Telemark, Norveç, 2011. Foto: Jonas Bendiksen/Magnum Photos
Anam hələ sağ olsa da, illərdir onu yaslayıram. Bəzən yuxuya düşməzdən əvvəl o yuxu və yuxu arasındakı məkanlarda mən gecəni yaxşı gecə demək üçün gələn şirin və qayğılı qadının görüntüsünü görürdüm. Sonra, heç bir yerdən, öz əzablarına o qədər qarışmış olan qəzəbli qadına təsəvvür edilirdi ki, bu təəssüflənməsini bizə yönəltdi. İllər keçdikcə, ikinci qadın yavaş-yavaş birinciyi yudub, qardaşımın aludəsinə düşdü. Onun öz xoşbəxtliyinin nə vaxt bitdiyini və qardaşımın əzabının nə vaxt başladığını söyləmək çətindir, amma birlikdə paralel bir reallığa sürüklədilər, başlarının öbüründəki dünyadan kənarda. Bunun üçün dəfn mərasimi yox idi. Ürəyimdə başsağlığı kartı yoxdur. Çiçək yoxdur. Telefon zəngləri yoxdu. İstəmə icazəsi yoxdur. Nə üçün yas tutmalı idim?
Və yenə də onlar üçün hiss etdiyim hisslər, hələ də hiss edirəm, acının qeyri-adi ağırlığını var. Ölüm olmadan kədər ola bilərmi? Düşünməyə başladım ki, biz çox vaxt kədərlənirik və ölüm kədərin özü deyil, ən görünür bir halıdır. Əgər bu sizin təcrübənizlə uyğun deyilsə, bəlkə də bu digər itkilərə nadir hallarda adlarını qoyaq. Zararlarımızın çoxu dəfn edilmədən gəlir. İnsanın vəziyyəti belədir: biz bir şey qalmayan bir dünyada yaşayan, bağlanmaq üçün yaratılmış canlılarıq. Tez-tez, biz çox sevdiyimiz şeyləri itiririk. Biz bədənimiz, ağlı, bir cəmiyyətimiz və ətrafımız olan mürəkkəb varlıqlar olduğumuz üçün müxtəlif şeyləri sevən varlıqlar olduğumuz üçün fiziki sağlamlığımızdan özümüzü hiss etməyimizə qədər, vətənimizlə əlaqələrimizdən digər növlərlə bölüşdiyimiz təbii dünyaya qədər çox şey itirə bilərik. Bizim kimi canlılar üçün ürək kədərindən xilas olmaq mümkün deyil. Yaşamaq itirmək deməkdir. Sevgi, hədiyyəsinin yox olması ilə üzləşir. Bu, gedəcəyi heç bir yer olmayan sevgi.
Son bir neçə il ərzində belə bir çox itkilər topladım. Atamın psixoloji itkisi var, onu tanıdığım və sevdiyim kimi: qəddar bir insult onu gəzməyə və velosiped sürməyə imkansız etdi və velosiped sürmək onun düşüncələrini şəkilləşdirə bilən yeganə şey idi, necə deyirdi. Köhnə dostluqların itkisi var. Birincisi, bir-birinizin həyatının bir hissəsi deyilsiniz, sadəcə bir-birinizi həyatınız haqqında məlumatlandırırsınız və bir gün, heç bir şeyə toxunmaq çətindir. Həyatımın ən vacib illərini qurmaq üçün keçirdiyim akademik kimliyin tədricən yumşaldılması var. Bu, mənə yavaş və diqqətlə düşünməyi öyrətən əsl bir təyinat idi. Ancaq başa düşdüm ki, bu, həyatın baş verdiyi yerdən bir məsafədə təhlükəsiz yaşamaq üçün bir yol idi. Qoy, bu, gələcəkdə akademik fəlsəfəçi olmağım mənim kim olduğumu soruşmağımın tam cavabı olacağı bir gələcəyidir.
Orada sakitliyi, aydınlığı və sükutunu təmsil edən bir qadın var idi Norveçə köçdükdən sonra Şimalda olan insanlar haqqında çox bəyəndiyim keyfiyyətləri təmsil edirdi. Cazibədar bir yad adam kimi, o, mənim həyatıma gözlənilməz daxil, lakin eyni zamanda onun gəliş o qədər təbii hiss, onun varlığı o qədər aydın, o qədər idi ki, sanki həmişə orada idi. İlk görüşümüzdən sonra, 24 saata yaxın davam edən gündəliyime yazdım: Ze is gekomen om te blijven. O, məni səhnəyə öyrətməyə çalışdı. Nils Frahm'in musiqisini dinlədik ki, bu da ona qarın əriməsini xatırladırdı. O, mənə elə gətirdi ki, ən dərin intizam sözlər arasındakı boşluqlarda baş verir.
Amma bizim münasibətimiz dərin olmasına baxmayaraq, sanki heç vaxt orda olmayıb kimi, qəflətən gedib. O, başqa bir adama aşiq olmuşdu. Arxamda qalmışam, təzə və məyus olmuşam və ürəyim qırılsa da, bu cür itkinliyin adı mənim hiss etdiyim hissə ilə uyğun deyildi. Bu sadəcə bir ayrılma idi və o adın belə layiq olmadığını da söylədi: biz tanış idik, amma texniki cəhətdən heç vaxt bir münasibət olmadı. Bu, həmçinin bir-birinin yanında gedən romantik bir əlaqə idi, qarşılıqlı razılıq və şüurlu bir layihə ilə açılmış uzun bir tərəfdaşlıq. Əksər insanlar üçün oxunmazdı. Mən çox vaxt yalnız üzülürdüm. Heç bir yazı, heç bir ritul, heç bir tanınmış forma, heç bir qanuniyyət, heç bir ortaq dil, mənə baş verənlərin mənasını vermək üçün heç bir yol yoxdur.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
