Təxminən 2000 il əvvəl yunan bioqrafı Plutarx qəhrəman Theseus-u və bir qrup gənc afinalını Kritdən evlərinə apardığı deyilən 30 avarçəkənli gəmi haqqında yazmışdı. Gəmini qorumaq üçün afinalı baxıcılar çürüyən köhnə taxtaları çıxarır və onları daha möhkəm materialla əvəz edirdilər. Onlar bunu taxta-taxta davam etdirdilər, nəhayət, təmir işləri fəlsəfi bir problem yaratdı: Əgər orijinal materialdan heç nə qalmayıbsa, bu hələ də Theseus-un gəmisi sayılırmı?
Gəmi, üzvlərini dəyişən musiqi qruplarından tutmuş yeni komponentlərlə yenidən yığılan klassik avtomobillərə qədər hər şeyə tətbiq olunan bir düşüncə təcrübəsinin adaşı oldu. Mən süni intellektin bilik istehsalında artan rolunda yeni bir tətbiq tapdım: Bu versiyada elm gəmidir, onun insan tərəfindən idarə olunan təcrübələri taxtalardır, süni intellekt isə əvəzedici materialı təmin edir. Elmin silueti, daxilindəki fəaliyyət getdikcə avtomatlaşdırılsa belə, tanınan olaraq qalır.
Süni intellektin ələ keçirməsi ilə bağlı narahatlıqların çoxu, muxtar bir maşının bir gecədə ortaya çıxıb hər bir canlı alimi üstələdiyi, bəlkə də Nobel mükafatına layiq bir kəşf şəklində təzahür etdiyi kinematoqrafik bir hadisəni nəzərdə tutur. Bu mənzərə bizim elmi fantastika təxəyyülümüzə uyğundur. O, həm də süni intellektin elmi prosesin xüsusiyyətlərini tədricən sıxışdırdığı daha real ssenaridən diqqəti yayındırır. Süni intellektə ötürülən hər bir addım səmərəlilikdə mənalı bir qazanc təmin edir. Elmi robotlara təhvil vermək üçün heç bir komitə səs verməli deyil; bir sıra səssiz proqram yeniləmələri bizi eyni sürətlə ora çatdıra bilər.
İlk taxta gələcək alimlərin yetişdirildiyi təhsildədir. Geniş miqyaslı bir sahə təcrübəsində, standart generativ süni intellekt interfeysinə (GPT-4 əsaslı) çıxışı olan orta məktəb riyaziyyat şagirdləri təcrübi məsələlərdə ondan istifadə etməyən şagirdlərdən daha yaxşı nəticə göstərdilər; lakin sonrakı imtahanda 17 faiz daha pis nəticə əldə etdilər. Təcrübi məsələlər üçün daha ixtisaslaşmış süni intellekt riyaziyyat repetitorundan istifadə edən şagirdlər enişdən böyük ölçüdə yayındılar.
Bu tapıntı tapşırığı yerinə yetirmək ilə onu necə yaxşı etməyi öyrənmək arasındakı əsas fərqi əks etdirir. Təlim çətinliklərin öhdəsindən gəlməkdən asılıdır: Şagirdlər çətin mətnləri oxuyur, səhvlər edir və mühakimələrini yenidən nəzərdən keçirirlər. Bu, bizim necə fərqləndirməyi, necə mühakimə yürütməyi və yaxşı nəticələr çıxarmağı öyrəndiyimiz prosesdir. Süni intellekt bu çətinlikləri aradan qaldırdıqda, şagirdlər prosesin ən kritik addımlarından birini itirirlər.
Rəy (peer review) ikinci bir nümunə təqdim edir. Bu, elmdə ən vacib fəaliyyətlərdən biridir, lakin ödənişsiz əmək və şübhəli motivasiyalarla idarə olunur: qeyri-rəsmi peşə öhdəliyi, utanc və son tarix çaxnaşması. Bu şərtlər süni intellekt alətindən istifadəni cəlbedici edir. Bir neçə böyük süni intellekt konfransına təqdim olunan rəy mətnlərini araşdıran tədqiqatçılar, 6,5 ilə 16,9 faiz arasındakı hissənin böyük dil modelləri və ya LLM-lər tərəfindən əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirilə biləcəyini aşkar etdilər. Son tarixə yaxın tamamlanan rəylər arasında rəqəmlər daha yüksək idi. (Bu tədqiqatın özü ilkin çap serverində dərc edilib və hələ rəydən keçməyib.)
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
