Kulis.az Gültəkin Cəfərovanın "Həyatı görməyi nə vaxt unutduq?" yazısını təqdim edir.
Keçmiş necədir, gələcəkdə isə düşüncədir. Həyat yalnız baş verir. İndiki anı yaşamaqdan başqa, həyatı yaşamağın başqa yolu yoxdur. Ekhart Toll İndinin gücü
Gündəlik həyatın qaçışında bir anlıq dayanın, dərin bir nəfəs alın və özünüzdən soruş: Mən hazıram haradayam və nə hiss edirəm? Ümumiyyətlə, mən nə istəyirəm? Hazırda ehtiyacım olan nedir: istirahət, sakitlik, hərəkət, söhbət, təklik? Mən hisslərimi qəbul edirəm, yoxsa onlardan qaçmağa çalışıram? İstədiyim şey mənim istəyimdir, yoxsa məndən gözləniləndir? Uşaqlıqda görmək istədiyim mənlə indiki mən arasında fərqlər nədir? Belə yaşamağa davam etsəm, gələcəkdəki mən bugününkü məndən razı qalacaqmı? Bu suallara cavab verməyə çalışmaq lazımdır. Ola bilsin ki, cavablarınız sizi bir anlıq bir oyandırsın. Amma bu oyanış nə qədər davam edəcək? Bəlkə də, bir neçə dəqiqə. Məsələ də elə bağadır. Bir anlıq fərqində olmaq hələlik deyil. Əsas məsələ bu fərqində gündəlik həyatımızda davam etdirməkdir. Çünki bunu etməmişsiniz, çox keçmədən yenidən köhnə həyatınıza qayıdacaqsınız. Eyni vəziyyətlərdə təkrar-təkrar yaşayacaqsan, yenə telefonunuza, işinizə, qayğılarınıza və tələsik həyatınıza qapılacaqsan. Bəlkə də, həyatınızda çox şey arzulamışsınız. Amma təəssüf ki, uzun zamandır bunun fərqində deyilsiniz. Bəs nə dəyişəcək? Səhər içdiyimiz qəhvənin dadını bilməyəcək, gəzdiyimiz küçələrin gözəlliyini görməyəcək, sahib olduqlarımızın necə böyük dəyərə malik olduğunun fərqinə varmayacağıq. Həyatı sanki avtopilot rejimində yaşayacağıq. Bədənimiz burada olsa da, keçmişimizi peşmanlığında, gələcəyimizi qayğılarında olacaq. İnsanın keçmişdə baş verən bir hadisəni yenidən yaşamaq, deyilən sözləri təkrar-təkrar xatırlamaq, belə etməzdim deyə düşünmək, ya da gələcəkdə baş verə biləcək bir hadisəni yüz dəfə yaşamaq. Hələ yaşamadıq bir hadisə haqqında ətraflı məlumatları izah edə bilər, bəlkə də, heç vaxt baş verməyəcək bir hadisə görə narahat olacaq. Beləcə, həmin hadisə hələ baş verməmişdən əvvəl, onu düşünərkən indiki anlarımızdan imtina edirik. Keçmiş həyatı, gələcək həyatı. Həyat məhz indi. Ekhart Toll bu fikri belə ifadə edir: "Keçmiş köhnə indiki anların zehində qalan xatirəsidir; gələcək isə xəyal edilən indiki vəır. Biz keçmişi xatırlayırıq, gələcəyi xəyal edəndə bunu məhz indi edirik". Bu, keçmişə heç vaxt qayıtmaq və ya gələcək haqqında düşünməmək demək deyil. Əksinə, insan məhz keçmiş təcrübələri üzərində formalaşır. Yaşadıqlarımızdan dərs çıxarmaq, səhvlərimizi təhlil etmək, onları necə saxladığımızda saxlamaq vacibdir. Keçmiş baxmaq üçün indi vaxt itirmək lazım deyil. Əsas fərq ondadır ki, keçmiş nə üçün müraciət edirik: ondan öyrənmək üçün, yoxsa orda başlamaq üçün? Gələcəyi düşünmək, plan qurmaq da vacibdir. Amma plan qurmaq başqa bir şeydir, hələ baş verməmiş bir həyat qorxu içində yüz dəfə yaşamaq başqa bir şey. Gələcək üçün hazırlıq görə bilərik, amma gələcəyi yalnız gələcəyi yaşaya bilərik. Bəzən də sadəcə indiyə qədər qaçmaq üçün özümüzü başqa bir şeyə məşğul edirik. Telefon ən aydın nümunələrdən biridir. Telefonumuza baxmaq üçün əlimiz uzadanda, əslində, heç nə axtarırıq. Sadəcə, özümüzlə tək qalmaqdan qaçırıq. Bir neçə saniyəlik boşluq yaranan kimi onu doldurmaq istəyirik. Növbədə dayanırıq telefon. Telefon qaldır. Telefon gözləyirik. Sanki həyat özü ilə aramızda bir boşluq yaranan kimi dərhal onu ekranla doldururuq. Beləliklə, yaşadığımız anı həqiqətən görmək əvəzinə, ondan bir az uzaqlaşırıq.
Bəs çıxış yolu nədir? Necə olur ki, eyni həyatda və fərqli şəkildə yaşamağa başlayırıq? Məncə, bunun cavabı fərqindədir. Bu halı bəzən oyanış, bəzən fərqindəlik, bəzən isə şüurlu yaşamaq adlandırırıq. Fərqindəlik özümüzə sual vermək, şüurlu yanaşmaq, oyanmaq, həyatın dadını çıxarmaqdır. Fərqindəlik bizə həyatın daxilində olduğumuzu hiss etdirir. Həyatın rənglərini qaytarmaq əvəzinə. Boz rəngin yerini qırmızı, sarı, yaşıl və digər rənglər tutur. Fərqində olmasaq, qazandıqlarımızın da dəyərini hiss edə bilmərik.
Bəs həyatda fərqlənmək üçün nə etmək lazımdır? Uzun müddət bu barədə düşünürdüm. Hamı kimi mən də səhər işə gəlmək üçün erkən oyanır, yemək il, işimi etmək üçün tələsirdim. Tələsirdim, çünki tələsmək də bir vərdişə çevrilmişdi. Geciksəm də, gecikməsəm də. Hər şeyi qaydasına qoyduqdan, yəni səhər rutinlərini yerinə yetirdikdən sonra işə tələbim. Yol boyu isə demək olar ki, heç nə görmürdüm. Çünki bu rütənlərə öyrətmək üçün hər bir işi mexaniki yerinə yetirmək üçün. Hətta yol gedərkən gözlərim qarşısındakı mənzərəni görəm də, fikrim bir saat, bir gün sonra görəcəyim işlərin həlli ilə məşğul idi. Piyada gəzəndə də eyni hal yaşanırdı. Fəsillər dəyişir, mən isə bu dəyişiklik yalnız yeni fəsil başlayanda hiss edirdim. Sanki bir gün aydın və qarşımdakı dünyaya təəccüblə baxırdım: bura nə zamana belə dəyişdi? İşdə də eyni proses, eyni ardıcıl hərəkətlər... Sonra başa düşdüm ki, problemin həyatımda eyni olması deyildi. Problemim artıq onlara baxmamağımdır, onları görməməyimdir. Mən hər şeyi bilmək üçün hesabına etdik, artıq onlara diqqət lazımdır. Mən isə bu avtomatikliyi pozmaq üçün kiçik dəyişikliklər etməyə başladım. Yolumu dəyişdim. Ətrafı görməyə başladım. Bu dəfə yol mənə əvvəlki kimi darıxdırıcı gəlmədi. Telefon, televiziya və kitab baxmadım. Amma mən ona diqqət yetirməliyəm. Bir neçə dəfə ilk dəfə onu çıxartmağa çalışdım. Bəzən fikrim yenə dağılırdı. Amma fikirləşdim ki, mənimlə fərqlənən bir şey yoxdur, onu yenidən həmin və geri qayıtmaq üçün çalışdım. Hər gün insanlara, evdəki işçilərinə və küçələrdəki ağaclara baxıram. Sanki həyatımda ilk dəfə baxdım ki, mən işləyirəm. Hətta bəzən başqa ölkədə olduğumu təsəvvür edib beynimi bir növ dəyişdim. Tanış küçələrə tur
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
