ingiliscə externalities, türkcə dışsallık deyilən iqtisad terminidir. başqası üzərində kompensasiya olunmayan təsirdir. daha sadə dillə qiymətləndirilməyən fayda və ya zərərdir. məsələn, qonşunun daim hürən itinin digər qonşuya narahat edici zərəri və ya bərpa edilmiş bir tarixi ərazidə gəzən insanların aldıqları pozitiv fayda.
ən ideal sistem istehsalçı və istehlakçı artığının (surplus) maksimimum olduğu sistem olduğuna görə kirlilik kimi eksternaliyalar qaynaqların səmərəli istifadəsinə mane olur. bəzi hallarda insanlar öz aralarında razılığa gələrək eksternaliyanı aradan qaldırırlar. coase teoremi də bunu təklif edir ki sövdələşmə yolu ilə tərəflər karlı bir nəticəyə gələ bilər. praktikada əksər hallarda bu sövdələşmə mümkün olmadığı üçün araya dövlət girir. müxtəlif növ vergi (corrective tax) və ya eksternaliyalara limit gətirərək vəziyyətə əl qoyur və tarazlığı (equilibrium) yenidən əldə edir. [1]
References
- rumpeltelskin. «eksternaliya». Sözaltı sözlük, 29.07.2014. soz6.com