İyirmi il əvvəl alimlər biologiyanı yeni, kvant üsulu ilə anlamaq ərəfəsində görünürdülər.
Həyat bir tərəfdə planetimizi əhatə edən biosferdən, digər tərəfdə isə fərdi hüceyrə quran biomolekullara qədər ağlasığmaz miqyasda cərəyan edir. Lakin ən mikroskopik səviyyədə belə, biologiya hissəciklərin dalğa kimi hərəkət etdiyi, bir-biri ilə dolaşıq hala gəldiyi və eyni anda bir neçə vəziyyətdə superpozisiyada mövcud olduğu kvant aləminə tam çatmır. Lakin kvant biologiyası sahəsindəki alimlər orqanizmlərin kvant xüsusiyyətlərini həyat üçün əhəmiyyətli olan məkan, zaman və temperatur sahələrinə daşımaq və onun qəribə xüsusiyyətlərindən istifadə etmək yollarını axtarırlar.
Məsələn, fotosintezdə orqanizmlər işığı demək olar ki, mükəmməl kvant səmərəliliyi ilə toplamaq üçün ixtisaslaşmış piqmentlərdən və zülallardan istifadə edirlər; onlar daxil olan demək olar ki, hər bir fotonu faydalı kimyəvi enerjiyə çevirirlər. 2007-ci ildə yeni sübutlar göstərdi ki, həyat bu nailiyyəti koherentlik adlanan kvant effektindən istifadə etməklə əldə edə bilər. Nəticə, isti, nəm və qəti şəkildə klassik bir mühit olmasına baxmayaraq, canlı hüceyrənin kövrək kvant vəziyyətlərini qoruya və hətta onlardan istifadə edə biləcəyi barədə mübahisəli fikri gücləndirdi.
Prinston Universitetinin kimyaçısı Qreqori Skols əvvəlcə bu nəticəyə həvəslə yanaşırdı. O və həmkarları fotosintez edən zülallar və piqmentlər üzərində təcrübələr apardılar və oxşar nəticələrə gəldilər. Lakin bu gün Skols kvant effektlərinin həyatda rol oynadığına şübhə ilə yanaşır. Əslində, o, kvant biologiyası üçün irəliyə doğru yolun ümumiyyətlə kvant olmaya biləcəyinə əmindir. Skols təklif edir ki, həyat əsl kvant effektlərindən istifadə etmək əvəzinə, onları təqlid edə bilər. Son üç ildə dərc olunan bir neçə məqalədə Skols və həmkarları göstəriblər ki, klassik obyektlərin mürəkkəb şəbəkələri riyazi olaraq kvant obyektlərini təqlid edən hadisələr yaratmaq üçün birləşə bilər.
Aldanmayın: Bu şəbəkələrin yaratdığı vəziyyətlər əsl kvant deyil; onlar yalnız "kvantabənzər"dir. Onlar bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan, rəqs edən çoxsaylı hissələr kvant dünyası haqqında proqnozlar verən eyni riyaziyyata tabe olan kollektiv bir bütöv yaratdıqda ortaya çıxır.
Skols deyib: "Bəlkə də kvant biologiyası, ən böyük miqyasda, kvant sistemlərindən əldə edə biləcəyiniz funksionallığı necə əldə edəcəyini müəyyən etmək üçün 3,5 milyard illik təkamüldən istifadə etmək deməkdir".
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
