İncik sümüyünə yüngül vurmaq beyni necə sağaldır

Beyniniz skeletinizlə danışır və yəqin ki, düşündüyünüzdən daha çox. Məsələn, həkimlər uzun müddətdir ki, travmatik beyin zədəsi olan insanlarla bağlı qəribə bir məqamı müşahidə edirlər: onların sümükləri daha sürətlə sağalır. Bəzi beyin hüceyrələri zədələndikdə, onlar sümük kök hüceyrələrinə gedən və böyüməni stimullaşdıran zülallarla dolu vezikullar ifraz edirlər. Təbii olaraq, tədqiqatçılar maraqlanmağa başladılar: Əgər zədələnmiş beyinlər sümükləri sağalda bilirsə, bəs sümüklər zədələnmiş beyinləri sağalda bilərmi?

Bunu öyrənmək üçün Çindəki Cənubi Tibb Universitetinin tədqiqatçıları travmatik beyin zədəsi ilə sürətlənən sümük böyüməsi prosesini əksinə çevirdilər. Onlar siçanların və donuzların beyinlərində süni şəkildə travmatik beyin zədələri və insultlar yaratdılar. Daha sonra beyinləri zədələnmiş heyvanları beş gün ərzində saniyədə bir neçə dəfə onların qaval sümüklərinə ritmik şəkildə vuran elektron cihazlarla təchiz etdilər.

Daha çox oxuyun: “Beyniniz heç kiminkinə bənzəmir”

Təəccüblü olsa da, bu işə yaradı. "Nature Neuroscience" jurnalında bu yaxınlarda dərc olunan araşdırmalarına görə, bu vurma prosesi beyin hüceyrələrinin itkisini azaldıb, neyronların böyüməsini təşviq edib və xroniki iltihabı yüngülləşdirib. Bu, həmçinin hər iki heyvanın sağ qalma müddətini artırıb, onların motor funksiyalarını və labirintlərdə hərəkət etmək qabiliyyətini yaxşılaşdırıb ki, bu da prosesin yaddaş itkisini azaltdığını göstərir.

Tədqiqatçılar bu təsirlərin sümük hüceyrələrində PIEZO1 adlanan nisbətən böyük bir zülalla bağlı olduğunu müəyyən ediblər. Bu pərvanə formalı zülalın ion kanalını əhatə edərək yuxarıya doğru əyilən üç spiral "bıçağı" var. Təzyiq tətbiq edildikdə, bıçaqlar aşağı əyilir və ion kanalı açılaraq natrium, kalium və kalsium kimi müsbət yüklü siqnal elementlərinin içəri daxil olmasına imkan verir. PIEZO1 olmayan heyvanlar üzərində apardıqları testlərdə komanda qaval sümüyünə vurmanın heç bir sağaldıcı faydasını müşahidə etməyib.

Bu bir az qəribə görünə bilər, lakin sümüklərin endokrin orqanlar kimi fəaliyyət göstərdiyini nəzərə alsaq, o qədər də qəribə deyil. Onlar mineral səviyyələrini aktiv şəkildə tənzimləyir, digər orqanlara təsir edən böyümə faktoru və qan qlükozasını aşağı sala, testosteronu artıra bilən hormonlar ifraz edirlər. Endokrin sistem əks-əlaqə döngələri vasitəsilə işləyir, ona görə də beyin-sümük oxunun yalnız bir istiqamətdə işləməsi daha qəribə olardı.