Müəyyən bir yerə aid olan səslər də var, bəşəriyyətin özünə aid olan səslər də var. Azərbaycan muğamı da onlardan biridir. Ölkə tarixinə kök salmış nəsillərin duyğularını, xatirələrini, dünyagörüşünü özündə daşıyır, öz xarakterini itirmədən bir səsdən digərinə keçir.
Muğam Azərbaycanda musiqi ənənəsindən daha çox şeydir. Bu, ölkənin mədəni yaddaşının bir hissəsidir. Onun melodiyaları sevinci sözsüz ifadə edə, izah etmədən kədərdən danışa, yalnız səslə həsrət, ləyaqət və aidiyyət hissi yarada bilər.
Əsrlər boyu muğam azərbaycanlıların həyatını müşayiət etmiş, poeziya, dastançılıq və ənənəvi musiqi ifaçılığı ilə sıx bağlı qalmışdır. Sənət Rast, Şur, Segah, Bayatı-Şiraz, Çahargah, Şüştər və Hümayun da daxil olmaqla bir neçə əsas muğam tərzləri ətrafında qurulub. Hər birinin öz xarakteri və emosional rəngi var.
Bununla belə, muğam sadəcə olaraq sabit melodiyalar toplusu deyil. Onun gözəlliyi təfsirindədir. İfaçı hiss, improvizasiya və şəxsi ifadə üçün yer açaraq musiqi yolu ilə gedir.
Heç bir iki ifa tam olaraq eyni səslənməməlidir. Bu azadlıq muğamın əsrlər boyu yaşamasına və inkişafına kömək etmişdir. Musiqinin yeni formalarında özünə yer tapmaqla yanaşı, köklərinə sadiq qalıb.
Ən mühüm nümunələrdən biri bəstəkar Üzeyir Hacıbəylidəndir ki, onun “Leyli və Məcnun”u ilk muğam operası olub. Sonralar Fikrət Əmirov “Şur”, “Kürd-Ovşarı” kimi əsərləri ilə muğamı simfonik aləmə gətirib. Muğam həm də Niyazi və Qara Qarayevdən tutmuş, Arif Məlikov və Fərgiz Əlizadəyə qədər Azərbaycan bəstəkar və musiqiçilərinin nəsillərinə təsir göstərmişdir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
