40-cı illərdə nə qədər sürətlə yaşlanırsınızsa, 50-ci illərdə yaddaş boşluqları ola bilər

Orta yaş dövrü məşğul bir vaxtdır və özü ilə birlikdə kifayət qədər stress gətirir. Çox güman ki, işdə artan öhdəlikləriniz, diqqətinizə ehtiyacı olan uşaqlarınız, daha çox qayğıya ehtiyacı ola biləcək valideynləriniz, artan maliyyə öhdəlikləriniz və s. var. Bütün bunların üzərinə yaşlanan ağıl və bədəni də əlavə etdikdə, bu, öhdəsindən gəlinməsi çətin bir yükə çevrilir. İndi isə yeni bir araşdırma göstərir ki, orta yaş dövründə nə qədər sürətlə yaşlanmağınız on il sonra baş verəcək yaddaş boşluqlarını proqnozlaşdıra bilər.

Bioloji yaşlanma ilə yaddaş arasındakı əlaqəni araşdırmaq üçün Penn State Universitetinin tədqiqatçıları 2000-ci illərdə 40-lı yaşlarında olan 232 yetkin insandan qan nümunələri toplayıblar. Onlar bioloji yaşı müəyyən etmək üçün iki molekulyar saatdan, həmçinin yaşlanma sürətini ölçmək üçün üçüncü bir saatdan istifadə edərək nümunələri sınaqdan keçiriblər. DunedinPACE adlanan bu saat, 1970-ci illərdən başlayaraq 1000 nəfərlik bir qrupu izləməklə və o vaxtdan bəri hər il orqan bütövlüyü ilə bağlı 19 biomarkerin dəyişikliklərini izləməklə hazırlanıb.

Daha çox oxuyun: "Yaddaşın zəifləməsi düşündüyünüzdən daha tez başlayır"

Tədqiqatın müəllifi David Almeida verdiyi açıqlamada, "Bu testlərin çoxu avtomobilinizin odometrinə bənzəyir - onlar sizə yaş baxımından nə qədər yol getdiyinizi və yaşlanma ilə bağlı nə qədər dəyişikliyin toplandığını göstərir", - deyə izah edib. "Bu araşdırmada faydalı ölçü avtomobilin spidometrinə daha çox bənzəyirdi - orta yaş dövründə bədəninizin nə qədər sürətlə yaşlandığının ölçüsü."

Təxminən 10 il sonra tədqiqatçılar yaddaşlarının necə olduğunu öyrənmək üçün səkkiz telefon müsahibəsindən ibarət silsilə ilə qrupla yenidən əlaqə saxlayıblar. İştirakçılardan iki fərqli yaddaş boşluğu növü ilə nə qədər tez-tez qarşılaşdıqları soruşulub: retrospektiv boşluqlar (keçmişdəki bir şeyi unutmaq, məsələn, açarlarını hara qoyduğunu unutmaq) və perspektiv boşluqlar (planlaşdırdıqları bir şeyi etməyi unutmaq, məsələn, dərman qəbul etmək), həmçinin bu nasazlıqların onların həyatına nə qədər mane olduğu soruşulub.

Almeida, "Onlar oxşar görünsələr də, perspektiv yaddaş boşluqları həm daha az yayılıb, həm də retrospektiv boşluqlardan daha ciddi ola bilər", - deyib. "Avtomobil açarlarını itirmək qıcıqlandırıcı ola bilər, lakin bu, çox vaxt lazımi dərman dozalarını qaçırmaqdan və ya həkim təyinatlarını təsadüfən buraxmaqdan daha az zərərlidir."