İyirmi yaşlı Ömər əs-Səvhi Qəzzada İsrailin təyin etdiyi hərbi bölgə olan “Sarı Xətt” yaxınlığında güllələnərək öldürülən atası 40 yaşlı Məhəmməd üçün dəfn yeri tapmalıdır. Qəzza şəhərinin Zeytun məhəlləsindən olan Məhəmməd iyunun 10-da yol kənarında çay və qəhvə satan kiçik dükanda işləyərkən güllə onun boynuna dəyib və o, demək olar ki, dərhal ölüb. Ömər atasını dəfn etmək üçün Zeytun qəbiristanlığına getdi və qəbirlərin bir-birinə sıx şəkildə yığıldığını gördü, onların çoxu İsrailin Qəzzada davam edən soyqırımının qurbanlarıdır.
Onların bir çoxu yer çatışmazlığı və müharibənin yaratdığı çətin şərait səbəbindən sadəcə bir daş və mərhumun adı yazılmış kağız parçası ilə işarələnmişdir. Qum dağları var idi, altında insanlar basdırılmışdı” Ömər Əl-Cəzirə ilə söhbətində deyib.Qəzzada xidmətlərin tamamilə sıradan çıxması və İsrailin hücumlarından irəli gələn təhlükələr minlərlə ölü fələstinlinin müharibə zamanı “itkin düşmüş” sayılmasına səbəb olub.
Onların bir çoxu bağlarda, çadırlarda və ya köçkünlər üçün düşərgələrdə, məktəblərdə və ya xəstəxanalarda basdırıldı. 2025-ci ilin oktyabrında Birləşmiş Ştatların vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş atəşkəsdən sonra Qəzzada İsrail zorakılığının nisbətən azalmasından sonra ailələr həlak olmuş yaxınlarını dağıdılmış evlərin və ya müvəqqəti dəfn yerlərinin dağıntılarından bərpa etməyə başladılar. Atəşkəs elan edildikdən sonra ən azı 1200 fələstinli öldürülüb, onların hər birinin dəfn üçün bir yerə ehtiyacı var.
Qəzza rəsmiləri xəstəxanalar ərazisində 7 kütləvi məzarlıqdan 529 fələstinlinin qalıqlarının çıxarıldığını bildirib. İsrail zorakılığının qısa müddət ərzində aradan qalxmasından istifadə edən ailəsi Məhəmmədin qalıqlarını qazıb və son dəfn üçün qəbiristanlığa köçürüb. Qəbir qıtlığı təkcə Qəzzada 2023-cü ilin oktyabrında başlayan müharibədən bəri 73 mindən çox fələstinlinin öldürülməsi ilə deyil, həm də İsrailin dəfn yerlərinin dağıdılması ilə bağlıdır.
Qəzzanın Vəqflər və Dini İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, müharibə başlayandan bəri 40-dan çox qəbiristanlıq dağıdılıb. İsrail qüvvələri də nəzarətləri altında olan ərazilərdə qəbiristanlıqlara girişə sərt məhdudiyyətlər tətbiq edib ki, bu da ailələr üçün mövcud olan dəfn yerlərinin sayını daha da azaldıb. Yüz minlərlə fələstinli İsrailin bombardmanları və məcburi köçkün əmrləri ilə evlərini tərk etmək məcburiyyətində qaldıqda, əvvəllər dəfn yerləri üçün nəzərdə tutulmuş ərazilər köçkünlər üçün sığınacaqlara çevrildi.
Qəzzadakı səlahiyyətlilər deyirlər ki, baş daşları kimi materialların çatışmazlığı indi dəfn xərclərinin 700 (235 dollar) ilə 1000 şekel (335 dollar) arasında olması deməkdir. Dağıdılmış binalardan hörgü, palçıq və ya büzməli metal təbəqələr müvafiq məzar daşı üçün pul tapılana qədər müvəqqəti məzar nişanları kimi istifadə olunur. Vəqflər Nazirliyinin media rəsmisi İkrami əl-Mədəllal bildirib ki, müharibə başlayanda Qəzzanın 60 qəbiristanlığının çoxu artıq tam gücü ilə işləyirdi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
