Ailəli Parkinson xəstəliyi (PD) və damar parkinsonizmi (VP) üst-üstə örtülü xüsusiyyətlər göstərir və bir- birinə birlikdə ola bilər. PD və VP-nin potensial patogen bir əlaqə ola biləcəyini və ağ maddənin hiperintensitəsinin PD fenotipinə nə dərəcədə təsir edə biləcəyini araşdırmaq üçün dəyişdirilmiş Scheltens miqyasından istifadə etdik və ümumiyyətlə mövcud olan PPMI verilənlər bazasından 104 ailəli PD və PD prodromal xəstələrdən ibarət bir kohortda T2- FLAIR MRI sekvensiyalarında (T2- FLAIR) klassik beyin kiçik damar xəstəliyinin (cSVD) nevroradioloji xüsusiyyətlərinin təsviri və kəşfiyyat analizini təqdim etdik. Daha sonra əsas PD-yə səbəb olan və risk genlərində (VPS35, DJ1, PINK1, ATP13A2, PRKN, SNCA, LRRK2, GBA, MAPT, LAMP3, STK39) 96 ailəli cSVD və 243 yaşlı sağlam şəxsdən ibarət kohortda protein kodlaşdırma dəyişikliyini araşdırmaq üçün bütün eksom sekvensiyasını həyata keçirdik (HEX verilənlər bazası). Bu kohortda ailə və prodromal PD xəstələrində yüngül frontal ağ maddə hiperintensitəsi (p- dəyər = 3. 46e-06, Bonferroni- düzəliş), mühərrik və biliş funksiyasının yüngül azaldılması və LRRK2 p. G2019S və p. R1441C variantlarının daha çox nüfuzlu olması və ikitərəfli bazali qandliyanın periventrikül genişlənmiş boşluqları (p- dəyər = 2. 64e-03, Bonferroni- düzəliş) ilə əlaqəliş olan orta bir yük var. Bundan əlavə, ailəli PD xəstələrinin üçdə biri orta səviyyəli hipokinetik- sərt sindromla əlaqəli lacunar talamik insult yükü (p- dəyər = 0, 058) göstərmişdir. Nəhayət, 96 erkən baş verən CSVD-nin Qafqaz xəstələrində əsas PD səbəbçi genlərdə və risk faktorlarında məlum patogen kodlaşdırma variantı yoxdur. Tədqiqatımız bu ailəli LRRK2, GBA və SNCA PD-PD prodromal kohortunda potensial cSVD xüsusiyyətlərinin anlaşılmasına əlavə edir.
Vaskular parkinsonizm tez-tez sporadik, ağır, yayılmış inkişaf edən beyin kiçik damar xəstəliyi (cSVD) ilə nəticələnir. VP- nin digər daha az yayılmış səbəbləri, Cerebral Autosomal Dominant Arteriopathy with Subcortical Infarcts and Leukoencephalopathy (CADASIL), Cerebral Autosomal Recessive Arteriopathy with Subcortical Infarcts and Leukoencephalopathy (CARASIL) və cerebral leukodystrophy (RVCL) ilə retinal vaskulopathy kimi mendel cSVD- lardır. Daha nadir hallarda, talamo- kortikal sürüşün azalmasına səbəb olan soylu diffus leukoencefalopatiya (HDLS) kimi mendel leykodystrofilerinin VP2,3 (https://www.omim.org/) səbəb ola bilər (Sədvəl S2).
Bununla birlikdə, PD xəstələrində ağ maddədədə makro və mikrostrukturali dəyişiklikləri təsvir edən və bunları müxtəlif klinik PD fenotiplərinin45, LRRK2 p.G2019S variantının inkişafına əlaqələndirən hər iki kliniki və eksperimental sübutun geniş və sistematik olaraq süpürülmüş nümunələrdə arterial serebral qan axınında anormallıqlara səbəb olan hər iki geniş dəlilinə baxmayaraq6, ailə PD və cSVD arasında potensial ümumi patogen əsas geniş və sistematik olaraq araşdırılmayıb. Bundan əlavə, idiopat PD7 xəstələrinin 25% - i ilə beyin damarları lezyonları təsvir olunsa da, onların klinik fenotip spektrinə verdiyi töhfə hələ də açıqlanmır.
Buna görə də, biz dəyişdirilmiş Şeltens miqyasını istifadə etdik və klassik cSVD nöroradioloji biomarkərləri (periventrikulyar hiperintensitə, lobar səth ağ maddəsinin hiperintensitə, lobar dərin ağ maddələrin hiperintensitə, status kribrosus, lobar kortikal kiçik mikro infarktlər, lakunar infarktlər89, Tablo S3) 58 ailəli PD və 46 ailəli PD prodromal xəstələrinin T2- FLAIR MRI sekvensiyalarında və 48 yaşla uyğunlaşdırılmış nəzarətlərdə (publisə mövcud olan PPMI verilənlər bazasından) araşdırdıq. Sonra, ABŞ-dan 96 ailəli CSVD-li Qafqaz xəstələrinin kohortunda ekzom sekvensiyası apararaq, bu kohortda ən çox yayılmış PD Mendel genlərində (VPS35, DJ1, PINK1, ATP13A2, PRKN, SNCA, LRRK2) və risk faktorlarında (LRRK2, GBA, MAPT, LAMP3, STK39) (https://www.omim.org/) (Fig. 1)
56 ailəli Parkinson xəstəliyi xəstəliyi xəstəliyi (qadınlar = 22, başlanğıcda orta yaş 60 il [ aralıq: 3282]), 46 ailəli prodromal PD xəstəliyi (qadınlar = 27, başlanğıcda orta yaş 63 il [ aralıq: 3477]) və 48 yaşla uyğun sağlam nəzarət (qadınlar = 17, başlanğıcda orta yaş 61 il [ aralıq: 3281]) Parkinson Progression Marker Initiative (PPMI) məlumat bazasından əldə edilmişdir (Tablo 1, Tablo S4). Biz 2021-ci ilin dekabrında PPMI verilənlər bazasından PD xəstələrinin məlumatlarını yüklədik.
PPMI-nin tədqiqatı www.ppmi-info.org10 səhifəsində yaxşı təsvir olunur. Qısaca, PPMI, xəstəlik dəyişdirən müalicələrin qiymətləndirilməsini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə PD-nin biomarkerlərini müəyyən etmək üçün nəzərdə tutulmuş müşahidə, hərtərəfli çox mərkəzli bir araşdırmadır11. PPMI-yə daxil olan sağlam nəzarət iştirakçılarının yaşı 30 ildən yuxarı idi, heç vaxt ciddi bir nevroloji pozğunluq diaqnozu qoyulmamışdı və idiopat PD ilə birinci dərəcəli qohumları yox idi. Ailəli PD və ailəli prodromal PD xəstələrində idiopat PD ilə ən azı bir birinci dərəcəli qohum olduğu müəyyən edilmişdir, əvvəlcədən təsvir edildiyi kimi 10, 12.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
