Klassikləri Daha Çox Oxumağın Sirri? Onları Ev tapşırığı kimi qəbul etməyin.

Mən heç vaxt "Cinayət və cəza" (1867) əsərini oxumamışam. İllərdir bunu etmək niyyətində idim və keçən qış, Dostoevski ilə yeni tanış olanlar üçün ən yaxşı tərcüməni araşdırmaqla keçirdiyim bir həftəsonundan sonra, məqamın yetişdiyini düşünürdüm. Sonra həyat öz axarı ilə davam etdi və o məqam əlimdən çıxıb getdi. Mən yeni aldığım nüsxəni rəfə qoydum və o, o vaxtdan bəri orada qalır; cildi açılmayıb, təmiz səhifələri isə mənim səhlənkarlığımın sübutudur.

Mən bu etirafı utanc içində etmirəm. Keçən il bir çox gözəl kitablar oxudum, bəziləri yeni nəşrlər, digərləri isə oxunacaqlar siyahımda uzun müddətdir gözləyən əsərlər idi. Mən bunu daha çox həmrəylik ruhunda deyirəm.

Əgər bunu oxuyursunuzsa, təsəvvür edirəm ki, sizin də kitab rəfinizdə və ya onlayn istək siyahınızda səbirlə gözləyən öz "Cinayət və cəza"nız var — həmişə oxumaq istədiyiniz, lakin heç cür əlinizin çatmadığı o klassik əsər. Bu, "Lovğalıq və qərəz" (1813), "Böyük ümidlər" (1861), "Cəsur yeni dünya" (1932) və ya "Soyuqqanlılıqla" (1966) ola bilər. Hətta bu, elə "Cinayət və cəza"nın özü də ola bilər. (Dediyim kimi, həmrəylik.)

Səbəbi nə olursa olsun, müəyyən kitablar bizim ən yaxşı niyyətlərimizdən yayınır. Bəlkə də narahat oluruq ki, onların köhnəlmiş dili və mədəni istinadları bizi boğacaq. Bəlkə də qorxuruq ki, kitab oxucu kimi çatışmazlıqlarımızı üzə çıxaracaq və məktəbdə olduğu kimi, "sadəcə başa düşmədiyimizə" görə utanacağıq. Yaxud bəlkə də bu, sadəcə qalın və ağır bir kitabdır və düzünü desək, vaxtı haradan tapacağıq?

Klassiklərlə nə qədər tanış olsam da, bu tərəddüdlərlə də bir o qədər tanışam. Bəzi oxucular üçün bunlar təkcə bir neçə kitaba deyil, bütövlükdə klassik ədəbiyyata aiddir.

Bu çətinlikdə kömək etmək üçün dostum və həmkarım Henri Eliotla əlaqə saxladım. Eliot "Bloomsbury Publishing" nəşriyyatında redaktor, "Penguin Classics"də keçmiş redaktor və "Penguin Classics: In Search of the Best Books Ever Written" (2019) kitabının müəllifidir. O, həmçinin "Substack" kitab klubu olan "Read the Classics with Henry Eliot"un aparıcısıdır. Yəni: O, çoxlu klassik kitablar oxuyub.