Jurnal
EN AZ
Nitsşe gəzinti və yaradıcılıq haqqında

Nitsşe gəzinti və yaradıcılıq haqqında

themarginalian.org 05.10.2026 23:34 6 baxış
Bir kitabın, bir insanın və ya bir musiqi əsərinin dəyərini ilk suallarımız: Onlar yürüyə bilərlərmi? Hətta daha da, rəqs edə bilərlərmi?

Yazdığım demək olar ki, hər şeyi zehnimin dəftərində, ayaqlarım hərəkətdə olarkən "yazıram" — məni ayaqda tutan uzun gündəlik gəzintilərdən qayıtdıqdan sonra klaviaturada baş verənlər əsasən köçürmə işidir.

Yaradıcı təcrübənin lövbəri kimi gəzintinin gətirdiyi tənhalığa güvənməkdə heç də tək deyiləm — Rebecca Solnit-in gəzintini "zehnin, bədənin və dünyanın uyğunlaşdığı bir vəziyyət" kimi gözəl tərifi, Thomas Bernhard-ın "düşünən bir insanı gəzərkən görməkdən daha çox şeyi aşkar edən heç nə yoxdur, necə ki, gəzən bir insanı düşünərkən görməkdən daha çox şeyi aşkar edən heç nə yoxdur" fikri və "Söyüdlükdə külək" (Wind in the Willows) kitabının müəllifi Kenneth Grahame-in təkbaşına gəzintilərin "zehni hərəkətə gətirməsi... onu çənəbaz, yüksək ruhlu, bəlkə də bir az dəli — şübhəsiz ki, yaradıcı və həssas etməsi" barədə israrı, və əlbəttə ki, həmişə Thoreau, "hər gəzintinin" duyğularımıza qayıtmaq üçün "bir növ xaç yürüşü" olduğuna inanan Thoreau var.

Lakin demək olar ki, heç bir mütəfəkkir gəzinti vasitəsilə Friedrich Nietzsche (15 oktyabr 1844–25 avqust 1900) qədər güclü şəkildə formalaşmamış və xilas olmamışdır.

Otuz yaşlarının əvvəllərində, ideyaları üçün yetişməmiş akademik dünya tərəfindən intellektual olaraq təcrid olunmuş, çoxsaylı tələsik evlilik təklifləri rədd edildikdən sonra romantik cəhətdən sarsılmış Nietzsche, onu günlərlə qaranlıq bir otaqda yatağa məhkum edən, oxumaq və ya yazmaq iqtidarında olmadığı, gözlərinin ağrıdan xəncər kimi sancdığı ürəkbulanma və getdikcə şiddətlənən miqren tutmaları ilə sarsılmışdı. O, yeganə bir çarə tapdı — uzun, təkbaşına gəzintilər.

Otuz üçüncü ilinin yayında, Avropa boyu müvəqqəti mənzillərdə sürgün həyatı yaşayarkən, Qara meşənin şam ağacları arasından yazırdı:

Çox gəzirəm, meşənin içində və özümlə möhtəşəm söhbətlər edirəm.

Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.

Tam xəbəri oxu