Tədqiqatçılar Marsın dərinliklərində böyük bir temperatur balanssızlığını aşkar etdilər, planetin cənub hissəsi şimal yarısından əhəmiyyətli dərəcədə daha isti görünür. Cazibə ölçmələri Marsın cənub yarımkürəsinin altındakı daxili hissənin şimaldan 200-400 dərəcə daha isti olduğunu və qismən ərimiş ola biləcəyini göstərir. Tapıntı Qırmızı Planetin geoloji tarixinə, o cümlədən Marsın həyatı dəstəkləyə bilən mühitlərə malik ola biləcəyi dövrlərə yeni bir pəncərə təqdim edir.
Tədqiqata Caltech məzunu Alexander Berne (PhD '26), hazırda Arizona Universitetində postdoktorluq əməkdaşı rəhbərlik edirdi. Nəticələr avqustun 27-də Nature jurnalında dərc olunub. Caltech-də aspirantura işini tamamlayarkən, Bern planetar cismin daxili quruluşunu qiymətləndirmək üçün cazibə qüvvəsində incə dəyişikliklərdən istifadə edən bir model hazırladı.
Daha sonra o və həmkarları bu yanaşmanı Marsa tətbiq etdilər. Tədqiqatçılar üç Mars missiyasından onilliklər ərzində aparılmış müşahidələri təhlil ediblər: Mars Global Surveyor, Mars Odyssey və Mars Reconnaissance Orbiter. Kosmik gəmilərin sürətindəki son dərəcə kiçik dəyişiklikləri izləyərək, komanda Marsı əhatə edən qravitasiya sahəsini yenidən qura bildi.
Günəşin Marsdakı cazibə qüvvəsi planetin fəsilləri ərzində dəyişir, çünki Mars bir qədər elliptik orbit boyunca hərəkət edir və əyilmiş oxda fırlanır. Tədqiqatçılar bu qravitasiya işarələrinin zamanla necə dəyişdiyini öyrənmək və planetin daxili modelini yaratmaq üçün gelgit tomoqrafiyası kimi tanınan üsuldan istifadə ediblər. Bern deyir: "Alimlər adətən planetar cisimlərin daxili hissələrinin sferik simmetrik olduğunu düşünürlər, lakin bu, mütləq doğru deyil".
"Daha çox cazibə məlumatı əldə etdikcə, biz planetin daxili strukturunun üçölçülü incəliklərini müəyyən edə bilərik. Bu nəticələr öz növbəsində bizə gələcək missiyaların layihələndirilməsi və bu dünyaların elmi tədqiqi üçün plan verir. Planet cisimlərinin daxili quruluşunu anlamaq bizə onların formalaşması və təkamülünü formalaşdıran prosesləri açmağa kömək edir." Marsın iki yarımkürəsində çox fərqli göründüyü çoxdan məlumdur.
Cənub səthində hündür dağlar və ağır kraterli ərazi üstünlük təşkil edir, şimal yarımkürəsi isə əsasən geniş, alçaq düzənliklərdən ibarətdir. Yeni nəticələr göstərir ki, bu kontrast səthin çox altına qədər uzana bilər. Tədqiqatçılar Marsın da termal cəhətdən qeyri-bərabər olduğunu, cənubun daxili hissəsinin şimaldan yüzlərlə dərəcə daha isti olduğunu görəndə təəccübləndilər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
