Bosniya müharibəsi zamanı törətdiyi soyqırımına görə ömürlük həbs cəzası çəkən məşhur serb generalı Ratko Mladiç Haaqa həbsxanasında dünyasını dəyişib, BMT rəsmisi və vəkili təsdiqləyib. 84 yaşlı Mladiç Bosniya müharibəsi zamanı etnik təmizləmə siyasətinin əsas memarlarından biri olub. O, 1995-ci ildə BMT-nin təyin etdiyi “təhlükəsiz bölgə” Srebrenitsada ən azı 8000 müsəlmanın öldürülməsini təşkil etməkdə, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Avropada ən dəhşətli qətliam törətməkdə təqsirli bilinib.
“Bosniya qəssabı” ləqəbli Mladiç bir sıra insult keçirdikdən sonra xəstələnmişdi. BMT-nin keçmiş hüquq rəhbəri Zeid Raad əl-Hüseyn tərəfindən məhkum olunduqdan sonra "şərin təcəssümü" kimi təsvir edilən Mladiç 100 mindən çox insanın ölümünə və 1 milyondan çox insanın evsiz qalmasına səbəb olan müharibənin ən məşhur simalarından biri idi. O, öz qoşunlarına Bosniyalı müsəlmanların “beynini yandırmağı” əmr etmiş və “serb tanrısı” olmaqla öyünürdü.
Mladiçin ölüm xəbəri ilk dəfə oğlu Darko atasının səhhətinin pisləşməsi barədə danışdıqdan sonra Serbiya dövlət televiziyasında yayılıb. Mladiç 1990-cı illərdə Bosniyada müharibə zamanı törədilmiş soyqırım və müharibə cinayətlərinə görə 2017-ci ildə BMT tribunalı tərəfindən ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. O, 16 il qaçdıqdan sonra 2011-ci ildə Serbiyada həbs edilib.
Srebrenitsadakı qırğın üç ildən çox davam edən vəhşi müharibənin kulminasiya nöqtəsi idi, bu müddət ərzində Mladiç Bosniyanın paytaxtı Sarayevonun mühasirəsini nəzarətdə saxladı və hər gün artilleriya, tank və snayper atəşi ilə vuruldu və 10.000 adam öldü. BMT-nin keçmiş Yuqoslaviya üzrə beynəlxalq cinayət tribunalı (ICTY) tərəfindən müəyyən edildiyi kimi, Mladiçin yerinə yetirmək tapşırığı olduğu Serbiya rəhbərliyinin məqsədi böyük Serbiya yaratmaq üçün Bosniya torpaqlarını təmizləmək üçün Bosniyalı müsəlmanları, xorvatları və digər qeyri-serbləri zorla qovmaq idi. Tribunal müəyyən edib ki, Mladiç Serbiyanın mərhum prezidenti Slobodan Milošević və Bosniya serblərinin siyasi lideri Radovan Karadzić ilə birlikdə planı həyata keçirmək üçün cinayətkar sui-qəsdin bir hissəsidir.
O, hökm oxunanda qışqırdı: “Bunların hamısı yalandır, hamınız yalançısınız!” Hollandiya BMT sülhməramlı qüvvələrinin çıxarılmasından sonra minlərlə bosniyalı kişi və oğlanın toplanaraq öldürülməsi və cəsədlərinin buldozerlərlə kütləvi məzarlığa atılması ilə Serb kampaniyası Srebrenitsa dəhşəti ilə yekunlaşdı. Mladiç mühasirəni lentə almışdı ki, ona öz “övladlarını” tərifləyir və onun sakinlərin onun əlində təhlükəsiz olacağına dair təntənəli sözünü səhv şəkildə qəbul edən BMT sülhməramlılarını təhqir edir. Ertəsi gün Mladiçin qüvvələri uşaqlara şirniyyat paylayarkən onların təhlükəsiz keçidini vəd edərkən lentə alınıb.
Bu vaxt minlərlə kişi və oğlan kəsilməyə hazırlanırdı. NATO 1995-ci ildə məhdud hava hücumları təhlükəsi ilə öz qüvvələrini cilovlamağa cəhd edəndə onun qoşunları BMT sülhməramlılarını canlı qalxan kimi ələ keçirərək onları ehtimal olunan hədəflərə zəncirlədi. 1945-ci ildə öldürülən İkinci Dünya Müharibəsi partizan döyüşçüsünün oğlu olan Mladiç 1991-ci ildə Yuqoslaviyanın parçalanması başlayanda kommunist Yuqoslaviya Xalq Ordusunun (JNA) zabiti idi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
