Biz ona heç vaxt Frisko deməmişik

Deyirlər ki, biz uğursuzlarla dolu bir şəhərik. Deyirlər ki, biz qəribə, eklektik, kənarlaşdırılmışıq. Bəlkə də şişirdirəm. Amma Şərq Sahilində kimsə Nyu-York və San-Fransisko arasında rəqabətdən danışmağa başlayanda, həqiqət budur ki, onlar bizi aşağılamağa çalışırlar. Onlar özlərinin ən yaxşı olduqlarını deyirlər. Onlar zövqsüzdürlər. Amma güman edirəm ki, biz də zövqsüzük. Burada, San-Fransiskoda biz müxalifət olmaqdan qürur duyuruq. Nyu-Yorkluların yanlış sahil hesab etdiyi, yanlış naşirləri, qalereyaları və reputasiyaları olan bir yerdə yaşamağımızdan məmnunuq. Biz nəyiksə, oyuğ. Qalanları isə cəhənnəmə getsin. Mənə köhnə fikirli deyin, amma mən hələ də San-Fransisko İntibahının, bütün şeir qiraətlərinin, çoxaldıcı maşınla çap olunmuş jurnalların, improvizə edilmiş qalereyaların, eksperimental filmlərin bayrağını daşıyıram.

Əlbəttə, burada sadəcə zarafat edirəm. Bir növ zarafat. Biz Şərq Sahilinin uğuruna qarşı deyildik — deyilik. Həqiqətən də yox. Şərq Sahili mükafatları ilə Maykı düşünün, o hələ də bizdən biridir. O, əslidir, baxmayaraq ki, onun bəzi şeirləri nə qədər gözəl olsa da, mənim zövqüm üçün bir az boğuqdur. Mən bunu ona demişəm — və o, buna normal yanaşır. O bilir ki, mən "Partly Cloudy and Cooler"in əla kitab olduğunu düşünürəm. Mayk hindlidir, yarımadadan olan hindli. Daha dəqiq desək, o, yarı hindlidir. Atası Bombeydən olan hansısa idxal-ixrac işi ilə məşğul olan biri idi. Anası ilə San-Fransiskoda tanış olub. Onlar Hindistana qayıdıblar. Sonra anası onları tərk edib. İllər əvvəl, şeirlərinin populyarlaşmağa başladığı vaxtlarda anası Maykın bir neçə qiraətində peyda olmuşdu. O, Maykdan xeyli hündür idi, Maykın bütün dostları ilə səs-küylü danışırdı, Mayka heç bənzəmirdi. Mayk, iti üz cizgiləri və kiçik, tünd rəngli əlləri ilə yəqin ki, indi "Silver Spur"dadır, araq dolu stəkanını yudumlayır, iki buz parçası, limon qabığısız. (İllər əvvəl bir az barmenlik etmişəm.) Onun əla saçları var, bunu etiraf edirəm, qalın hind saçları. Hələ də "Haight"də, on iki il əvvəl, qiymətlər çox ucuz olanda ilk "Guggenheim" təqaüdündən aldığı ilkin ödənişlə aldığı viktoriya üslublu evin döşəməsində yaşayır. O, illər əvvəl, Rey hələ yeni başlayanda, "Nob Hill" dekoratorlarına Romanın mənzərələrini əks etdirən "Piranesi" oymalarını tədarük edərkən, lakin əslində hind miniatürləri, islam xəttatlığı və maraqlı hesab etdiyi digər şeylərlə maraqlanarkən Rey Lyuisdən aldığı bir qrup kiçik Racput rəsmləri ilə çox fəxr edir. "Mənim hind irsim," deyir Mayk, bir-birinə baş əyən kiçik fiqurların olduğu o miniatürlər haqqında, yarı ironiya ilə.

Mayk keçən həftə yenidən peyda oldu. Günortadan sonra o, "Silver Spur"da barın ən ucunda oturmuşdu. (Mən kabinədə oturmağa üstünlük verirəm.) Təsadüfən bir neçə günlüyə San-Fransiskoda idim, Bolinasdakı şeir tədbiri üçün elan çap edirdim. İşin gedişatından razı idim. Onu bir araya gətirməyə başlamışdım, köhnə, qəribə "Garamond" şriftindən istifadə edirdim, hamısı böyük hərflərlə, lakin bir neçə sait, A və E hərfləri o qədər köhnəlmişdi ki, çap olunmurdu. Həmin hərflər üçün kəskin sans-serif şrifti əvəz etdim və nəticə olduqca gözəl alındı, A və E hərfləri "Old World Garamond"un ətrafında toxunaraq cazibədar bir naxış yaradırdı. Vaxtımın çoxunu burada, Marində keçirməkdən məmnun olsam da, bəzən işlər yavaşlayır. "Golden Gate" körpüsündə tıxacdan qaça bildiyim müddətcə, maraqlı bir iş üzərində işləmək, bəlkə də dəstə ilə görüşmək, bir neçə günlüyünə olsa belə, dükanımdakı divanda yatmaq üçün şəhərə gəlməkdən zövq alıram. Hər halda, Bolinas elanından fasilə verirdim. "Silver Spur"a getdim. Maykla oturdum. O, bir həftəni Nyu-Yorkda hansısa mükafat panelində keçirmişdi. O, ən çox satılan roman müəlliflərinin gənc yazarlar arasında pul paylanması zamanı özlərini necə pis apardıqları barədə bir neçə müəmmalı fikir söylədi. Tam olaraq nə dediyinə əmin deyiləm. O, yumşaq danışır, danışarkən sizə baxmır, bar stulunda irəliyə baxır, dirsəklərini bara söykəyir, ona görə də onu eşitmək bir az çətindir, hətta günortadan sonra, musiqi avtomatına hələ heç bir pul atılmamışdan əvvəl belə.

Amma bu Mayk haqqında deyil; bu, şərqdə müəyyən uğurlar qazanmış Marsiya haqqındadır. Əlbəttə, Mayk və Marsiya bir-birini tanıyırdılar. Onların hər ikisi Berkli günlərinə qayıdırdılar. Mən də həmçinin. Tünd kəkilli Marsiya, necə baxmağınızdan asılı olaraq, ya cazibədar, ya da kök idi. "Zaftig" yəqin ki, ən uyğun sözdür. Əgər tərəddüd edirəmsə, bu, yalnız yəhudi sözünün mənim keçmiş protestant ağzımdan bir az qəribə çıxması səbəbindəndir. Mən buradan bir neçə saat cənubda, Karmeldə anadan olmuşam. Atam Londonda təhsil almış memar idi; orada böyümüşdü, lakin dediyi kimi, səyahət həvəsi var idi və yolunu Kaliforniyaya salmışdı. Hər halda, Marsiya bizim kollec qrupumuzun lideri idi. O, hökmlü, bəzən isə dözülməz idi, amma maraqlanıram ki, Marsiya "Gəlin bir şənlik təşkil edək!" deməsəydi, biz heç vaxt şənlik edərdikmi? Mayk, bizimlə vaxt keçirsə də, bir az çox düz xəttli görünürdü. Həmişə diplomat idi. Marsiya arxasınca ona "səfir" deyirdi. O, məktəbli qız kimi şər, klubdan qovduğu və ya ən azı qovmaqla hədələdiyi insanlar haqqında pis danışan biri idi. Marsiya və Mayk sonralar, Berklidən bir neçə il sonra, aramızdakı halüsinasiyapərəst hesab etdikləri insanlardan bezdikləri və ya bəlkə də narahat olduqları üçün yaxınlaşdılar. Güman edirəm ki, mən də o halüsinasiyapərəstlərdən biriyəm.

Düzünü desəm, kollecdə necə olduğumuzla bir az sonra — və ya indi, iyirmi-neçə il sonra necə olduğumuz arasındakı fərq haqqında həmişə o qədər də aydın deyiləm. Biz Marsiyanı o vaxt, o, həqiqətən qız olanda, qız kimi düşünürdükmü? Bəs Cek (sizin üçün Con) Yohanson haqqında nə deməli? Maraqlanıram ki, mən o vaxt tanıdığım Ceki bir neçə il sonrakı Ceklə qarışdırırammı? Biz hələ uşaq olanda bığ və kovboy yerişi bir az qəribə görünürdü. Marsiya zarafat edirdi ki, o, bir səhər oyanıb və özünün hansısa köhnə Hollivud vesternində olduğuna qərar verib. Onun bunu birbaşa onun üzünə dediyini xatırlayıram. İndi onun bəzi rəsmləri Müasir İncəsənət Muzeyində asıldığına görə, güman edirəm ki, insanlar bığın — artıq bir az bozluq da var — köhnə ustaların üslubuna bənzədiyini düşünürlər. Marsiya ona bir düym belə güzəştə getməzdi. "O rəsmlər Modern-də cəmi bir neçə ay asıldı, muzey heç nə almadı, bəs nə böyük hadisədir?" Marsiya xoşlayırdı