graviton


76   75   4   3
graviton 3.nəsil yazar
reytinq xalı: 265
karma xalı:8505
entry sayı:76
izləyənlər:25
sifariş sayı:10

son yazdıqları| | əl əməyi göz nuru| favori seçdikləri| favori seçilənləri| bütün entryleri| saxlanılanlar| lövhə/blog
If people do not believe that mathematics is simple, it is only because they do not realize how complicated life is.

misir mərdanov eks-təhsil naziri. eyni zamanda da riyaziyyatçı. riyaziyyat və mexanika institutunun direktoru.

həmkarları kimi bu da keyfiyyəsiz nəşriyyatların yayımladığı keyfiyyətsiz jurnallarda məqalələr yayımlayaraq burala qədər gəlib çıxa bilib. təsadüfi məqalələrindən biri:

https://www.intechopen.com/books/nonlinear-systems-design-analysis-estimation-and-control/conditions-for-optimality-of-singular-controls-in-dynamic-systems-with-retarded-control

nəşriyyat evi: intechopen

https://academia.stackexchange.com/questions/117476/what-is-the-consenus-of-intechopen-open-access-books-are-they-predatory
https://clinicallibrarian.wordpress.com/2017/01/23/bealls-list-of-predatory-publishers/

əvvəl də dediyim kimi, pulunuz varsa bu tip jurnallarda istədiyiniz qədər məqalə yayımlada bilərsiniz. təəssüf.
diferensial topologiya diferensiallana bilən çoxobrazlıları və üzərlərindəki diferensiallana bilən funksiyaları öyrənən riyaziyyat sahəsi. bu sahədə ən vacib işlərdən biri john milnor'un 1956 cı ildəki yayımladığı məqalədir. söhbət milnor kürələrindən (exotic sphere) gedir.

n=7 ölçüsəndə bir milnor kürəsi (exotic sphere) s^4 (4-kürə) üzərində s^3 dəstəsidir. (bundle)
yalansavar.org stanford universitetində çalışan dr.ışıl arıcan tərəfindən qurulan və öz deyimi ilə desək tənqidi düşünmə bacarığını yaymağa çalışan platforma. özünüz girib oxuya bilərsiz. https://yalansavar.org/
sleep dealer
(youtube: )


səhərin bu vaxtı bunu dinləyirəm. köhnə bir dostdan yadigardır *
no local collapsing teoremi 1982 ci ildə amerikalı riyaziyyatçı richard hamilton riççi axışı (ricci flow) tənliyini kəşf edir. ∂gij/∂t = −2Rij,
burda gij - metrik tenzordur,; Rij - riççi tenzorudur.; tənlik adi istilik tənliyinin (heat equation) metrikə görə olan formasıdır. richard hamilton 1982 ci ildəki məqaləsində riççi axışını tətbiq edərək ilk əvvəl iki ölçülü kompakt səthlər üçün uniformasiya (uniformization) teoremini isbat edir; ardınca müsbət riççi əyriliyinə sahib üç ölçülü kompakt çoxobrazlıların (manifold) (başlanğıc [initial] metrik nə olursa olsun) s^3 kürəyə (üç ölçülü kürə) diffeomorfik olduğunu isbat edir. (üç ölçüdə diffeomorfizm/homeomorfizm arasında bir fərq yoxdur; dörd ölçüdə bu dəyişir; məsələn; dörd ölçülü çoxobrazlılar üçün topoloji (homeomorfizmin nəzərdə tutulduğu) poincare hipotezi həll edilsə də; diffeomorfik poincare hipotezi bu günə qədər həllsiz qalmaqdadır) başqa dillə desək başlanğıc metrikin standard (canonical) metrikə converge olduğunu isbat edir. ideya bəsitdir; hər hansı üçölçülü çoxobrazlının üzərində başlanğıc riemann metriki təyin olunur; sonra riççi axışının həllərinə baxılır. bəzi hallarda riççi axışı təkliklər (singularities) yaranmasına səbəb olur; bu zaman hamilton'un 97-98 ci illərdə yayımladığı məqaləyə görə bu təkliklər kəsilir (cutting off) ve riççi axışına davam edilir; nə qədər təklik yaransa eyni əməliyyat proseduru davam etdirilir və ən nəhayət sonlu zaman intervalında sonlu əməliyyatların olduğu isbat edildiyi ve riççi axışının həlli bilindiyi halda başlanğıc çoxobrazlının da topoloji strukturunu öyrənmiş oluruq.

hamiltonun 1995 ci ildə yayımladığı məqalədə (formation of singularities in ricci flow) üç ölçülü hallarda bütün təklikləri araşdırır ve aralarından biri olan hipotetik cigar həlli heç cürə üstdəki əməliyyat proseduru ilə aşıla bilmir; sağ olsunlar kompyuter proqramistləri bu həlli canlandırıblar: https://www.youtube.com/watch?v=eMNm9t3NHtk (manifold project tərəfindən) bu birinci problem.

ikinci problem isə əməliyyat prosedurunun sonlu olduğunu ve baslangic metrikin nəhayət sabit (canonical) metrikə yaxınlaşacağını isbat edə bilmir. üç il əvvəl yazdığım entry'da bəsit səhvlər var; məsələn demişəm ki, perelman həll olaraq əməliyyat nəzəriyyəsini ortaya atır; - səhvdir bu. hamilton onsuz eynisini dörd çoxobrazlılar üçün edir və hətta başlanğıc metrikin isotropic olduğu halda istənilən dörd çoxobrazlının dörd kürəyə (s^4) diffeomorfik olduğunu isbat edir; bunun üçün onsuz əməliyyat nəzəriyyəsindən istifadə edir. problem yaranan təkliklərin struktunu öyrənmək idi; ki 1990dan bəri hamilton onu etməyə çalışırdı. başqa bir riyaziyyatçı ivey ilə birlikdə hamilton-ivey teoremini isbat etmişdilər; hamilton-ivey teoreminə görə riççi axışı zamanı yaranan hər hansı təklik modeli mənfi olmayan əyriliyə sahib olmalıdır; təkliklərin üç modelə/qrupa bölündüyünü göstərmişdilər (type 1,2,3); və üstdə qeyd etdiyimiz hipotetik cigar həlli type-2 təklik olaraq sinifləndirilmişdi. daha sonra hamilton belə bir hipotez ortaya atmışdı: cigar həlli əslindəüç ölçülü çoxobrazlılarda riççi axışı zamanı ortaya çıxmamalıdır. ancaq bunu isbat edə bilmirdi.

hamilton yavaş-yavaş bu təkliyin heç cürə rule out edilə bilməyəcəyinə ve proqramın bəlkə də heç vaxt tamamlanmayacağına inanmağa başlamışdı. amma perelmanin düz 7 ildir ki, bu problemə baş yorduğunu heç kəs bilmirdi. 2002 ci il 11 noyabr riyaziyyat tarixinin ən təsirli günlərindən biri yaşanacaqdı; həmin günün axşamı perelman ilk məqaləsini yayımlayacaqdı - the entropy formula for the ricci flow and its geometric applications

entropiya statistik fizikada istifadə olunan bir anlayış olmasına baxmayaraq topologiyaya illər əvvəl (ve səhv etmirəmsə ki səhv etme ehtimalım boyukdu; huisken tərəfindən) daxil olub; amma iki anlayiş arasında ciddi fərqlər var. perelman ilk məqaləsində riççi axışını qradiyent axışı olaraq nəzərə alaraq başlayır; daha sonra riççi axışı üçün monoton entropiya düsturunu (perelman w-funksiyasi) isbat edir; bu entropiya riççi axışı zamanı ortaya çıxan təklikləri nəzarət altında saxlamağa kömək edir. bu yeni ideya sayəsində cigar həlli problemini aradan qaldırır. bu nəticə no local collapsing teoremi adlanir.

istinadlar: https://arxiv.org/abs/math/0211159
https://www.ams.org/publicoutreach/math-history/hap6-sevenmillenium.pdf
https://arxiv.org/abs/math/0504478 (ricci flow with surgery on 4-manifolds)
http://comet.lehman.cuny.edu/sormani/others/perelman/perelman.html

perelmanın öz leksiyası (2003): http://comet.lehman.cuny.edu/sormani/others/perelman/perelmanI.pdf
vroniplag dissernet kimi bu da plagiat nəşrləri üzə çıxarmaq üçün qurulub. almaniyada fəaliyyət göstərirlər. almaniyanın müdafiə naziri ursula von der leyenin dissertasiyasının da plagiat olduğu məhz vroniplag sayəsində üzə çıxmışdı. veb adresləri: http://de.vroniplag.wikia.com/wiki/Home
ghostwriter ing: kölgə yazar

diplom işi, dissertasiya, məqalə, kitab və s. kimi şeyləri pul qarşılığında başqaları üçün yazan şəxslərə verilən ad. azərbaycanda da var və biznesə çevrilib. hər universitetin yaxınlığında pul ilə elmi iş yazan şirkətlər tapa bilərsiz. məsələn: https://www.facebook.com/Rakurs.S/ həmin şirkətlərdən birinin facebook səhifəsi.

bunu təsbit etməyin ən yaxşı yolu şübhələnildiyi halda elmi işi özü yazdığını iddia edən tələbəni şifahi imtahan etməkdir. əgər yazdığını iddia etdiyi işin məzmunundan xəbərsizdirsə deməli həmin işi kölgə yazar yazıb.
dissernet https://www.dissernet.org/ veb adresində fəaliyyət göstərən könüllü araşdırma qrupu. məqsədləri rusiya institutlarında müdafiə edilmiş dissertasiyaları və yazılmış kitabları analiz edərək plagiarizm olub olmadığını yoxlamaqdır. 2013 cü ildə fəaliyyətə başlayıb və vikipediya səhifəsində verilən məlumata görə 2016-cı ilə qədər 5600 (!) plagiarizm faktı aşkarlayıblar. ortaya çıxardıqları ən böyük bədbəxtçilik isə rusiya dövlət dumasının hər 9 üzvündən 1-nin plagiat dissertasiyalarla elmi dərəcələr alması faktıdır.

https://en.wikipedia.org/wiki/Dissernet

azərbaycanda da eyni araşdırma aparılsa yazılmış dissertasiyaların nə qədərinin belə plagiat çıxacağı maraqlıdır.
zentralblatt math riyaziyyat üçün axtarış/review servisi. 1868ci ildən bəri riyaziyyat sahəsində yayımlanmış bütün nəşriyyatları (məqalə, kitab və s.) bu sistemdə tapa bilərsiz. bir neçə ay qabaq təzə funksiya da gətiriblər: uzun illər əvvəl yayımlanan məqalələrə də artıq review yazılır (məsələn, 1868də yayımlanmış bir məqaləyə də)

tədqiqat aparanlar, tələbələr üçün ən vacib mənbədir. bu sistemdə axtarış aparmaq üçün ya illik pul ödəyərək abunə olmalısız ya da oxuduğunuz universitetin imkanları ilə sistemə daxil ola bilərsiz.

amma inkişaf etməkdə olan ölkələrda yaşayan tədqiqatçılar, tələbələr üçün pulsuzdur. etməli olduğunuz tək şey [email protected] ünvanına mail yazmaqdır. azərbaycanda yaşadığım üçün bir qara qəpiksiz sistemə giriş haqqı verdilər mənim üçün. belə. veb adresləri: https://zbmath.org/
suren arakelov (bax: arakelov nəzəriyyəsi)

sovetlərin ən güclü riyaziyyatçılarından olan erməni əsilli insan. siyasi səbəblərlə sovet hökuməti tərəfindən psixiatriya xəstəxanasına həbs olunmuş və karyerası məhv edilmişdir.

üstdə yazdığım arakelov nəzəriyyəsi mordell hipotezi kimi vacib problemlərin isbatında istifadə olunmuş bir nəzəriyyədir və yaradıcısı da bu şəxsdir. indi ailəsi ilə birlikdə moskvada yaşayır və riyaziyyatı buraxıb.
hey you don't tell me there's no hope at all
together we stand, divided we fall


insan qulağının eşidə biləcəyi ən möhtəşəm mahnı.

pink floyd'un 1979 cu il tarixli the wall albomunda yer alan və özünü cəmiyyətdən izolyasiya etmiş, inzivaya çəkilmiş bütün insanların hayqırışını ifadə edən sənət əsəri.

divarın digər tərəfində olan və çağırışları cavabsız qalan, ancaq yenə də bir ümid gözləyən bədbəxtlərdən birinin qurtulmaq üçün verdiyi son nəfəs, son kömək nidasıdır hey you.

dostoyevski dediyi kimi; insanlar bədbəxt olmadıqca, başqalarının bədbəxtliyini anlaya bilməzlər. məhz bu səbəblə mahnıdakı ilk çağırışlar özümüz kimi bədbəxtlərə, yalnız və çökmüş insanlara edilir. bəlkə eşidib anlayarlar və cavab verərlər deyə.

hey you out there in the cold
getting lonely getting old
can you feel me?


hey you standing in the aisles
with itchy feet and fading smiles
can you feel me?


eyni zamanda da işığı qorumaları və döyüşmədən təslim olmamaları istənilir onlardan. səslənən şəxs bunu bütün bədbəxtlərdən həm də özü üçün istəyir, çünki xilas olması üçün olan ümid basdırılmamalıdır. burda işıq sözü ilə nəzərdə tutulan şey ümiddir.

hey you don’t help them to bury the light
don’t give in without a fight


növbəti sətirlərdə divarın digər tərəfində onu eşidəcək, ona toxunacaq və xilas edəcək birini gözləyənlərin çarəsizliyini eşidirik.

hey you out there on your own
sitting naked by the phone
would you touch me?


hey you with you ear against the wall
waiting for someone to call out
would you touch me?


ardınca özünə kömək edəcək, yükünü yəni yalnızlığını paylaşacaq və ona ürəyini açacaq insanlara edilən səsləniş var; burdakı "daş" sözü həmin yükü ifadə edir əslində.

hey you, would you help me to carry the stone?
open your heart, i’m coming home


bir tərəfdən də bütün yalnızlar onları xilas edəcək birini gözləmə ümidinin sadəcə xülya olduğunu və heç vaxt qurtula bilməyəcəklərini bilirlər. və bu gerçək onların beyinlərini bir soxulcan kimi yeyir.

but it was only fantasy
the wall was too high
as you can see
no matter how he tried
he could not break free
and the worms ate into his brain


mahnının bu hissəsinə qədər olan bütün çağırışların və istəklərin əslində gerçəkləşməsi mümkün olmayacaq bir xülya olduğunu (but it was only fantasy), nə qədər çalışılsa da xilas olmağın mümkün olmayacağını çünki divarın çox yüksək olduğunu, bu çarəsizliyin bütün bədbəxtlərin beynini bir soxulcan kimi yediyini anlayırıq. (and the worms ate into his brain)

üstdəki hissədə mahnı boyunca edilən bütün səslənişlər tükənir, səslənən şəxs gücsüzlüyünü qəbul edir və sakitlik çökür. amma son bir ümid olaraq yenə də yardım dilənməyə başlayır:

hey you, out there on the road
always doing what you’re told
can you help me?


hey you, out there beyond the wall
breaking bottles in the hall
can you help me?


mahnının sonunda və ən sevdiyim hissəsində isə səslənən şəxs heç bir ümidin olmadığı gerçəyi ilə üzləşmək istəmir və bu gerçəkdən qorxur:

don't tell me there's no hope at all

həyatı boyu yalnız qalmasına, başqaları ilə arasında divar hörməsinə rəğmən peşman olduğunu və yalnız qalmaq istəmədiyini aşağıdakı sözlərdən başa düşürük.

together we stand, divided we fall

mahnı boyunca ilk əvvəl özü kimi yalnız, çökmüş insanlarla əlaqə qurmaq istəyən sonra isə bunun mümkün olmayacağı ilə üzləşən amma yenə də son bir ümid ilə kömək dilənən və yenə də cavab tapmayan, həyatını tək başına yaşamasına baxmayaraq yalnızlıqdan qorxan amma içdən içə bir ümid olmadığını da bilən insanın səslənişlərini eşidirik.

entrynin əvvəlində də dediyim kimi. bu mahnı divarın digər tərəfində qalan bütün bədbəxtlərin kömək istəklərini, özləri ilə yaşadıqları daxili qarşıdurmanı, çarəsizliyi və qorxunu ifadə edir.

hey you üçün kitablar yazmaq olar. o qədər dərin mahnıdır ki. bu mahnı üçün belə bir entry çox bəsitdir əslində. haqqında master dissertasiyaları yazılmış mahnıdır, zarafat deyil.

bir söz var idi e; deyirdi ki, "xoşbəxt ailələr bir-birinə bənzəyir, bədbəxt ailələrin isə hərəsi bir cürə bədbəxtdir." - ailələri deyə bilmərəm amma insanları tək başına götürsək bu söz düz deyil.

əslində xoşbəxt insanlar hərəsi bir cürə xoşbəxtdir, bədbəxtlər isə bir-birinə bənzəyir. bütün xoşbəxtləri toplayın və bir-bir niyə belə olduqlarını soruşun. nə qədər insan toplamısızsa o qədər də fərqli sayda cavab alacaqsız. bədbəxtlərin isə hamısı eynən bu mahnıdakı yaşanılanları cavab verəcəklər sizə, nə qədər bir-birlərinə bənzədiklərini görəcəksiz.

həyatları boyu ümid etmək çarəsizlik, yenidən ümid etmək və qorxu. bədbəxtlərin ortaq cəhətləri budur. ona görə də bütün tənha, çökmüş, yıxılmış insanlar bu mahnıda özlərini, öz həyatlarını tapacaqlar.



(youtube: )


mənbə, istinadlar:

political analysis of roger waters’ the wall - niklas ottelin: https://jyx.jyu.fi/bitstream/handle/123456789/54488/urn:nbn:fi:jyu-201706142861.pdf?sequence=1 [master tezisidir bu. hey you üçün: səhifə 57-yə bax]
http://www.pink-floyd.org/artint/98.htm
http://www.thewallanalysis.com/hey-you/
https://en.wikipedia.org/wiki/hey_you_(pink_floyd_song)
all the mathematics you missed bakalavrı bitirib magistr və doktoranturaya başlayan fizika,riyaziyyat tələbələri üçün yazılmış textbook. bakalavr pilləsində bilgi əksikliyi olan tələbərin istifadəsinə yararlıdır. ən vacib teoremlər və isbatları yazılıb burda.
mükəmməlliyyətçilik steven weinberg illər əvvəl gənc elm adamlarına belə bir məsləhət vermişdi:

when i received my undergraduate degree — about a hundred years ago — the physics literature seemed to me a vast, unexplored ocean, every part of which I had to chart before beginning any research of my own. how could i do anything without knowing everything that had already been done? fortunately, in my first year of graduate school, i had the good luck to fall into the hands of senior physicists who insisted, over my anxious objections, that i must start doing research, and pick up what i needed to know as i went along. it was sink or swim. to my surprise, i found that this works. i managed to get a quick phd — though when i got it i knew almost nothing about physics. but i did learn one big thing: that no one knows everything, and you don't have to."

türk dilinə tərcüməsini də yazım:

"lisans diplomami aldigimda –ki yuzyil onceydi- , fizik literaturu bana, arastirmama baslamadan once her noktasinin haritasini cikartmam gereken devasa, kesfedilmemis bir okyanus gibi gorunmustu. simdiye kadar yapilmis olan her seyi bilmeden nasil bir sey yapabilirdim? neyse ki, lisansustu egitimime basladigim ilk yil, siddetle itiraz etmeme ragmen, arastirmaya baslamam ve ilerlerken ihtiyacim olani ogrenmem gerektigi konusunda israrci olan deneyimli fizikcilerin eline dusmustum. yuz ya da bat durumuydu yani. beklemegidim bir sekilde, bunun ise yaradigini gordum. hizlica doktorami tamamladim, buna ragmen, doktor oldugumda, fizik hakkinda neredeyse hicbir sey bilmiyordum. fakat, onemli bir sey ogrendim, o da kimsenin her seyi bilemeyecegidir ve siz de bilmek zorunda degilsiniz."


qısacası deyir ki, doktor olmadan əvvəl elə fikirləşirdim ki, tədqiqat aparmaq üçün gərək bütün fizikanı qavrayım amma müəllimlərimin təkidi ilə gördüm ki, sadəcə ehtiyacım olan şeyləri öyrənməliyəm və irəliləməyin, nəsə bacarmağın yeganə yolu budur.


adətən yeni nəsə öyrənməyə başlayanların da düşdüyü ən böyük yanılmalardan biridir bu. öyrənmək istədikləri sahə gözlərinə çox böyük görünür və düşünürlər ki, o sahə haqda yazılmış bütün kitabları, məqalələri oxumalıdırlar, nöqtəsinə qədər o sahə haqda hər məlumata sahib olmalıdırlar və ancaq o zaman özlərini nəsə öyrənmiş hesab edə bilərlər. yəni bütün insanlar bir yerə qədər mükəmməlliyyətçidir - səbəb də bəsitdir əslində, təkamül nöqteyi nəzərdən mükəmməlliyyətçilik avantajlı olub. eynən depressiya kimi. depressiya da insanlıq üçün avantajlı olub - depressiyada olan şəxslərin sosial və başqa problemləri digərlərinə görə daha çox düşündüklərinə və bu səbəblə də daha yaxşı həll yolları tapa bildiklərinə dair araşdırmalar var. qəribə bir şəkildə depressiya analitik düşünmə bacarıqlarını artırır.

https://www.scientificamerican.com/article/depressions-evolutionary/

paradoks kimi görünə bilər amma hər gün milyonlarla insanı narahat edən depressiya əslində təkamül çərçivəsindən avantajlı olub necəki mükəmməlliyyətçilik də avantajlı olub.

məhz bu səbəblə bütün insanlar təzə şeylər öyrənmə ərəfəsində olanda eyni yanılmanı yaşayırlar, mükəmməl olmaq istəyirlər. halbuki weinberg dediyi kimi; ehtiyacları olanı öyrənsələr bəs edəcək.

amma bir nöqtədən sonra necə ki depressiya xroniki vəziyyət ala bilir və intihar etməyinizə belə səbəb ola bilər; eləcə də mükəmməlliyyətçilik bütün həyatınızı məhv edə bilər.

mükəmməlliyyətçilik mənim də başıma bəla olub. nə qədər səhv olduğunu bilsəm də artıq xarakterimə çevrildiyi üçün bu lənəti üstümdən ata bilmirəm və ona görə də irəliləyə bilmirəm. öz limitlərimi qəbullana və "bunları bacarsan bəsdir" deyib həmin hədəflər üçün çalışa bilmirəm. nəticədə də əldə var sıfır.

https://mathoverflow.net/questions/35880/how-to-escape-the-inclination-to-be-a-universalist-or-how-to-learn-to-stop-worr

mükəmməl olmağı düşünməyi kəsmək və irəli baxmaq lazımdır. ancaq bu cür nəsə qazanmaq olar.

weinberg'in məqaləsi üçün: http://sci-hub.tw/https://www.nature.com/articles/426389a
psevdoelm görək nədir bu psevdoelm. və niyə əsl elmdən ayırmalıyıq. əvvəlcə niyə elmdən ayrılmalı olduğunu yazım. məsələn, tibb müalicənin təsirinin sübutu ilə inkişaf edir, dəyərləndirilir. hər hansı bir tibbi psevdoelmi məlumat xəstənin həyatını təhlükəyə ata bilər. homeopatiya, c vitamininin möcüzəvi təsirləri.. belə psevdoelmi iddialar uzana bilər. və çoxu iddia sahibləri elə də cahil adamlar olmurlar. c vitamininin bir çox xəstəliyi müalicə etdiyini iddia edən şəxs nobel tib mükafatçısı linus pauling olub beləki. və apardığı tədqiqatlar tam əks təsirlər göstərərək bir çox xəstənin başqa orqanlarına əks təsir göstərib. yəni həm tibb işçiləri həm də adi insanlar mütləq psevdotibbi məlumatları ayırmalıdırlar. ekologiya ilə bağlı araşdırma aparanlar və ekoloji proyektləri maliyyələşdirən qurumlar mütləq psevdoelmi məlumatları ayırmalıdırlar. məsələn, bugün qlobal istiləşmə getdiyi bütün elmi institutlar tərəfindən bilinən, peer-reviewed jurnallarda yayımlanan bir ekologiya mövzusudur. ancaq əslində qlobal istiləşmə olmadığını, bunun uydurulduğunu iddia edən yüzlərlə mənbə, həvəskar araşdırmaçılar var. bu sayt iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ortaya atılan iddiaları çürütmək üçün uzun-uzun məqalələr yazıb: skepticalscience.com/skeptic_lubos_motl.htm

əgər kimsə həqiqətən də iqlim dəyişikliyinin yalan olduğuna inansa və bunları göz ardı etsə nəticələri dünya üçün fəlakət olacaq. və yenə iqlim dəyişikliyinin olmadığını iddia edənlər elə adi insanlar deyil. aralarında lubos motl kimi güclü fiziklər belə var. bir bilən səfsətəsinə inanaraq lubosun dediklərinin doğru olduğunu fikirləşən biri iqlim dəyişikliyini asanlıqla rədd edə bilər. halbuki üstdəki linkdə motlun əslində bu məsələ haqqında nə qədər məlumatsız olduğunu ya da önyargılı davrandığını görürük. təhsil işçiləri, dərslik müəllifləri psevdoelmi iddiaları ayırmalıdırlar. psevdoelmi iddiaların dərsliklərə soxulması və xüsusilə dəqiq elmlərin içinə soxulması hələ heç bir anlayışı olmayan, mövzunu bilməyən şagirdi yanılda bilər. bu aralar azərbaycan dərsliklərinə nə qədər belə səhv məlumatlar daxil edilib.

psevdoelm sözü ilk dəfə 1796 cı ildə james andrew tərəfindən sözlüyə salınıb. ilk dəfə j. a. simyanı fantastik, psevdoelm olaraq sinifləndirib. psevdoelmin ən dostu psevdotarixi araşdırmalardır. məsələn, holokost inkarı. ortada heç bir ciddi araşdırma olmadığı halda holokostu inkar edən minlərlə şəxs var. əslində tarix, sosial elmlər və dəqiq elmlərin tədqiqat formaları bir-birinə bənzədiyi üçün elə psevdo iddiaları da bir-birinə çox bənzəyir. yaradılışçılar və incil arxeoloqları buna ən yaxşı nümunələrdir. məsələn, incil arxeoloqları deyə bir şey çıxıb. incildə olan hadisələrin tarixi sübutlarını tapmaq üçün yaxın şərqi ələk vələk edirlər.

psevdoelm üçün iki kriteriya var.

1. elmi deyil.
2. psevdoelmi faktları müdafiə edənlər həmişə insanları bunun elm olduğuna inandırmağa çalışırlar.

ən əhəmiyyətlisi psevdoelm və elmi xətaları ayırmaqdır. məsələn, bir elm adamı təcrübə keçirir və nəticələrini yayımlayır ancaq başqa elm adamları bu nəticələrin təcrübələrdəki boşluqlar, səhvlər səbəbilə ola biləcəyinə əmin olur. elm tərəfindən təcrübə nəticələri qəbul edilmir. ancaq həmin araşdırma psevdoelmi sayılmır. tipik elmi xətalardır. deyək ki, həmin araşdırmaçı yenə dəfələrlə eyni səhv təcrübəni davam etdirir və durmadan eyni məqaləni fərqli formalarda yayımlayır. bu artıq psevdoelm sayılır. çünki elm bu cür işləyir. siz bir tədqiqat aparırsız və peer-reviewed jurnallara göndərirsiz. burda 6-7 bəzən 9 aya qədər həmin məqalə əvvəlcə araşdırmaçılar tərəfindən yoxlanılır və qəbul edilsə yenidən bir neçə nəfərlik qrup yoxlamalar aparır, düzəlişlər edir və sair. yəni araşdırmanın qəbul görməsi elə asan proses deyil. əgər jurnallar bunu qəbul etmirsə və ümumiyyətlə etdiyiniz şey tamam məntiq xaricindədirsə və durmadan eyni şeyi müdafiə etməyə davam edirsizsə artıq psevdoelmi araşdırma aparırsız deməkdir. təkamül nəzəriyyəsinə qarşı peer-reviewed jurnallarda, ciddi elmi mənbələrdə heç bir fakt görmədiyimiz üçün bu cəfəngiyyatları müdafiə edən yaradılışçılar tipik psevdoelm adamlarına nümunə ola bilər. qısa olaraq elmi araşdırma zamanı etdiyiniz səhvlər yox bu səhvlərin üzərində israrlı bir şəkildə durmağınız, "mümkün deyil" deyilən şeyi doğru kimi və elm adamı adı altında sırımağınız psevdoelmdir. çox adam elmi xətaları ya da bugün qəbul görən ancaq kiminsə keyfinə uyğun düşməyən şeyləri psevdoelm olaraq etiketlədiyi üçün yazmaq istədim.

və bir də psevdoelmi elm düşmənçiliyindən ayırd etmək lazımdır. məsələn:

a) yaradılışçı kitab dna strukturunu düzgün izah edir.
b) hər hansı kimya kitabı, dna strukturunu səhv izah edir.
c) yaradılışçı kitab insan və primatların ortaq ataları paylaşdığını rədd edir.
d) elmin etibarlı olmadığını iddia edən hər hansı şəxs, qurum, təlim insan və primatların ortaq ataları paylaşdığını rədd edir.

a) psevdoelmi deyil. çünki ilk kriteriyamızı yerinə gətirmir. b) hər iki kriteriyanı yerinə gətirmədiyi üçün psevdoelmi deyil. c) - bütün kriteriyaları uyğundur və psevdoelmdir. d) - yenə psevdoelmi deyil. üstdəki c variantını çıxsaq qalanları sadəcə elm düşmənçiliyidir. və yaxud: (bax: antiscience)

istinadlar-mənbələr:
dolby, r.g.a., 1987. “science and pseudoscience: the case of creationism”, zygon, 22: 195–212. gruenberger, fred j., 1964. “a measure for crackpots”, science, 145: 1413–1415. –––, 2006. “falsificationism falsified”, foundations of science, 11: 275–286. langmuir, ırving, [1953] 1989. “pathological science”, physics today, 42/10: 36–48.
https://skeptoid.com/episodes/4167 beyerstein, b. distinguishing science from pseudoscience ; the center for curriculum and professional development. 1 jul. 1995, october 1996. https://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/
skepticalscience.com/skeptic_lubos_motl.htm
https://yalansavar.org/2013/03/11/c-vitamini-mucize-mi-yoksa-safsata-mi/"},
alexander grothendieck 13 iyun 2014 cü ildə vəfat edən riyaziyyatçı.

mənə görə bəşəriyyətin gördüyü ən böyük zəka, kreativ beyin. təəssüf ki çox az tanınır. azından riyaziyyatçı olmayanlar arasında.

grothendieck elə insanlardan idi ki, heç bir dövlətin, ordunun və s. önündə əyilmədi, son günə qədər. vietnam müharibəsinin ən dəhşətli vaxtlarında ordakı tələbələrə dərs vermək üçün viyetnama getmişdi. bütün kitabxanasını da bir qara qəpik belə qarşılıqsız o tələbələrə bağışlamışdı.

etdiyi şeyləri (həm riyaziyyat həm də insanlıq üçün) edəcək göt bu dünyada çox az adamda var, bəlkə də heç yoxdur. azından mən olsam isti yerimdə oturub müharibəyə zada girişməzdim. amma o mən və başqa milyardlarla insan kimi deyildi. zəkası ilə bərabər həm də vicdanlı insan idi.

belə insanların həyatlarını oxutmaq lazımdır gənclərə. #243892
varga kalantarov azərbaycanlı riyaziyyatçı. dünyanın ən güclü analizçilərindən biri. sovetlərin əfsanəvi və ilk qadın fields medalçısı olmağa namizəd riyaziyyatçısı olga ladyzhenskaya kimi insanlarla məqalələr yazıb.

hal hazırda türkiyədə, koç universiteti matematik bölümündə işləyir.
shimura-taniyama hipotezi (bax: modularlıq teoremi)

elliptik əyrilərin modular olduğunu iddia edən və a.wiles tərəfindən sadəcə semistable şərtində isbat olunan hipotez. ümumi olaraq isə isbatsız qalmaqdadır.

goro shimura və yutaka taniyama adlı iki gənc yapon riyaziyyatçı tərəfindən irəli sürülmüş, fermatın son teoreminin isbatında açar rol oynamışdır. ətraflı. (bax: elliptic curves) *
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20