Öz məlumatlarımız məni aldatdı: qısa başlıqlar haqqında

Sadə sual verdim: başlığın uzunluğu oxunma sayına təsir edirmi? Arxivimizdə 60 günün 7.872 xəbəri var, hər birinin başlığı və oxunma sayı ilə. Bu, cavab vermək üçün ideal məlumat bazasıdır.

Nəticə aydın çıxdı. 50-89 simvol arası başlıqlar orta hesabla 20,6–21,0 dəfə oxunub. 90 simvoldan uzun olanlar isə cəmi 17,0–17,6. Yəni uzun başlıq təxminən 20% daha az oxunur. Redaksiya qaydası hazırdır: başlığı qısa saxla.

Bir şey məni narahat etdi. Rəqəm çox səliqəli idi. Ona görə eyni sualı bir mənbə daxilində verdim — çünki BBC ilə Yahoo Finance eyni cür başlıq yazmır.

BBC-də mənzərə tam tərsinə çıxdı: 50 simvoldan qısa başlıqlar 18,8, 70-89 simvol 23,7, 90-dan uzun olanlar isə 29,0. Guardian-da eyni istiqamət: qısa 17,0, uzun 24,2. Yəni hər iki redaksiyada uzun başlıq daha yaxşı oxunur.

Necə ola bilər ki, ümumi məlumatda uzun başlıq ən pisi, ayrı-ayrı mənbələrdə isə ən yaxşısıdır? Cavab: mən uzunluğu yox, redaksiyaları ölçürdüm.

Yahoo Finance kimi mənbələr çox sayda qısa, oxşar bazar başlıqları yazır və onların orta oxunması aşağıdır. BBC və Guardian daha uzun, daha izahlı başlıqlar yazır və ümumiyyətlə daha çox oxunur. Ümumi cədvəldə “uzun başlıq” əslində “BBC və Guardian”, “qısa başlıq” isə “bazar lentləri” demək idi.

Statistikada bunun adı var: Simpson paradoksu. Qruplara ayıranda ortaya çıxan istiqamət, hamısını birləşdirəndə tərsinə dönə bilər. Kitablarda oxumusan, amma öz məlumatında görəndə tamam başqa hissdir.

Praktik nəticə iki cürdür. Birincisi, konkret: bizim üçün “başlığı qısalt” qaydası yanlış olardı. İkincisi, daha vacibi: bir cədvəldə 30 mənbəni saxlamaq həm güc, həm də təhlükədir. Ortalama götürmək asandır, amma ortalama çox vaxt mənbə tərkibini ölçür, sualın cavabını yox.

Bunu ona görə yazıram ki, nəticə mənim xeyrimə deyil. Birinci rəqəmi dərc etsəydim, heç kim yoxlamayacaqdı — inandırıcı görünürdü, qrafiki gözəl idi. Yalnız özümə “bəs mənbələr fərqlidirsə?” sualını verdiyim üçün səhv üzə çıxdı.

Növbəti dəfə hansısa saytda “araşdırma göstərir ki, qısa başlıqlar daha yaxşı işləyir” cümləsini görsəniz, bir sual verin: bu, ayrı-ayrı nəşrlər daxilində də belədir, yoxsa sadəcə hamısı bir yerə yığılıb?