Birinci Dünya Müharibəsinin dəhşətlərini gördükdən sonra təbiətşünas Henri Beston insan sivilizasiyasının məhv etdiyi bir sülhü axtarmaq üçün Keyp-Kodun qumluqlarında kiçik bir daxmaya çəkildi. Orada, ətrafındakı quşları və canlıları izləyərək, o, bəşəriyyətin təbii dünyadakı yerini sorğulamağa başladı.
1928-ci ildə o yazırdı ki, heyvanlar “bizim qardaşlarımız deyil, tabeçiliyimizdə olanlar deyil; onlar həyat və zaman toruna bizimlə birlikdə düşmüş digər xalqlardır.”
Təxminən bir əsr sonra elm həmin digər xalqların əslində nə qədər qeyri-adi olduğunu üzə çıxarır.
Tarixin böyük bir hissəsində biz zəkanı öz obrazımızda müəyyən etdik. Buna uyğun gəlməyən hər şey görməzdən gəlindi. Lakin indi dünyanın ağıllarla dolu olduğuna dair sübutlar artmaqdadır. Qoz boyda beyinləri olan quşlar məntiq tapmacalarında primatları üstələyir. Meşələr göbələk şəbəkələri vasitəsilə məlumat mübadiləsi aparır. Quş sürüləri heç bir fərdi quşun sahib olmadığı biliyə malik ola bilər. İndi isə biz özümüz şeir yazan, tibbi imtahanlardan keçən və bəzən öz mövcudluğu haqqında düşünən yeni bir ağıl növü yaradırıq.
3 oktyabr 2026-cı ildə Santa Monikadakı Broad Stage-də Big Think və John Templeton Fondu ssenaristləri, kinorejissorları və hekayəçiləri zəkanı müəyyən etmək üçün bizə qoşulmağa dəvət etdi. Axı, əgər selikli kif labirintdə yol tapa bilirsə, osminoq qolları ilə düşünə bilirsə və silikon çip mühakimə yürüdə bilirsə, zəka tam olaraq nədir? Və planetimizi bölüşdüyümüz ağıllara nə borcluyuq?
Biz bu tədbiri TED-in “How to Be a Better Human” podkastının aparıcısı, komediyaçı və yazıçı Kris Daffinin ev sahibliyi etdiyi “Intelligence Everywhere: Exploring a World Full of Minds” adlandırdıq.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
