   0   0   0
1. nəsil əcdad yazar
entry: 6,957
reytinq: 3,579
karma: 628
izləyən: 11
oxunma: 142,388
sifariş sayı: 1443






0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 23:40 #315457 mesaj facebook twitter

varga kalantarov

koç universitetində dərs deyən digər bir azərbaycanlı əfsanə riyaziyyatçı.
http://home.ku.edu.tr/~vkalantarov/

ekşidə bir entry oxumuşdum, qismi diferensial tənliklərlə bağlı bu sahədə tədqiqat aparan riyaziyyatçıların olduğu bir konfrans keçirilir. kalantarov müəllimin bir tələbəsi də həmin konfransda iştirak edir

hər kəs fəxrlə müəllimlərinin, elmi rəhbərlərinin adını çəkir, axırda biri qayıdıb soruşur ki bəs sizin müəlliminiz yoxdur? türk tələbə də varga kalantarov cavabını verir

təbii ki hər kəs düymələri ilikləyir, çünki bu sahədə varga müəllim həqiqətən də əfsanədir, bizim universitetlərdəki moşenniklərin görüb dərs alması gərəkənlərdəndir

2 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 22:54 #315452 mesaj facebook twitter

ali mustafazadeh

http://home.ku.edu.tr/~amostafazadeh/

koç universitetində dərs deyən azərbaycanlı riyaziyyatçı, nəzəri fizik. azərbaycanın türkiyədəki əfsanələrindən biri. keçən əsrin ən tanınmış nəzəri fiziklərindən olan dewitt'in tələbəsi olub

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 22:49 #315450 mesaj facebook twitter

kəramət böyükçöl

hər dəfə tipini görəndə,
yadıma bəxt üzüyü filmində şair moşu haqda deyilən, "adı şairdi, özü kartof satana oxşayır" ifadəsi düşən zad.

13 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 16:37 #315414 mesaj facebook twitter

cherenkov radiasiyası

nüvə reaktorlarında gördüyümüz o mavi işığın səbəbkarı.

işıqdan sürətli hərəkət edən və yüklü zərrəcyin dialektrik mühitdən keçdiyi zaman yaranan elektromaqnit radiasiya. cherenkov tərəfindən kəşf olunub. hesablamaq üçün cherenkov bucağından istifadə olunur

cos(θc)=1/β

(bax: frank-tamm dusturu)

1 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 16:20 #315413 mesaj facebook twitter

last christmas

yeni ili, nostalgiyanı insanın iliklərinə qədər hiss etdirən wham! mahnısı.

(youtube: )


Last Christmas
I gave you my heart
But the very next day you gave it away
This year
To save me from tears
I'll give it to someone special

4 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 13:16 #315393 mesaj facebook twitter

12 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 11:22 #315377 mesaj facebook twitter

bir şeyin adını bilmək ilə o şeyi həqiqətən bilmək arasında fərq

(youtube: )



feynmanın üstdəki videoda izah etdiyi fərq. ona belə bir fərqin olduğunu atası öyrədib. yaxşı ki. beşinci sinifdə filan oxuyanda böyük siniflərin kitablarını götürüb oxuyurdum. cəbr və riyazi analizin başlanğıcı filan. ilk dəfə törəmə və inteqralı anladığımı sanmışdım. elə gəlirdi ki möhtəşəm bir dünya kəşf etmişəm, plyus da anlamışam nə baş verir. o vaxt idman dərslərində məktəbdən çölə buraxırdılar, uşaqlar da adətən futbol oynayırdı. böyük siniflərdən bir qaqaş var idi; hardasa doqquzuncu sinif zad. təsadüfən söhbətimiz alınmışdı və ona doqquzuncu sinifin cəbr kitabından müxtəlif şeylər izah etmişdim. qaqaş da təəccüblə qayıtmışdı ki sən bunları necə öyrənmisən? mən də, o da elə bilirdik ki mən nəsə öyrənmişəm. sonra illər keçdi gördüm ki nə o qaqaş məktəbdə nəsə öyrənibmiş, nə də mən o kitablardan nəsə anlamışammış. sadəcə adlarını və nə üçün işə yaradıqlarını bilirmişəm, amma onlar haqda heç bir məlumatım yox imiş, ən pisi qaqaş da dərslərdən bir zibil anlamadığı üçün o da anladığımı sanıb təəccüblənmişdi. illər keçəcək əminəm ki bugün bildiyim bir çox şeyin sadəcə adını bildiyimin fərqinə varacam. çünki bir şeyi həqiqətən də bilmək elə də asan şey deyil və çoxumuz məktəbdən başlayaraq sadəcə adları öyrənməyə proqramlaşdırılırıq; bir çoxumuz əsas riyazi nəzəriyyələrin arxasında dayanan vacib şeyləri görmürük, bəzən o haqda misallar da həll edirik amma nə etdiyimizi bilmirik. ona görə illər sonra bu inteqral mənim nə işimə yarayacaq kimi suallar çıxır ortaya. adını bilirik çünki, inteqralı bilmirik. ən pisi təkcə azərbaycanda da deyil bu, bütün dünyada iyrənc bir bayağılıq baş alıb gedir. fields medalçısı tim g. 2012-də bu haqda blog yazısı yazmışdı: https://gowers.wordpress.com/2012/11/20/what-maths-a-level-doesnt-necessarily-give-you/ - mütləq oxuyun bu bloq yazısını da. adlarını bilmək yox o şeylər haqda həqiqətən nəsə bilmək, öyrənmək lazımdır. feynmana atası bu gerçəyi göstərməsə o bəlkə də feynman olmazdı, bəs dünyanın geri qalanına kim izah edəcək bunları?

6 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:54 #315349 mesaj facebook twitter

inter universal teichmuller theory

elliptik əyrilər üçün hodge-arakelov nəzəriyyəsi, aritmetik kodaira-spencer xəritəsi, anabelian həndəsə,+ və müxtəlif yeni fikirlərin əsasında, s. mochizuki tərəfindən 2012 ci ildə yayımlanan və oesterlé–masser hipotezinə ekvivalent olan szpiro və hiperbolik əyrilər üçün vojta hipotezini isbat etdiyini iddia edən,

amma bu günə qədər məqalələrin mürəkkəbliyi və təmamilə yeni metodlara söykənməsi səbəbilə riyaziyyatçılar tərəfindən skeptik yanaşılan, haqqında riyaziyyat dünyasında illərdir geniş müzakirələr aparılan,

və ən nəhayət filds medalçısı peter scholze tərəfindən məqalələrdə həll edilə bilməyəcək bir səhv tapıldığı bildirilən, taleyi bu günə qədər qaranlıq qalmış riyaziyyat nəzəriyyəsi.

ətraflı: (bax: oesterlé–masser hipotezi)

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:48 #315348 mesaj facebook twitter

christopher zeeman

məşhur topoloq, riyaziyyatçı.

zeeman danışır ki, bəs bir dəfə 7 ilə yaxın bir problemin doğruluğu isbat etmək üçün çalışıb və bir gün anidən fikirləşib ki əksini yəni problemin düz olmadığını isbat etmək üçün çalışsın.

həmin səhər əksini isbat etmək üçün çalışmaya başlayıb və bir saat sonra problemin düz olmadığını isbat edib. 7 il israrla səhv bir yolda didinib qalıbmış özü də bilmədən. 1 saat sonra məqalə hazır olub.

burdan çıxarılacaq vacib həyat dərslərindən biri də odur ki məsələlərə həmişə eyni tərəfdən baxmaq zaman itirməyimizə səbəb olur. *

1 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:41 #315346 mesaj facebook twitter

renaissance technologies llc

. jim simons adlı riyaziyyatçı tərəfindən qurulan hedge fund firması.

jim simons topologiya sahəsində ixtisaslamış və veblen mükafatı almış məşhur riyaziyyatçıdır. gənc yaşlarında finans sektoruna girir və milyardlarla dollarlıq sərvət sahibi olur.

adını fiziklər də eşitməmiş olmaz. chern-simons deyə modern fizikada vacib bir nəzəriyyədə keçir jim simonsun adı.

qurduğu bu şirkət işçilərinə verdiyi maaş, intellektual ortam ilə seçilir. ancaq işçiləri də riyaziyyat, fizika məzunlarından və bu sahədə məqalələri olan araşdırmaçılardan seçilir.

yəni finans sahəsində hər hansı biliyin olması belə tələb olunmur. sadəcə riyaziyyat, fizika bilikləri. zarafatlar dolaşır ki jim simons iş intervyusu əvəzinə potensial işçilərinə çalışdıqları mövzuda seminar verdirir. bu seminar mərhələsini keçə bilənlər də işə qəbul olunur -*

dediyim kimi amerikadakı ən möhtəşəm iş ortamıdır bu şirkət.

jim simons eyni zamanda da hər il riyaziyyatın ən vacib sahələrində konfranslar təşkil edir. simons leksiyası adlanır.

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:39 #315344 mesaj facebook twitter

sofya kovalevskaya



riyaziyyatçıların əksərində olduğu kimi onda da riyaziyyata maraq uşaq yaşlarından başlayır. riyaziyyatdan başqa qalan heç bir dərsi oxumadığı üçün də atası riyaziyyat dərslərinə girməsinə icazə vermir. sofia isə kitabxanadan aldığı kitablarla gecələr özbaşına öyrənməyə davam edir. xaricdə təhsil almaq istədiyi üçün evlənmək məcburiyyətində qalır çünki həmin dönəmdə bir qız ailəsinin icazəsi olmadan evdən ayrıla bilməzdi. 18 yaşında vladimir kovalevski ilə evləndikdən sonra 1869-cu ildə almaniyanın heidelberg şəhərinə gedir və orda riyaziyyat və təbiət elmləri oxumağa başlayır. burdan məzun olandan sonra isə avropanın ən məşhur riyazi analizçisi olan karl veyerştras ilə çalışmaq üçün berlinə köçür amma burda da berlin universiteti sofianın universitetdə təhsil almasına imkan vermir. veyerştras sofiaya özəl dərslər verərək ona üzərində çalışdığı mövzuları öyrədir və sofia 1874-cü ildə yayımladığı üç məqalə nəticəsində göttingen universiteti tərəfindən doktorluq dərəcəsinə layiq görülür.

ancaq bütün bunlara və veyerştrasın yazdığı tövsiyyə məktublarına rəğmən qadın olduğu üçün universitetdə akademik iş tapa bilmir və tədqiqat aparmağı dayandırır. yalnız 1880-ci ildən sonra yenidən riyaziyyatla maraqlanmağa başlayır və illər əvvəl evləndiyi vladimirdən ayrılır. vladimir bir neçə ay sonra intihar edir və sofia daha da böyük depressiyaya düşür və daha da çox riyaziyyatla məşğul olmağa başlayır. həmin vaxtdan sonra müxtəlif universitetlərdə professor olur və eyni zamanda da ən prestijli riyaziyyat jurnallarından biri acta mathematicada editorluq edir. 1891-ci ildə pnevmaniya səbəbilə vəfat edir. sofia eyni zamanda da nihilist olub. bu gün ən məşhur riyazi işlərindən biri cauchy-kovalevskaya teoremidir hansı ki, nash yerləşdirmə teoreminin isbatı üçün günther tərəfindən də istifadə olunub.

istinad. http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/history/biographies/kovalevskaya.html

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:35 #315343 mesaj facebook twitter

bernstein problemi

hiperfəzalarda (r^n üçün 3 böyük və bərabərdir n və böyük bərabərdir 7) minimal səthin hesablanması problemi. (bax: minimal surface) variational calculus deyə bir riyaziyyat sahəsi var ki klassik mexanikanın əsasını təşkil edir. bu problem də həmin o kalkulusun əsas problemidir.

1776 larda meusnier h=0 olduğu hallarda (h-mean curvature adlanır) bütün ölçülərdə minimal səthi hesablaya bilmişdi. r^n+1 hiperfəzasını c^2 qrafı ilə f: δ--->r, δ daxildir r^n-ə açıqlayacağıq.

a(f)=integral δ kökaltında (1+[∇f]^2) dv

f minimum olduğu üçün minimal sahə tənliyi belə yazılacaq:

(1+[∇f]^2)∑n i=1 fji - ∑n i,j=1 fifjfij=0

bernsteinin teoreminə görə minimal c^2 qrafı r^3 fəzasında müstəvidir. bu teorem elə bernsteinin özü tərəfindən isbat olunub. burdan çıxan başqa bir nəticə isə bernstein hipotezi və ya problemi olaraq qalıb:

əgər f:r^n-->r r^n üzərində minimal sahə tənliyinin həllidirsə burda f xətti funksiyadir. (bax: linear function)

n böyük və bərabərdir 7 üçün düzgün olduğu halda n böyük ve bərabər 8 üçün isə səhvdir. hipotezi bombieri adlı riyaziyyatçı isbat edib.

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:18 #315342 mesaj facebook twitter

hex

1942 ci ildə piet hein tərəfindən kəşf olunan amma bundan bir neçə il sonra da john nash tərəfindən təzədən kəşf olunan strategiya oyunu. adını da hexagonal sözündən alır yəqin ki (burasını sallamış ola bilərəm, mənə riyaziyyat tərəfi maraqlı olub deyə elə də fikir verməmişəm, əfv ola)

obşim oyunun qaydası bəsitdir əslində. oyun taxtasının iki eyni rəngli tərəfi arasında əlaqə qurmalısız *

oyuna burdan baxa bilərsiz. http://www.lutanho.net/play/hex.html

iki nəfər arasında oynanılır gördüyünüz kimi. hər tərəf üçün də fərqli rənglərdə daşlar olur və oyun taxtasının sizə aid olan tərəfləri də əlinizdəki daşların rəngi ilə eyni olur.

dediyim kimi sıra ilə oyun taxtasına daşlar qoyursuz və etməli olduğunuz tək şey oyun taxtasının sizə aid tərəfləri arasında bu daşlar vasitəsilə əlaqə qurmaqdır.

söhbətin bu yerində işə hex teoremi düşür. bu teoremə görə (j. nash tərəfindən sabit nöqtə teoremi istifadə olunaraq isbat olunub) hex oyunu heç vaxt bərabərə bitə bilməz, yəni tərəflərdən biri mütləq qalib gəlməlidir.

oyun heç vaxt bərabərə bitməyəcəyi üçün də deməli oyunçulardan birinin mütləq bir qazanma strategiyası var. (!) həmin oyunçu da oyuna ilk başlayan yəni oyun taxtasına ilk daşı qoyan oyunçudur. ee o zaman çıxıb deyə bilərsiz ki, day nə oldu, ilk oyunçunun bir qazanma strategiyası var və deməli elə o da qazanacaq da.

amma həmin strategiyanı necə deyərlər həmin oyunçudan oğurlaya da bilərsiz, çünki qazanma strategiyasının nə olduğu bilinmir. yəni ilk oyunçu öz həmləsini edəndən sonra ikinci oyunçu həmin həmlənin qazanma strategiyasına uyğun bir həmlə olduğunu tuta bilsə, oyun şərtlərinə görə daş rəngini dəyişə və həmin bayaqki oyunçunun qazandığı avantajı öz hesabına keçirə bilər.

belə çox maraqlı, riyaziyyatın müxtəlif sahələrini də əhatə edən bir oyundur hex.

https://cannuman.wordpress.com/2016/06/17/gm-4-hex-tam-bilgili-oyunlar-ve-strateji-calma/
bu da isbatı: http://www.cs.cmu.edu/afs/cs/academic/class/15859-f01/www/notes/brouwer-hex.pdf

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:13 #315341 mesaj facebook twitter

ay işığı sonatası

mənə görə bu əsər haqda ən möhtəşəm sözü musiqi tənqidçisi hector berlioz qeyd edib:

is one of those poems that human language does not know how to qualify.

beethoven tərəfindən 1801 ci ildə bəstələnən və bununla bağlı xalq arasında müxtəlif əfsanələrin dolaşdığı əsər. bu əfsanələrdən birinə görə:

beethoven eşitmə bacarığını itirdiyi səbəbilə depressiyaya düşür, intihar etmək istəyir və həmin depressiyada olduğu günlərdən birində viyana küçələrini dolaşır. təsadüfən piano səsi eşidir, ifa çox xoşuna gəldiyi üçün həmin evə gedir və ifa edənin kor bir qız olduğunu görür. qıza ondan bir şey istəməsini xahiş edir; qız da heç vaxt ay işığını görmədiyini ve beethoven-dən ay işığını təsvir etməsini istəyir. beethoven piano başına keçir və məşhur sonatanı bəstələyir. bu hekayə təmamilə mifdir. bu entrydə 14cü piano sonatasının gerçək tarixini yazmağa çalışacam.

əvvəla beethoven bu sonata üçün heç vaxt ay işığı adından istifadə etməyib, ay işığı sözü musiqi tənqidçisi lugwig rellstab tərəfindən 1836 cı ildə * işlədilib və sonradan insanlar arasında belə bir yanlış fikir yaranıb ki, əsərin adı ay işığıdır. qətiyyən belə deyil.

əslində isə beethoven bu sonataya tam başqa bir ad verib : quasi una fantasia



bəs 14cü piano sonatası kimə həsr olunub? giulietta guicciard adlı tələbəsinə. 1801 və 1802 ci illərdə beethoven həm eşitmə qabiliyyətinin daha da zəifləməsi həm də başqa ağrıları səbəbilə ciddi depressiya yaşayır, bunu dostu franz wegeler'a yazdığı məktublarda görmək olar. 1802 ci ilin oktyabrında yazdığı məktubda son iki il ərzində nə qədər boş və hüzünlü həyat yaşamasından şikayətlənir. amma məktubda eyni zamanda bir ümid işığından bəhs edir, bir qadından. o qadını dostuna bu cür təsvir edir:

“a dear fascinating girl who loves me and whom i love.”

hansı ki, 14cü piano sonatası həmin qadına həsr olunur ancaq münasibətləri mümkün olmur, giulietta 1803 cü ildə başqa biri ilə evlənir və italiyanı tərk edir. yəni əfsanələrin əksinə sonatanın həqiqi adı və tarixi təmamilə fərqlidir.

keçək sonatanın analizinə. 14cü piano sonatası üç hərəkətdən ibarət sonatadır. adagio sostenuto, allegretto və presto agitato - klassik dönəm ənənəvi hərəkətlərindən fərqi isə sürətli-yavaş-sürətli ardıcıllığını təqib etməməsidir. bu sonatada tam əksinə ilk hərəkət ümumilikdə yavaş ifa olunur (pianissimo). ilk hərəkətin sonlarına doğru yüksək səsli ifanı görürük (mezzo forte) məsələn, beethovenin özü birinci hərəkətin necə ifa edilməsi haqda bu qeydi edib: “as delicately as possible and without dampers.”

çoxlarının dinləyib, bəyəndiyi hissə məhz elə ilk hərəkətdir. yəni bu:

(youtube: )


ilk sıra üçlü ostinato ilə başlayır, ardınca isə ikinci sıranın sonlarına doğru güclü melodiyaya yerini verir. məhz elə əsərin açılış hissəsi (üçlü ostinato+ ardınca melodiya) ilə dərin, çətin atmosfer yaranır, artıq başa düşürsən ki, başqa bir dünyaya girirsən, sonra ikinci sıra ifa olunur

yenə üçlü ostinatolar davam edir, sonlara doğru melodiya ilə əvəzlənir, bayaqkı dərin atmosfer daha da güclənir. sonrakı hissə ümiddir, hər şeyin yaxşı olacağına bir neçə saniyəlik ümid amma qısa çəkir. yerini yenə də bayaqkı üzüntüyə, ümidsizliyə buraxır. adagio sostenuto davam etdikcə yorğunluq, çarəsizlik kimi duyğularının hamısı ardıcıllıqla yaşanır, indi düşünürəm ki, bir dinləyici üçün belə bu əsər bu qədər təsirli və mənalıdırsa; gör beethoven nələr yaşayıb və bunu bəstələyib. ağrılar, eşitmə qabiliyyətinin itməsi, depressiya, birini sevmək və ümid amma bir tərəfdən də heç vaxt baş tutmayacağını bilmək, təklik və s.

mənbə və istinadlar:

beethoven: anguish and triump - jan swafford beethoven ; the universal composer - edmund morris

https://you.stonybrook.edu/elainethebest/2015/02/25/instrumental-storytelling-reflection-the-moonlight-sonata-by-ludwig-van-beethoven/

the music and life ; beethoven - lewis lockwood letters to beethoven and other correspondence: 1824-1828
http://www.mutopiaproject.org/ftp/beethovenlv/o27/moonlight/moonlight-a4.pdf [notlar] https://uknowledge.uky.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://www.google.az/&httpsredir=1&article=1254&context=kaleidoscoe

kor qız əfsanəsi ilə bağlı isə: https://onedio.com/haber/beethoven-moonlight-sonata-hikayesi-427498 hər şeyi yazdıq sonata yaddan çıxdı. tam formada:
(youtube: )



qeyd. entry uzun zaman əvvəl yazılmışdı, sonra da silinmişdi, yazar burda ay işığı sonatası yadına düşdüyü üçün eyni adlı entryni yenidən canlandırmağa qərar verib. entrydə qeyd olunan analizlərin və s. edildiyi mənbələr üstdə yazılıb, hansısa link açmasa ya da ayrı problem olsa əfv ola, entrynin yazılmasından aylar keçib.

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:10 #315340 mesaj facebook twitter

mary and max

the reason i forgive you is because you are not perfect. you are imperfect. and so am i. all humans are imperfect.

not. spoiler ola bilər

ən sevdiyim film. dünyanın ən təmiz, ən gözəl şeyi.

filmdəki maxın 44 yaşı var, dindar [ortodoks yəhudi] böyüdülməsinə baxmayaraq oxuduğu elmi kitablardan sonra ateist olub, evində saxladığı balıq, pişik və papuqay ilə birlikdə yaşayır, yalnızdır, heç dostu yoxdur, plyus da obezdir və asperger sindromludur. insanlarla əlaqə qurmaqda çətinlik çəkir.

dəyişikliklərdən xoşu gəlmir, bəlkə də insanlardan da bu səbəblə xoşu gəlmir çünki insanlar dəyişir, nə qədər inkar etsək də insanların duyğularının, xarakterlərinin və s. zamanla dəyişməsi kimi bir fakt var və max bu dəyişikliklər qarşısında panik atak yaşayır, qəbullana bilmir.

mary adlı bir qızcığazın max'a yazdığı məktublarda ona ünvanladığı suallarla bərabər max haqda öyrənməyə başlayırıq. bəs mary kimdir?

mary avstraliyada yaşayan, tənha uşaqlıq keçirməkdə olan, öz düzəltdiyi oyuncaqlardan başqa
heç bir dostu olmayan və bir dostu olmasını arzulayan amma hər kəs tərəfindən aşağılanan və hətta anasının belə ona bir qəza nəticəsində dünyaya gəldiyini dediyi bədbəxt bir qızcığazdır.

özünün də dediyi kimi; "bir insan necə qəza ola bilər ki?"

mary qardaş və bacılarının olmasını arzulayaraq böyüyürdü, atası çay fabrikində işləyirdi və mary'nin ən çox sevdiyi çay earl grey idi, çünki earl grey deməyi çox sevirdi. bu sözü o qədər sevirdi ki, hətta gələcəkdə də earl grey adlı biri ilə evlənməyi arzulayırdı.

mary'nin ən çox bilmək istədiyi şey uşaqların hardan, necə dünyaya gəldiyi idi. bu sualına cavab tapmaq üçün də təsadüfi seçdiyi amerikalılardan birinə məktub yazacaqdı. həmin amerikalı max horovitz idi.

"bu məktuba cavab yazsaz və dostum olsaz çox sevinərəm"

həmin məktub ilə də hər şey başlayır. mütləq izləyin.

6 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:04 #315338 mesaj facebook twitter

arif səlimov

eyni zamanda da azərbaycanda həndəsə-topologiya sahəsində yeganə doktorluq dərəcəsi olan riyaziyyatçıdır. dərəcəsini kazan universitetindən alıb və bugün türkiyədə işləyir.

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 04:02 #315337 mesaj facebook twitter

anton-babinski sindromu

beyin haqda elə də çox şey bilməyən insanlar üçün təəccüblü görünən və "nə baş verir?" demələrinə səbəb olan sindromlardan biri. sadə dillə desək arxa beyin arteriyaları infarktı səbəbilə 17, 18 və 19-cu brodmann sahələri yəni vizual korteks zədələnir. nəticədə kortikal korluq yaranır. hər şey də bundan sonra başlayır.

pasiyentlər görə bilmədiklərini qəti şəkildə inkar edirlər. yəni gördüklərinə və kortikal kor olmadıqlarına inanırlar. həkim pasiyentlərdən neçə barmağını tutduğunu ya da otaqda işığın yanıb yanmadığını soruşur amma pasiyentlər heç bir suala düzgün cavab verə bilmirlər. həkim pasiyentlərə səhv dediklərini və görə bilmədiklərini desə də, pasiyentlər ya otaqda işığın zəif olduğunu ya da eynəklərinin olmadığı üçün görüntünü yaxşı seçə bilmədiklərini bəhanə edirlər. ən qəribəsi isə pasiyentlər həqiqətən də "nəsə" görürlər amma bu gördükləri şey reallıq yox vizual halusinasiyalar olur. ilk dəfə ayrı ayrılıqda gabriel anton və joseph babinski adlı iki nevroloq tərəfindən bu cür pasiyentlər haqda məqalə yayımlandığı üçün sindrom belə adlandırılıb.

sindroma səbəb olan şey haqda isə belə bir hipotez var ki, vizual korteksin zədələnməsi beyindəki broca və wernicke sahələri ilə əlaqəni pozur və qəbul edilən vizual məlumatlar bu sahələr tərəfindən şərh edilə bilmir.

bu pasiyentlər kor olduqlarına inanmamaq bir yana, bunun fərqində belə olmurlar. yəni həkimə belə müraciət etmirlər çünki gördüklərini zənn edirlər. çox nadir görülən bir sindromdur və yaxşı ki də belədir.

istinadlar:

awareness of deficit after brain injury - g. prigatano, d. schacter [səhifə 55]
https://en.wikipedia.org/wiki/anton%e2%80%93babinski_syndrome
https://www.csuchico.edu/~pmccaffrey/syllabi/cmsd%20320/362unit4.html

1 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 03:59 #315336 mesaj facebook twitter

kliniki ölüm zamanı yaşanan hadisələr

insanlar tərəfindən ruhun vəya başqa dünyanın "isbatı" olaraq göstərilən hadisələr. baxmayaraq ki itə tök araşdırma aparılıb bu haqda və elə o qədər də açıqlama verilib. statistikalara baxsaq amerikalıların təxminən üç faizi bu halı yaşadıqlarını iddia edir. pasiyentlərə görə ruhları bədəndən ayrılır və havadan öz bədənlərini süzürlər, parlaq işıq görürlər və sevgi, rahatlıq hiss edirlər. yenə statistikalara görə hadisəni yaşayanların yüzdə əllisi öldüklərinin fərqində olur, yüzdə iyirmidördü öz bədənlərini tərk etdiklərini deyir, yüzdə otuzbiri qaranlıq və sonu işıqlı tuneldə hərəkət etdiklərini deyir, ölən yaxınları ilə görüşdüyünü deyənlərin faizi isə otuzikidir.

öldüyünün fərqində olmaq açıqlanması elə də çətin olmayan bir şeydir və təkcə kliniki ölüm ilə qısıtlanmır. məsələn, cotard sindromu adlı psixi problemə sahib olan şəxslər özlərinin ölü olduğuna inanır və bunun səbəbi serebral atrofiyadır. [yəni beyin qaynaqlıdır] pasiyent eyni zamanda özünün digər dünyada [cənnət vəya cəhənnəm] olduğuna inana bilər. beynin parietal və prefrontal kompleksləri ilə əlaqəlidir.

öz bədənini kənardan izləmək, havada süzmək və s. hər gün milyonlarla insanın yaşadığı yuxu iflicinin əlamətlərindən başqa bir şey deyil. eyni zamanda sağ temporoparietal qovşağın [tpj] stimulasiya edilməsi nəticəsində bir insan bənzər təcrübələr yaşaya bilər.

qaranlıq tunelin sonundakı işıq söhbəti yenə g qüvvəsində uçan pilotların hipotenziv özündən getmə zamanı tez-tez yaşadığı haldır. başqa bir açıqlama isə gözün qan və oksigen ilə təmin olunmaması səbəbilə yaranan retinal işemiyadır.

ölü yaxınları ilə görüşmə, ölmüş müxtəlif insanları görmə yenə anormal dopamin artması ilə açıqlana bilər. vəya beynin grys bölgəsinin elektrik stimulasiyası olmayan müxtəlif varlıqların hiss olunması, görülməsi ilə nəticələnə bilər [əksərən yaxın olan insanların halusinasiyaları]

başqa bir hadisə isə kliniki ölüm yaşayanların müsbət hisslər yaşaması, sevgi, rahatlıq hiss etməsi və qayıtmamaq istəməsidir. çox asanlıqla və anestezik olan ketamindən istifadə edərək eyni hissləri hər hansı bir pasiyentə yaşatmaq olar. 50-100mg ketamin bəs edir bunun üçün.

təbii ki üstdəki bütün açıqlamalar olduqca primitivdir. bu açıqlamalara səhifələrlə tənqidi məqalələr yazılıb, yenə səhifələrlə başqa versiyalar ortaya atılıb və sairə. bütün elmi ədəbiyyatı araşdırmaq istəsən aylarını aparar. məsələn, təkcə bu ketamin söhbəti ilə bağlı nə qədər əks görüş var. əsas aydınlaşdırmaq istədiyim şey o idi ki, elmin əlində müxtəlif açıqlamaları var və bunlara baxmaq lazımdır nəinki nağıllara inanmaq.


mənbələr:
http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/s1364661311001550 (sci-hub vasitəsilə açmaq olar)
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/pmc383346/
https://infoscience.epfl.ch/record/154867/files/2005_blanke_tn_the%20obe%20-%20disturbed%20self-processing%20at%20the%20tpj.pdf


edit. entry bir neçə il qabaq yazılmışdı. çox primitiv açıqlamalar yazılıb və gələcəkdə edit olacaq.

0 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 03:54 #315335 mesaj facebook twitter

yeni başlayanlar üçün elmi məqalə oxuma rəhbəri

https://eksisozluk.com/yeni-baslayanlar-icin-bilimsel-makale-okuma-sanati--1519007

bu başlıqdan ilhamlanaraq açılmış başlıq. məsləhətlərinizi yazın. bir-ikisini mən yazım. amma bu məsləhətlər əksərən dəqiq elmlərə yönəlib.

qeyd götürün. o qədər qeyd götürmək lazımdır ki otağın yarısı a4 kağız olsun. anladığınız, anlamadığınız hər şeyi qeydə alın. deyək ki, məqalənin filan hissəsində bir yeri anlamadız. daha asan izah edən survey (əhatəli) məqalələr tapmağa çalışın, o mövzuya uyğun kitablar mütləq olacaqdır. survey məqalələr tapmasaz bir trick deyim sizə. dissertasiyalara yönəlin. əsasən master dissertasiyaları. master dissertasiyaları çox vaxt yeni nəticələr yox bir mövzunun ətraflı araşdırılması nəticəsində yazılır, yəni həmin dissertasiyasını yazan adam sizin əvəzinizə hər vacib, mütləq bilinməli detalları yazır orda. riyaziyyat üçün master disertasiyalarını algant.eu-dan tapa bilərsiz, amma ən asanı odur ki, girirsiz worldcat.org-a və orda açar sözü yazıb ancaq dissertasiyalar bölməsini klik edirsiz, zalım oğlu nə qədər yazı varsa hamısını axtarıb tapır sizin üçün. oturub oxuyursuz. eynisini mathscinet, zbmath ilə də etmək olar.

(bax: zentralblatt math)

və ya daha sadəsi üçün master tezislərinə yox bakalavr işlərinə baxa bilərsiz. məsələn, deyək bu mövzunu öyrənmək istəyirsiz: riççi axışları. amma bilmirsiz tam olaraq öyrənilməli olan şeylər nələrdir, nələr vacibdir və sairə. axtarıb bu bakalavr işini tapırsız: https://web.math.princeton.edu/~nsher/ricciflow.pdf

burda müəllif hər şeyi yazıb. sizə təkcə oxumaq qalır. dolayı yolla oturub nələri oxumalıyam dərdini azaltmış olursuz.

insanlar fərqli olur. bəzilərinin həndəsi intuisiyası güclü olur, bəziləri söhbət edərək öyrənir, bəziləri sadəcə dinləyərək və s. amma ən effektivi öz sahənizdə maraqlı bir açıq problem vəya həll olunmuş böyük, əhatəli problemlərdən birini tapmaq və o problemlə bağlı yazılmış məqalələri oxumaqdır. yəni tətbiq edərək, tətbiqini görərək öyrənmək. bu metodu özüm kəşf etmişəm :d

yəni deyək bu məqaləni oxumalısan: https://arxiv.org/pdf/1803.04273.pdf amma məqalədə yazılanlardan xəbərin yoxdur plyus məqaləni oxuyacaq motivasiyan yoxdur. ən rahatı bu məqalədəki mövzularla əlaqəli açıq və ya həll edilmiş bir problem tapmaq və o problemlə bağlı tamam ayrı məqalələr oxumaqdır. bu yolla həm metodların tətbiqini öyrənmiş olursan, həm mövzunu hərtərəfli öyrənirsən həm də motivasiya olur. üstdəki məqalə ilə bağlı vacib bir problem: willmore hipotezi. elə eyni yazarlar tərəfindən bir neçə il qabaq isbat edilib. bu hipotez haqqında yüzlərlə survey məqalə, araşdırma məqaləsi, kitab və s. var. bunları oxuduqca özünüzü üstdəki məqaləyə tam hazırlamış olursuz. bir növ əsas məqaləyə birbaşa yox dolayı yolla hücum edirsiz.

daha bir ayrı mövzu məqalənin giriş hissəsidir: introduction. bu giriş hissə məqalənin uzunluğu ilə düz mütənasib olur. deyək məqalə yüz səhifədirsə azı on-on beş səhifə introduction olur. amma bəzən bu hissə əvvəlki nəticələri qısa qısa izah edir, yəni əgər ki, əvvəlki nəticələrə hakimsizsə boş boşuna oxumayın, direkt introduction hissəsinin sonuna keçin. məsələn məqalə: https://arxiv.org/pdf/math/0211159.pdf gördüyünüz kimi yazar girişdə taa ki in this paper hissəsinə qədər əvvəlki nəticələri izah edib. bunları bilirsizsə birbaşa in this paper hissəsindən oxumağa başlayın. yox əgər deyək ki, əvvəllər bu haqda nə yazılıb, nə araşdırma aparılıb heç bir fikriniz yoxdursa o zaman məqaləni sonraya saxlayın, gedin recent developments tərzində məqalələr tapın. məsələn, üstdəki məqalədə yazılan keçmiş nəticələri bilməyən biri üçün recent developments məqalə: https://arxiv.org/abs/math/9811123

və bir də həmişə ən çətini bəzi terminlər, mənaları olur. bunların mənasını tez bir şəkildə tapmaq üçün əlinizin altında handbooks tərzi kitablar olsun daima. məsələn: handbooks of geometric analysis, handbooks of algebra və s. hər mövzuda, hər sahədə belə kitablar var və o sahə ilə bağlı elə bir şey yoxdur ki, bu kitablarda tapılmasın.

digər istifadə etdiyim və ən vacib bir trick odur ki, məqaləni taa ki, anlayana qədər (hansı ki tam olaraq özüm həmin nəticələri özbaşıma çıxara bilim) daha sadə yazılmış, daha intuitive dedikləri başqa məqalələrə keçid edirəm, belə-belə nəticə olaraq bir yerdə dayanıram və ümumi rəsmi qavrayıram, sonra təzədən pillə-pillə ilkin məqaləyə qayıdıram. bu ümumi rəsim dedikləri odur ki, bilirsən söhbət hardan gəlib və hara gedir, detallar yaddan çıxsa belə bu yadında qalır və lazım olur. yəni deyək bunu anlamıram: http://www.mat.unb.br/~matcont/34_6.pdf

əvvəlcə sual verirəm, niyə və tam olaraq hansı arqumentləri anlamıram? bunları dəqiqləşdirirəm. deyək bu məqalədəki neck-pinch söhbətini anlamadım. əgər həndəsi intuisiyalarınız güclü birisizsə şəkilli, qrafiklərlə filan olan məqalələrə doğru enirsiz. məsəsələn üstdəki məqaləni anlamayan biri taa ki, ən dibə qədər gedib ən asan və şəkilli bu izahı tapacaq: http://www.doctoryau.com/papers/yau_poincare.pdf

bəsit və ümumi audience üçün yazılmış belə olsa utanmaq lazım deyil, ən adi qavramı belə dəqiq anlamaq vacibdir. balaca uşaqlar üçün yazılmış yazı belə olsa oxumaqdan utanmayın.

sonra üstdəki məqalədən bu dəfə anlaya-anlaya tərsinə ilkin məqaləyə doğru qalxmağa başlayırsız. bu metodu 2015də kəşf eləmişdim və o vaxtdan lift metodu adı vermişəm (ehe :d) riyaziyyat və fizika üçün bu üstdəki ən bəsiti qavramaq məsələsində sizə nlab da kömək edə bilər. yəni qısaca desək üstdəki üç metod sayəsində:

-əvvəlcə bir mövzunun vacib, lazımlı hissələrini tapa bilirsiz (survey məqalələr, master tezislər və bakalavr işləri sayəsində) - hansı ki öz işinizi asanlaşdırırsız,
-ikinci olaraq çətin və motivasiyanız olmayan bir işi daha əyləncəli, tətbiqini öyrənərək anlamalı və həm də hərtərəfli öyrənə biləcəyiniz bir işə çevirirsiz,
-üçüncü olaraq isə çətin məqalələri ən dibə qədər enərək qavranılması daha asan və ümumi rəsmi çıxara biləcəyiniz sadə məqalələrə çevirirsiz, sonra yenidən əsas məqaləyə qayıdırsız və çətini qavramış olursuz.

uğurlar *

qeyd. entry əvvəllər yazılmışdı, təkrar yazdım.

2 əjdaha! sistem robotu

31.12.2020 - 03:53 #315333 mesaj facebook twitter

/ 20 »

blok -   başlıqlarını gizlət

Son bəyənilənlər