Qarabağ münaqişəsinin 30 illik tarixi həm də beynəlxalq hüquq icrası ilə siyasi maraqlar arasında ziddiyyətin göstəricisidir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü beynəlxalq səviyyədə tanınmışdır, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri qəbul edilməyib, işğala son qoyulmadı, Ermənistan geri çəkilməyə məcbur olacaq sanksiyalar tətbiq edilməyib. Nəticədə, beynəlxalq hüquqla təsbit edilmiş ədalət anlayışı real siyasi təminatını tapmadı, uzunmüddətli danışıqlar isə status-kvonu dəyişmədi.
Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 15-də Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşdə səsləndirdiyi fikirlər də bu baxımdan yalnız Qarabağ münaqişəsinin keçmişinə verilən siyasi qiymət deyil, beynəlxalq sistemdə hüququn tətbiqi, vasitəçilik institutlarının məsuliyyəti və böyük güclərinin geosiyasi maraqları ilə bağlı daha geniş siyasi müzakirələrin ifadələri kimi qəbul edilməlidir.
Dövlət başçısı danışıqlarının nəticələri yalnız Ermənistanın mövqeyi ilə deyil, ona verilən siyasi, iqtisadi və hərbi dəstəklə də əlaqələndirib: Çünki Ermənistan öz xoşu ilə torpaqlarımızdan çıxmaq istəmir. Ermənistanı dəstəkləyən böyük deyılan dövlətlər isə məsələni həll etmək yox, uzatmaq və bu işğalı əbədi etmək istəyir. Bu dövlətlər Ermənistana hərbi, iqtisadi, siyasi dəstək verərək faktiki olaraq işğalçını mükafatlandırırdı.
Məhz burada 30 illik proses əsas siyasi ziddiyyətlər meydana çıxır: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü tanınırdı, işğalın aradan qaldırılmasını nəzərdə tutan beynəlxalq sənədlər vardı, lakin onların icrası üçün siyasi iradə ortaya qoyulmurdu. Ermənistan işğalçı siyasətinin davam etdirilməsinə görə bu siyasətdən çəkindiriləcək siyasi və iqtisadi nəticələrlə üzləşmirdi.
Bu mənada ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti nəticəsiz vasitəçiliyin nümunəsinə çevrildi. ABŞ, Rusiya və Fransa ilə aparılan danışıqlar təxminən üç il ərzində işğala son qoyuldu. Danışıqlar uzandıqca isə mövcud status-kvo da qorunurdu.
Azərbaycan, nəhayət, 2020-ci ildə həmin status dəyişdi. Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 15-də səsləndirdiyi fikir Bakının bu prosesə verdiyi siyasi qiyməti aydın ifadə edir: Azərbaycan xalqı bu ədalətsizliyə oğul qoydu və dünyada bir prezident yarattı. Çünki bu vaxta qədər işğal edilmiş torpaqlar əfsuslar olsun ki, azad edilmirdi. Hər halda XX əsrdə və XXI əsrdə belə rast gəlinirdi, ya da ki, çox nadir rast gəlinirdi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
