İyul ayı yanğındakı isti havadan əziyyət çəkdiniz? Yalnız deyildiniz. Qeyd olunan ən isti qlobal temperaturla ay üzrə bərabər oldu

Əgər bu avqustun xüsusilə isti olduğunu düşünürdünüzsə, yanılmırsınız. Avropa İttifaqının Kopernik İqlim Dəyişikliyi Xidmətinin məlumatına görə, ötən ay 1940-cı ilə qədər uzanan qeydlərində 2023-cü ilin iyul ayı ilə birlikdə ən isti ay kimi qeydə alınıb.

Avqust ayında qlobal yerüstü hava temperaturu orta hesabla 62,53 dərəcə Farenheyt təşkil edib. Bu, sənayedən əvvəlki səviyyələrdən təxminən 3 dərəcə yuxarıdır və 2015-ci ildə təxminən 200 ölkə tərəfindən qəbul edilmiş iqlim dəyişikliyi ilə bağlı beynəlxalq müqavilə olan Paris Sazişi ilə müəyyən edilmiş 2,7 dərəcəlik həddi aşır.

Kopernik xidmətinin iqlimşünası və direktor müavini Samanta Burcess bəyanatında deyir: "Bu müşahidələr iqlim dəyişikliyinin həm atmosferdə, həm də okeanlarda ekstremal hallara necə səbəb olduğunu göstərir. Bu şəraitin təsirləri bütün dünyada icmalar, iqtisadiyyatlar və ekosistemlər tərəfindən getdikcə daha çox hiss olunur".

Qərbi Avropa ard-arda baş verən və azı 35 000 insanın ölümü ilə nəticələnən istilik dalğaları ilə mübarizə apardığı üçün indiyə qədərki ən isti yayını yaşadı. Eyni hal ABŞ-ın kontinental hissəsində də baş verdi; burada avqust ayında orta temperatur 75,6 dərəcəyə çatdı ki, bu da 20-ci əsrin orta göstəricisindən 3,5 dərəcə yüksəkdir. Milli Ətraf Mühit Məlumat Mərkəzlərinin məlumatına görə, bu, 1895-ci ilə qədər uzanan ABŞ qeydlərində ən isti mövsüm olub. Yale Climate Connections-dan Ceff Masters və Bob Hensonun sözlərinə görə, iyul ayı daha da isti keçərək orta hesabla 76,9 dərəcə təşkil edib və 1936-cı ilin iyulunda qoyulmuş məşhur "Toz qabı" (Dust Bowl) rekordunu qırıb.

Kopernik xidmətinin məlumatına görə, dünyanın digər hissələri, o cümlədən Meksikanın şimalı, Kanadanın bəzi hissələri, Məğrib, Afrika Buynuzunun bir hissəsi, Sibir və Asiyanın, Çinin, Cənubi Amerikanın, Cənubi Afrikanın və Avstraliyanın şimalının böyük hissələri də orta göstəricidən daha quraq keçib. Qütb bölgələrindən kənarda dəniz səthinin orta temperaturu 69,9 dərəcə olmaqla, 2023-cü ildə həmin ay üçün əvvəllər müəyyən edilmiş rekordu keçərək, hər hansı bir avqust ayı üçün ən yüksək göstərici olub.

Kopernik xidmətinin məlumatına görə, rekord qıran yay istisi çox güman ki, iki amildən qaynaqlanıb: Sakit okeanda güclənən El-Ninyo və insanların qalıq yanacaqlardan istifadəsi nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə. Alimlər qeyd edirlər ki, təbii olaraq baş verən El-Ninyo iqlim nümunəsi təkbaşına bu temperaturlara görə məsuliyyət daşımır.