HİV (qazanılmış İmmun çatışmazlığı virusu) qan və qorunmayan cinsi əlaqə yolu ilə ötürülən və bədənin müxtəlif toxumalarında yerləşə bilən, ancaq immunitet sisteminə əsas təsirlərini göstərən bir virusdur.
HİV immunitet sistemini boğur və vücudu infeksiyalara qarşı həssas edir, əsasən CD4 T lenfositlər (CD4 hüceyrələri) adlanan ağ qan hüceyrələrini məhv edir. Nəticədə normal şəraitdə müalicə edilə bilən vərəm, ishal, menenjit, sətəlcəm kimi xəstəliklər orqanizmə ciddi ziyan vurur, bəzi hallarda xərçəng xəstəlikləri də müşahidə olunur.
Günümüzdə HİV üçün hazırlanmış dərmanlar, virusun bədəndə çoxalmasını və immunosupressiv təsirini əngəlləyir, HİV pozitiv insanların uzun və sağlam bir ömür sürməsini təmin edir. Bunun üçün müalicəyə erkən başlamaq və mütəmadi olaraq həkim nəzarəti altında davam etmək vacibdir.
QİÇS nədir?
QİÇS Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromunun (Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromu) qısaltmasıdır. HİV virusunun yaratdığı QİÇS immunitet sisteminin infeksiya və xərçəng xəstəliklərinə qarşı həssas olduğu və həyati təhlükəsi olan mərhələdir. Yanlış bilinənlərin əksinə olaraq, HİV-ə yoluxan hər bir insanda QİÇS baş vermir.
HİV virusuna qarşı hazırlanmış antiretrovirus dərmanlar sayəsində immunitet sistemi infeksiyalarla ciddi ziyan görmədən mübarizə aparır, buna görə də bədən müqaviməti azalmır. HİV-ə yoluxduqdan sonra dərman müalicəsinə əlavə, insanın yaşayış şəraitinə və bədən müqavimətinə görə QİÇS baş verməyəcək və 5-15 il və ya daha çox müddətdə baş verə bilər.
Bir çox xəstəlikdə olduğu kimi, HİV infeksiyasının müalicəsində və gedişində erkən diaqnoz və buna görə erkən müalicə vacibdir. Erkən diaqnoz nəinki ömrü uzadır, həm də ötürülmə nisbətlərini azaldır.
Qorumasız cinsi əlaqədə olanlar, HİV pozitiv qanla cinsi əlaqə quranlar və ya açıq dəri ilə təmasda olanlar, steril olmayan iynələr və pirsinq alətləri istifadə edənlər mütləq HİV testindən keçməlidirlər.
Testin dəqiq olması üçün qan içində antikorlar meydana gəlməlidir, bu səbəbdən HİV testi virusla təmasdan 4-6 həftə sonra ən dəqiq nəticələr verir.
Ölkəmizdə HİV testi şəxsin məxfiliyinə hörmətlə həyata keçirilir. HİV / AİDS-lə bağlı səhiyyə müəssisələrinə müraciət edən, müalicə və testlərini aparan xəstələrin və ya yeni təyin olunmuş HİV-pozitli şəxslərin şəxsiyyəti barədə məlumatlar kodlaşdırma ilə bildirilir.
Şəxsin İİV-ə yoluxması halında Səhiyyə Nazirliyinə bildiriş məcburidir, lakin yuxarıda göstərilən qaydalara riayət etməklə həyata keçirilir. HİV pozitif insanların müalicəsində psixososyal dəstək özləri və yaxınları üçün vacibdir.
Ölkəmizdə HİV-ə yoluxan insanlar və onların yaxınları üçün sosial və hüquqi dəstək verəcək bir çox dərnək var. HİV testi məcburi nikah öncəsi testlər arasındadır, lakin HİV pozitiv olması evliliyin qarşısını almır.
Ötürülmə yolları
HİV insandan insana yoluxur. Virus, HİV pozitiv şəxslərin qanında, spermasında, vajinada və ana südündə olur. Həm kişilərdən, həm də qadınlardan yoluxa bilər. [1]
İstinadlar
- yaşayan şəhid. «qiçs». Sözaltı sözlük, 12.05.2021. soz6.com