Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) regional təhlükəsizliyə ənənəvi diqqət yetirməklə yanaşı, əlaqə və iqtisadi əməkdaşlığın getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb etdiyi dövrə qədəm qoyur. Nümayəndələr Bişkekdə toplaşarkən, təşkilatın inkişaf edən rolu daha geniş bir sualı nəzərdən keçirmək fürsəti təqdim edir: Avrasiyanın getdikcə daha çox bağlı olan iqtisadiyyatları öz coğrafi üstünlüklərindən necə daha yaxşı istifadə edə bilərlər? Təşkilatın genişlənən iqtisadi və əlaqə gündəliyi ŞƏT ilə tərəfdaş kimi əməkdaşlıq edən Azərbaycan üçün xüsusilə aktualdır.
Bu, xüsusilə ona görə doğrudur ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiya və Çini Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa bazarları ilə birləşdirən Orta Dəhlizdə mühüm halqaya çevrilib. Formal olaraq Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu kimi tanınan Orta Dəhliz Xəzər dənizi vasitəsilə Çin və Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz və Avropa ilə birləşdirir. Avrasiya boyu biznes və hökumətlər böyük iqtisadi mərkəzlər arasında səmərəli və etibarlı nəqliyyat əlaqələrini inkişaf etdirməyə çalışdıqca, onun əhəmiyyəti artmışdır.
ŞƏT bu müzakirə üçün xüsusilə aktualdır, çünki onun coğrafi əhatə dairəsi əsas Avrasiya ticarət yolları boyunca yerləşən və ya onlarla əlaqəli olan bir çox iqtisadiyyatları əhatə edir. Çin və Mərkəzi Asiya dövlətləri təşkilatın mərkəzidir, İran, Hindistan, Pakistan, Rusiya və Belarus kimi ölkələr isə daha geniş şəbəkəyə daha çox iqtisadi və coğrafi ölçülər əlavə edirlər. Bu, ŞƏT-in özünün nəqliyyat təşkilatına çevrilməsi demək deyil, lakin onun iqtisadi əməkdaşlığa artan diqqəti əlaqə layihələrinin, ticarətin asanlaşdırılması və infrastrukturun inkişafının bir-birini tamamlaya biləcəyi platforma yaradır.
Xəzər dənizi ilə Cənubi Qafqaz arasında strateji mövqe tutduğundan və nəqliyyat infrastrukturuna böyük sərmayələr yatırdığına görə Azərbaycan üçün bu, əhəmiyyətli bir fürsətdir. Ələt limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, avtomobil yolları, hava limanları və digər logistika obyektləri beynəlxalq tranziti dəstəkləmək üçün nəzərdə tutulmuş bir-biri ilə əlaqəli sistem təşkil edir. Azərbaycanın rəsmi rəqəmlərinə görə, 2022-ci ildən Azərbaycan üzərindən Orta Dəhliz vasitəsilə yük daşımaları təxminən 90 faiz artıb.
Eyni zamanda, Azərbaycan Ələt Limanının ötürücülük qabiliyyətini ildə 15 milyon tondan 25 milyon tona qədər genişləndirir ki, bu da mühüm dəyişikliyi göstərir. Orta Dəhliz artıq xəritədə sadəcə coğrafi anlayış deyil. Yüklərin həcminin artması və infrastruktur investisiyaları onun getdikcə Avrasiya ticarətinin fəaliyyət göstərən komponentinə çevrildiyini göstərir.
Bundan əlavə, uğurlu beynəlxalq dəhliz dəmir yollarını, limanları, yolları, gömrük sistemlərini və logistika şirkətlərini bir-biri ilə əlaqəli bir zəncir kimi fəaliyyət göstərməyə məcbur edən fərdi infrastruktur layihələrindən daha çox şey tələb edir. Çindən Avropaya hərəkət edən konteyner başqa bir yerdə sərhəddə və ya limanda gecikmələrlə üzləşsə, bir ölkədəki səmərəli infrastrukturdan tam faydalana bilməz. Bu səbəbdən rəqəmsallaşma və koordinasiya fiziki infrastruktur qədər vacib hala gəlir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
