Punta San Juan-da ilk dəfə olanda səhra quşlarla dolu idi. 2012-ci il idi və mən Perunun cənubundakı bu quraq yarımadanı Yer kürəsindəki ən böyük dəniz quşu məskənlərindən birinə çevirən qarabatdaqlar, qutanlar və pinqvinlər haqqında qısa sənədli film çəkirdim.
O vaxtlar Sakit okeanın soyuq sularına uzanan qaya və qumdan ibarət bu 133 akrlıq qoruq 300.000 Guanay qarabatdağı (Leucocarbo bougainvilliorum) və təxminən 3.000 Humboldt pinqvini (Spheniscus humboldti) daxil olmaqla, dörddə bir milyondan çox dəniz quşuna ev sahibliyi edirdi.
Səhra pinqvinlərinin azsaylı növlərindən biri olan Humboldt pinqvinləri Peru və Çilinin quraq sahillərində yaşayır və burada quano yataqlarında qazılmış yuvalarda və ya kiçik qayalıq mağaralarda məskunlaşırlar. Punta San Juan Perudakı ən böyük koloniyaya ev sahibliyi edirdi.
2025-ci ilə qədər 500-dən az pinqvin qalmışdı. Quş qripi 2022 və 2023-cü illərdə qoruq ərazisinə yayılaraq dəniz quşu populyasiyalarını məhv etdi və dəniz şirləri və suitilər kimi dəniz məməlilərinə keçdi. Ardınca El Niño vurdu. Bu iqlim hadisəsi şərqi ekvatorial Sakit okeanda dəniz səthi temperaturunun adi haldan aylarla daha isti olması ilə xarakterizə olunur. Həmin isti sular pinqvinlərin əsas qida mənbəyi olan ançous balıqlarını daha dərinə və dənizin daha uzaq hissələrinə doğru itələdi. Sənaye balıqçılığı fəaliyyətləri sağ qalan heyvanlara daha çox təzyiq göstərdi.
20 ildən artıqdır ki, Cayetano Heredia Universiteti, Peru hökuməti və Amerika zooparkları ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində Punta San Juan Proqramını idarə edən ekoloq Susana Cárdenas-Alayza getdikcə daha çox narahatlıq keçirir. Cárdenas-Alayza bir alim kimi rəqəmlər və idarə olunan dəyişənlərlə işləməyə öyrəşdiyini, "lakin xəstəliklər və iqlim hadisələrinin mənim nəzarətimdən kənarda olduğunu" deyir.
İndi qoruq yeni bir təhlükə ilə üz-üzədir: potensial "super" El Niño. Dəniz səthinin yüksələn temperaturu yarımadanın yanından keçən Humboldt cərəyanının soyuq və balıqla zəngin sularını pozur. İyul ayında geri qayıdanda, pinqvin axınlarının qoruğun qayalıqlarını bürüdüyü ilk səfərimdən çox şeyin dəyişdiyini gördüm. Bu dəfə mən cəmi beş pinqvin və içində soyuq yumurtalar olan bir neçə tərk edilmiş yuva gördüm. Cárdenas-Alayza deyir ki, qida çatışmayanda pinqvinlər ya çoxalmağı dayandırır, ya da daha əlverişli yaşayış yeri tapmaq üçün yuvalarını tamamilə tərk edirlər. Onlar çox vaxt yol boyu aclıqdan ölürlər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
