Nəşrlər
Öz yazılarımız
Bu saytdakı hər şey başqalarının jurnalistikasıdır, tərcümə olunmuş. Bunlar isə bütün arxiv üzrə ölçmələrdən yazılıb — 30 redaksiya bir cədvəldə duranda görünən şeylər.
Elm
Ayaq əzələn beyninlə danışır — və indi onun dilini oxuyublar
“İdman ən yaxşı antidepresanddır” deyilir, amma niyə işlədiyi uzun müddət qara qutu qaldı. Molecular Psychiatry jurnalında dərc olunmuş yeni bir tədqiqat bir molekulun adını çəkir:
3 September 2026
Dil
Dünyanın ən çox başa düşülən sözü bir qəzet zarafatı kimi başladı
1839-cu ilin martında bir Boston redaktoru “oll korrect” yazıb qısaltdı: O.K. Zarafat idi. İki əsr sonra bu iki hərf demək olar ki, hər dildə işlənir — və çox az adam onun haradan
30 August 2026
Futbol
Sabah uzadmada 5-2 qalib gəldi və Azərbaycan futbolunda ikinci dəfə tarix yazdı
Buxarestdə 1-2 uduzduqdan sonra Sabah bu gecə Bakıda Hapoel Beer-Şevanı 5-2 məğlub etdi (ümumi hesabla 6-4) və Çempionlar Liqasının əsas mərhələsinə yaxınlaşdı. Bu, 2017-ci ildə Qa
26 August 2026
Neyrologiya
Həvəs əvvəl gəlmir — hərəkət onu gətirir
Hamımız gözləyirik: bir az həvəs gəlsin, sonra başlayaram. 440 nəfər üzərində aparılmış və "The Lancet"də dərc olunmuş sınaq göstərir ki, ardıcıllıq tərsinədir. Beyindəki dopamin s
25 August 2026
Tarix
1962: bir nəfər "yox" dedi və nüvə müharibəsi olmadı
Karib böhranının on üçüncü günü. 50 dərəcə istidə, iki gündür Moskva ilə əlaqəsi kəsilmiş sovet sualtı qayığında kapitan nüvə torpedasının atılması əmrini verir. Atəş üçün üç nəfər
24 August 2026
Tarix
Bir vulkan partladı, iki il sonra dünyada velosiped və Frankenşteyn peyda oldu
1815-ci ildə İndoneziyada Tambora dağı partladı. 1816-cı ildə Avropa və Amerikada yay olmadı — iyunda qar yağdı, məhsul batdı, atlar acından öldü. Həmin yağışlı yayda Meri Şelli "F
23 August 2026
Yer elmləri
Planetin ən böyük səhrası planetin ən böyük meşəsini yedizdirir
Hər il 27,7 milyon ton Saxara tozu Atlantiki keçib Amazonun üstünə düşür. İçindəki fosfor meşənin yağışla itirdiyi fosforla demək olar ki, eynidir. Bu tozun mənbəyi isə Çadda qurum
22 August 2026
Ölçmə
Həftədə 12 449 xəbər, amma yarısı beş ünvandan
Sözaltı Xəbərin arxivində bir həftə ərzində 51 redaksiyanın 12 449 məqaləsi toplanıb. Onların 46 faizi cəmi beş mənbədən gəlir. Bu rəqəm dünyada nə baş verdiyini deyil, kimin daha
21 August 2026
Təhlil
822 dron: müharibənin yeni qiyməti
Bu həftə Ukrayna 822 dron göndərdi. Şahed 35 min dollara başa gəlir, onu vuran Patriot isə 3 milyona. Bu nisbət kimin qazanacağını silahlardan daha çox müəyyən edir.
17 August 2026
Dizayn
Telefonda 1 yuxarıdadır, kalkulyatorda 7 — birinin arxasında tədqiqat var, digərinin yox
1960-cı ildə Bell Labs telefon düyməsinin düzülüşünü insanlar üzərində sınadı. Sonra kalkulyator istehsalçılarından soruşdu: siz niyə əksini etmisiniz? Cavab: heç kim araşdırmayıb.
16 August 2026
Kartoqrafiya
Şimal niyə yuxarıdadır — və bir vaxtlar niyə şərq idi
Xəritənin yuxarısında şimalın durmasının heç bir fiziki səbəbi yoxdur. Orta əsrlərdə orada şərq dayanırdı. Vərdişin necə qanun kimi göründüyünün qısa tarixi.
16 August 2026
Təhlil
Dünyanın xəbər günü Bakı saatı ilə 17:00-da başlayır
30 gün, 13.733 xəbər, 30 mənbə. Arxivimizi saat-saat ölçdük və ortaya çıxan şey dünyanın ritmi deyil — Londonla Nyu-Yorkun iş saatlarıdır.
16 August 2026
Məlumat
Öz məlumatlarımız məni aldatdı: qısa başlıqlar haqqında
7.872 xəbəri ölçdüm və aydın nəticə aldım: uzun başlıqlar pis oxunur. Sonra eyni rəqəmləri mənbələrə görə ayırdım və nəticə tam tərsinə döndü. Bu, statistikanın ən məşhur tələsidir
16 August 2026
Dil
143 gün: Azərbaycanın bir hərfi itirib geri qaytarmasının hekayəsi
1991-ci ilin dekabrında yeni əlifba qəbul ediləndə ə hərfi orada yox idi. 143 gün sonra qayıtdı. Bu qərar texniki cəhətdən ən əlverişsiz variant idi — və otuz ildən sonra hələ də p
16 August 2026
Tarix
212 niyə Nyu-Yorkundur: telefon nömrələrində gizlənən şəhər reytinqi
1947-ci ildə Amerika telefon kodlarını payladı və bunu təsadüfən etmədi. Diskli telefonda kodu yığmaq nə qədər az vaxt aparırsa, şəhər bir o qədər böyük idi. Nəticədə telefon kodla
16 August 2026
Elm
Dünya vaxtı düzəltməyi dayandırır — Yer isə məhz indi sürətlənir
2022-ci ildə dövlətlər 2035-ci ilə qədər əlavə saniyələrdən imtina etməyə razılaşdılar. Elə həmin illərdə planet gözlənilmədən sürətləndi. Nəticədə tarixdə heç vaxt edilməmiş bir ş
16 August 2026
Dil
75 min başlıq, 289 min yazı: azərbaycanlıların əslində nəyi izah etmək istədiyi
On dörd ildə insanlar bu sözlüyə 75 mindən çox başlıq yazıb. Onların 70 faizi söz deyil — cümlədir, haldır, adı olmayan bir hissdir. Ən çox yazılan “söz” isə heç bir lüğətdə tapılm
16 August 2026
Elm
1941: bomba onun danışığını dəyişdi, qonşuları isə onu alman bildi
Oslo bombalananda otuz yaşlı Astridin başına qəlpə dəydi. Danışmağı yenidən öyrənəndə səsi alman aksentli çıxdı. Əslində o, heç bir xarici dil danışmırdı — aksent onu dinləyənlərin
16 August 2026
Neyrologiya
Özünü qıdıqlaya bilmirsən — və bu, gerçəkliyi necə gördüyünü izah edir
Kiçik bir qəribəlik: eyni hərəkət başqasının əlindən gələndə qıdıqlayır, öz əlindən gələndə yox. Bu detalı izləyəndə müasir neyrologiyanın ən böyük fikri çıxır ortaya — beyin dünya
16 August 2026