Azərbaycan qeyri-neft və qaz ixracının genişləndirilməsinə yönəlmiş daha bir dəstək mexanizmini tətbiq etməyə hazırlaşır. Prezident İlham Əliyevin 2026-cı il iyunun 9-da imzaladığı sərəncama əsasən, Azərbaycan mənşəli qeyri-neft və qaz məhsullarının ixracı zamanı çəkilən nəqliyyat xərclərinin bir hissəsi dövlət tərəfindən ödəniləcək. Mexanizm 2026-cı il sentyabrın 1-dən qüvvəyə minəcək və 30 sentyabr 2036-cı il tarixinədək həyata keçirilən ixraca və ölkədaxili daşımalara şamil ediləcək.
İlk baxışdan bu tədbir ixracatçıların nəqliyyat xərclərini azaltmağa yönəlmiş subsidiya kimi görünə bilər. Bununla belə, onun iqtisadi əhəmiyyəti daha genişdir. Mexanizm Azərbaycanın qeyri-neft və qaz məhsullarının xarici bazarlara çıxarılması xərclərini azaltmaq, yeni bazarlara çıxışı asanlaşdırmaq və ixracın coğrafi strukturunu potensial olaraq dəyişdirmək üçün nəzərdə tutulub.
Çətinlik təkcə istehsal deyil, bazara çıxışdır. Son illərdə Azərbaycanın qeyri-neft və qaz ixracının artmasına baxmayaraq, ixrac imkanlarının daha da genişləndirilməsi bir sıra struktur amillərinin nəzərə alınmasını tələb edir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə qeyri-neft və qaz ixracı 3,63 milyard dollar təşkil edib. Bu, 2024-cü illə müqayisədə nominal ifadədə 8,1 faiz çox, real ifadədə isə 18,1 faiz azalıb.
Bu dinamika qiymət və digər bazar amillərinin təsirini əks etdirir və ixrac həcminin artırılması üçün gələcək imkanlara işarə edir. Azərbaycan şirkətləri üçün xarici bazarlara çıxmaq təkcə rəqabətqabiliyyətli malların istehsalından deyil, həm də onların məqbul qiymətə çatdırılmasını təmin etməkdən asılıdır. Xüsusilə daha uzaq və alternativ bazarlara daxil olduqda, logistika xərcləri məhsulların son qiymətinə nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir göstərə bilər.
Bu, nəqliyyat xərclərinin istehsal xərclərinə əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyi kənd təsərrüfatı və qida emalı kimi sektorlar üçün xüsusilə aktualdır. Eyni zamanda, logistika daha yüksək əlavə dəyərli sənaye məhsulları üçün də beynəlxalq rəqabət qabiliyyətini formalaşdıran amillərdən biri olaraq qalır. Məhz buna görə də nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı və logistika xərclərinin azaldılması ixrac potensialının genişləndirilməsi üçün mühüm istiqamətlər kimi qiymətləndirilir.
Fərmanda ixracın diversifikasiyasına təsir edən amillərdən biri kimi yüksək logistika xərcləri müəyyən edilib. O qeyd edir ki, malların son qiymətində uzun məsafələrə daşınma xərclərinin əhəmiyyətli payı ixrac coğrafiyasının və məhsul çeşidinin genişlənməsinə mane ola bilər və ölkənin logistika imkanlarının daha da gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayır. Qeyri-neft ixracı artır, lakin coğrafi diversifikasiya problem olaraq qalır Azərbaycanın qeyri-neft və qaz ixracı 2026-cı ilin ilk yeddi ayında əhəmiyyətli artım qeydə alıb.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
