Bir neçə onillik əvvəl mədəniyyət tarixçisi və yazıçı Mayk Cey Ceyms Tilli Metyusun kədərli hekayəsi ilə rastlaşdı. 1797-ci ildə Metyus "hava dəzgahı" adlandırdığı bir maşın tərəfindən zehninin idarə olunduğuna əmin olduğu üçün xalq arasında Bedlam kimi tanınan London psixiatriya xəstəxanasına salınmışdı. O, bu maşının siyasi agentlər tərəfindən beyninə gizli şəkildə yerləşdirilmiş maqnit vasitəsilə zehnini manipulyasiya etdiyinə inanırdı.
Bu, parlaq bir fantaziya idi, lakin Cey Metyusun sayıqlamalarının iki əsr sonra, 1980-ci illərdə inkişaf etdirilən bir çox real, qabaqcıl texnologiyalarla səsləşməsindən heyran qalmışdı. Cey beyin-texnologiya hibridləri haqqında ideyaların tarixini onların yarandığı nöqtələrə qədər izləməyə çalışarkən, bu cür kiborq anlayışlarının sənaye dövrü boyu mövcud olduğunu anladı. Onlar elmi fantastikaya hopmuşdu, lakin eyni zamanda dəfələrlə elmi ixtiralarda həyata keçirilmişdi, baxmayaraq ki, bu axtarış həmişə yarımçıq qalırdı.
Daha çox oxuyun: “Beyninizi gücləndirmək haqqında sizə xəbərlərimiz var”
Cey bu tarixin gedişatını izləyən yeni kitabı "Wireheads: An Unnatural History of Technology in the Brain" (Naqilbaşlar: Beyindəki texnologiyanın qeyri-təbii tarixi) kitabının girişində yazır: "Maqnit və ya elektron beyin cihazının xəyal edilən yeri həmişə gələcəkdədir; orada o, zehnimizi idarə edəcək və ya bizə fövqəlbəşəri güclər bəxş edəcək, bizi görünməz şüalarla hücum edəcək və ya qüsursuz virtual reallıqlar yaradacaq".
Mən Cey ilə kiborq fantaziyalarına gəldikdə mədəniyyət və elmin necə uyğunsuzluq təşkil edə biləcəyi, bütün beyin-maşın hibridlərinin transsendensiya texnologiyaları olub-olmaması, "Tanrı dəbilqəsi" adlanan cihaz, onun süni intellektə qarşı antipatiyası və texnofuturizmin dominant səsləri haqqında danışdım.
Siz kitabda "naqilbaşlar" (wireheads) termininə ilk dəfə Bryus Sterlinqin "Schismatrix" elmi fantastika romanında rast gəldiyinizi yazırsınız, orada bu termin şəbəkədən kənarda yaşayan insanları təsvir etmək üçün təhqiramiz bir söz kimi istifadə olunurdu. Bu, bir növ maraqlı dönüşdür, çünki insan düşünərdi ki, naqilbaşlar bunun əksini ifadə edir. Sizcə, bu ikili mənanın kitabın adı kimi xüsusilə uyğun olmasının bir səbəbi var idimi?
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
