Elm
EN AZ
Gamma‑şüaları axtarışı, Qalaktikanın daxili hissəsində qaranlıq maddənin məhv olunması üzrə yeni məhdudiyyətlər qoyur

Gamma‑şüaları axtarışı, Qalaktikanın daxili hissəsində qaranlıq maddənin məhv olunması üzrə yeni məhdudiyyətlər qoyur

phys.org 04.10.2026 21:20 51 baxış
Qaranlıq maddə kainatdakı bir növ maddə ola bilər ki, aşkar edilə bilən işığı yaymır, qəbul etmir və əks etdirmir və adi maddə ilə çox zəif qarşılıqlı təsir göstərir. Fizikçilər cazibə qüvvəsi təsirini müşahidə etsələr də

Bu məqalə Science X-nin redaktorluq prosesi və siyasətlərinə uyğun olaraq nəzərdən keçirilib. Tərcüməçilər məzmunun etibarlılığını təmin edərkən aşağıdakı xüsusiyyətləri vurğulayıblar:

Qaranlıq maddə kainatdakı bir növ maddə ola bilər ki, aşkar edilə bilən işığı yaymır, qəbul etmir və əks etdirmir və adi maddə ilə çox zəif qarşılıqlı təsir göstərir. Fizikaçılar qaranlıq maddənin çəkisi təsirini müşahidə etsələr də, hələ də onun nədən ibarət olduğunu müəyyən edə bilməyiblər.

Bir fərziyyə budur ki, qaranlıq maddə bəzən məhv edən hissəciklərdən ibarətdir, yəni iki hissəyin birləşdikdə digər hissəciklərə çevrilməsi. Bəzi hipotetik qaranlıq maddə hissəciklərinin bu proses zamanı qamma şüalarının (yəni işığın yüksək enerjili bir forması) istehsal edəcəyi proqnozlaşdırılır.

Bu hissəciklərin mövcudluğunun bir göstərici fərqli enerjilər arasında düzgün yayılmadan fərqli bir enerjidə qeyri-adi qamma şüalarının konsentrasiyasıdır. Qamma şüa xəttinə deyilir. Bu, Galaktikamızın mərkəzində, Səkkiz Yolunda, xüsusilə sıx olduğu düşünülür.

H.E.S.S. (High Energy Stereoscopic System) Kollaboration, dünyanın hər yerindəki qurumlarda böyük bir qrup tədqiqatçı, yaxınlarda Namibistandakı əməkdaşlıq teleskoplarının bir sıra tərəfindən toplanan müşahidələrdən istifadə edərək qamma şüa xəttini axtarıb. Bu teleskoplar gələn qamma şüalarının Yer atmosferinə zərbə vurduğu zaman yaranan işıq parıltımlarını aşkar edir.

Bu araşdırmanın nəticələri, Physical Review Letters jurnalında dərc edilmiş bir məqalədə qənaətdar bir qaranlıq maddən siqnalını vermədi, lakin təklif olunan qaranlıq maddən hissəciklərinin mümkün şəkildə məhv edilməsinə yeni məhdudiyyətlər qoyurdu.

Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.

Tam xəbəri oxu