“Rəqs tanrısı” adlandırılan Vaslav Nijinski 20-ci əsrin ən məşhur rəqqaslarından biri idi. O, Parisin məşhur “Ballets Russes” rəqs truppasında kişi balet rəqqası və xoreoqraf kimi şöhrət qazanmışdı. Təəssüf ki, onun parlaq karyerası şizofreniya diaqnozu ilə yarımçıq qaldı. 1919-cu ildə xəstəxanaya yerləşdirilən Nijinski ömrünün son üç onilliyini psixiatriya xəstəxanalarında keçirdi. Psixozun təsirində olduğu altı həftəlik müddətdə o, gündəlik tuturdu və bu gündəlik hazırda ruhi xəstəliyin dilə necə təsir edə biləcəyinə dair yeni bir tədqiqatın mövzusudur.
Makqill Universitetinin süni intellekt və psixiatriya üzrə professoru, tədqiqatın müəllifi Alban Voppel verdiyi açıqlamada bildirib: “Dil insanın zehninə açılan bir pəncərədir. Aktiv psixotik epizod zamanı yazılmış tam kitab həcmində mətnlər olduqca nadirdir və bu, bizə xəstəliyin inkişafı zamanı dili öyrənmək üçün unikal imkan yaradır”.
Daha çox oxuyun: “Beyindəki yanğın: Bədən özünə hücum etdikdə psixoz necə yarana bilər”
Voppel və tədqiqatçılar qrupu Nijinskinin gündəliyində sözlərdən istifadə qaydalarını və cümlə quruluşunu ölçən alətlərdən istifadə edərək hesablama linqvistikası əsasında təhlil apardılar. Onlar formal düşüncə pozğunluqlarının (şizofreniya kimi) linqvistik patologiyalarının mövzuların bir-biri ilə əlaqələndirilməsində və ya onları çatdırmaq üçün istifadə olunan sözlərdə özünü göstərib-göstərmədiyini öyrənmək istəyirdilər.
Bunu müəyyən etmək üçün onlar Nijinskinin yazılarını həyat yoldaşı Romolanın nəzarət mətni ilə müqayisə etdilər: bu, Romolanın 1936-cı ildə Nijinskinin gündəliyinin ciddi şəkildə redaktə edilmiş versiyasını nəşr etdirərkən yazdığı ön söz idi. Onlar Romolanın yazılarını ona görə seçdilər ki, hər iki mətn təxminən eyni uzunluqda, təxminən eyni dövrə aid və oxşar mövzularda yazılmışdı. Ən əsası isə, Romolanın psixiatrik xəstəlik keçmişi yox idi.
Komanda Nijinskinin tez-tez eyni sözləri təkrarlayaraq dairəvi şəkildə yazdığını aşkar etdi. Bu, əsərin bütövlükdə qeyri-ardıcıl olduğu halda, bir növ səthi ardıcıllıq nümayiş etdirməsi effekti yaradırdı. Voppel deyib: “Bu, bir növ saxta ardıcıllıq, mexaniki ardıcıllıqdır. O, eyni mövzulara qayıdır və xüsusilə ‘mən’, ‘Tanrı’ və ‘sevgi’ kimi sözlərdən çox istifadə edirdi”.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
