Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva 30 avqust – İtkinlərin Beynəlxalq Müdafiəsi Günü ilə əlaqədar bəyanat yayıb. Əliyeva açıqlamasında bu günün məcburi itkin düşməsi nəticəsində itkin düşmüş insanların taleyinə və ailələrinin iztirablarına diqqətin çəkilməsinin vacibliyini vurğulayıb: “Münaqişələr nəticəsində itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyən edilməsi, onların ailələrinin və bütövlükdə cəmiyyətin həqiqəti əldə etmək hüququnun təmin edilməsi beynəlxalq hüququn əsas tələblərindəndir. Beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini bu məsələyə cəlb etmək, müharibələr və hərbi əməliyyatlar zamanı həyatını itirən minlərlə itkin düşmüş və şəxsiyyəti naməlum şəxsin, o cümlədən saxlanılaraq tanınmayan yerlərdə saxlanılan və ya məhkəməsiz qətlə yetirilənlərin xatirəsini yad etmək məqsədi ilə Məcburi İtkinlərin
Müharibə qurbanlarının müdafiəsi haqqında 1949-cu il Cenevrə Konvensiyaları, onlara Əlavə Protokollar və BMT-nin Bütün Şəxslərin Məcburi İtkinlərdən Müdafiəsi haqqında Beynəlxalq Konvensiyası itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması, onların ailələrinin məlumatlandırılması və həqiqətin üzə çıxarılması istiqamətində təsirli tədbirlər görmək öhdəliyini müəyyən edir. Meyitlərin bərpası və ləyaqətlə dəfn edilməsi, ailələrin həqiqəti bilmək hüquqlarının təmin edilməsi və baş verən hadisələr barədə cəmiyyətin məlumatlandırılması beynəlxalq humanitar hüququn (BHH) əsas anlayışlarındandır. Uzun illər silahlı münaqişələrin ağır nəticələrinə tab gətirən Azərbaycan üçün itkin düşmüş şəxslərin problemi bu gün də çox aktual olaraq qalır.
30 ildən artıq müddətdə həyata keçirilən işğalçılıq siyasəti, o cümlədən Birinci və İkinci Qarabağ müharibələri minlərlə ailənin itkin düşmüş yaxınlarının taleyini bilmək hüququndan məhrum edilməsi ilə nəticələnmiş, bu qeyri-müəyyənlik onların uzunmüddətli mənəvi, psixoloji, sosial iztirablara səbəb olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının verdiyi rəsmi məlumata görə, Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində 4000-dən çox Azərbaycan vətəndaşı itkin düşmüş kimi qeydiyyata alınıb. İkinci Qarabağ müharibəsindən və yerli antiterror əməliyyatından sonrakı dövrdə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aşkar edilmiş 32 kütləvi məzarlıqda dövlət tərəfindən sistemli axtarış, eksqumasiya, məhkəmə-tibbi ekspertiza və şəxsiyyətin müəyyən edilməsi tədbirləri həyata keçirilmişdir.
Məhkəmə-DNT uyğunluğu ilə 328 nəfərin şəxsiyyəti müəyyən edilib, 250 nəfərin qalıqları isə dəfn olunmaq üçün ailələrinə təhvil verilib. Hazırda bununla bağlı səylər davam etdirilir. Qeyd olunan silahlı münaqişələrin başa çatmasına və iki dövlət arasında sülhün bərqərar olunması istiqamətində görülən tədbirlərə baxmayaraq, 3682 Azərbaycan vətəndaşının taleyinin hələ də naməlum qalması bu sahədə beynəlxalq humanitar əməkdaşlığın daha praktik, operativ və nəticəyə yönəlmiş tədbirlərlə gücləndirilməsinin zəruriliyini bir daha nümayiş etdirir.
Zaman keçdikcə maddi sübutların itirilməsi və ya korlanması, şahidlərin sayının azalması, məlumatların məhdud olması itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması prosesini çətinləşdirir. Regionda davam edən sülh gündəmini nəzərə alaraq, beynəlxalq humanitar institutlar öz mandatları çərçivəsində və əvvəllər münaqişənin iştirakçısı olmuş dövlətlər beynəlxalq hüquq çərçivəsində götürdükləri öhdəliklərə uyğun olaraq, kütləvi məzarlıqlar haqqında məlumat mübadiləsi, DNT analizi və məhkəmə-tibbi ekspertizası sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək və itkin düşmüş şəxslərin təsbiti sahəsində bu humanitar problemin həlli istiqamətində səylərini gücləndirməlidirlər. Mən insan hüquqları sahəsində fəaliyyət göstərən beynəlxalq və regional təşkilatları, eləcə də milli insan hüquqları institutlarını itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində səyləri gücləndirməyə və praktiki nəticələrin əldə edilməsinə yönəlmiş əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirməklə, BHH çərçivəsində dövlətlərin humanitar öhdəliyini təşkil edən bu məsələyə yanaşmağa çağırıram.” İndi sizə xəbərlərlə xidmət edirik.
Çox xərc çəkmir, amma diqqətinizə dəyər. Açıq, müstəqil, keyfiyyətli jurnalistikanı dəstəkləməyi seçin və aylıq abunə olun. Onlayn qəzetimizə abunə olmaqla siz bütün xəbərlərə, təhlillərə və daha çox şeylərə tam rəqəmsal giriş əldə edə bilərsiniz.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
