Qətərin baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani İran və ABŞ arasında gərginliyin azaldılması və dialoqun canlandırılması ilə bağlı danışıqlar aparmaq üçün cümə axşamı Tehrana səfər edəcək. Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü çərşənbə günü X-də verdiyi açıqlamada səfəri açıqlayıb. Məcid əl-Ənsari, eyni zamanda Qətərin xarici işlər naziri olan Şeyx Məhəmmədin "gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə etmək" və "dialoq üçün əlverişli şərait yaratmaq" üçün Tehranda "bir sıra İran rəsmiləri" ilə görüşəcəyini söylədi.
İran da səfəri təsdiqləyib və bildirib ki, müzakirələr “Qətərin vasitəçilik səylərinin və təşəbbüslərinin davam etdirilməsi, eləcə də digər regional hadisələri” əhatə edəcək. Qətər Vaşinqton və Tehran arasında arxa kanal danışıqçısı kimi xidmət edib və iyun ayında hərbi əməliyyatları qısa müddətə dayandıran anlaşma memorandumunun təmin edilməsinə kömək edib. Müqavilə iyul ayında dağıldı və münaqişə artıq altıncı ayına yaxınlaşır, döyüşlər əsasən dayandırılıb, lakin diplomatik irəliləyiş görünmür.
Bu arada ABŞ ticarət tərəfdaşlarına sanksiyalar tətbiq etməklə Tehrana iqtisadi təzyiqi artıracağına söz verib. ABŞ prezidenti Donald Tramp çərşənbə günü Əl-Cəzirə telekanalına deyib ki, o, İranla danışıqları bərpa etməyə “tələsmir” və Tehrana qarşı iqtisadi və hərbi əməliyyatların həm təsirli olduğuna inandığını deyib. İran iqtisadi təzyiq kampaniyasını pisləməkdə davam edir.
Xarici işlər naziri Abbas Araqçi çərşənbə günü BMT-yə yazdığı məktubda yeni sanksiyaları “dövlət və iqtisadi terror aktı” adlandırıb və üzv ölkələri onları tətbiq etməməyə çağırıb. Fevral ayında ABŞ-İsrail müharibəsi başlamazdan əvvəl qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün beşdə birini həyata keçirən strateji su yolu olan Hörmüz boğazı məsələsində də tərəflər arasında fikir ayrılığı qalır. İran boğaza nəzarət etmək istəyir, ABŞ isə onun hamı üçün pulsuz olan beynəlxalq su yolu olaraq qalmasını istəyir.
Həmin fikir ayrılığı qismən iyun ayında imzalanmış memorandumun dağılmasına səbəb oldu. Boğazdan neft axını o vaxtdan bəri üç ayın ən aşağı səviyyəsinə düşüb və bazar ertəsi gündə cəmi 5 milyon barel (bpd) tranzit keçib. Müharibədən əvvəl boğazdan gündə təxminən 20 milyon barel xam neft daşınırdı.
Qətərin Xarici İşlər Nazirliyi, Şeyx Məhəmmədin cümə axşamı Tehranda keçirəcəyi görüşlərdə su yolunu da müzakirə edəcəyini və "onun fevralın 28-dən əvvəlki status-kvona qayıtmasının zəruriliyinə" diqqət yetirəcəyini söylədi. Şeyx Məhəmmədin səfəri Omanın xarici işlər naziri Bədr Əlbusəydinin Tehranda iranlı həmkarı Əraqçi ilə görüşündən iki gün sonraya təsadüf edir. Bu danışıqlardan sonra İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazem Gharibabadi bildirib ki, iki ölkə boğazda gəmiçilik üçün yeni müvəqqəti marşrut haqqında razılığa gəliblər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
