Parisdəki Louvre muzeyinə gedəndə Mona Lisa'nın nə qədər kiçik görünməsindən təəccübləndim. Bu, ümumi reaksiya idi. Onlar telefonlarında şəkillər çəkməyə çalışırdılar, bəzən özləri ilə, bəzən yox. Leonardo'nun məşhur əsərini əhatə edən qalın qoruyuculuq şüşəsinin səbəb olduğu əksini nəzərə alaraq, bu boş görünməyə başladı. Bir çoxları rəsmi asanlıqla öz gözləri ilə görə bilmədilər, lakin onu tutmaq üçün diqqətincə çalışdılar.
Əgər həmin gün muzeyə gəlməzdən əvvəl onlardan nə məqsədlə gəldiyini soruşsaydılar, yəqin ki, bu səfərin məqsədi sənətkarlıqdan xəbərdar olmaq olardı. Əslində, təsvir etdiyim davranış daha çox sənətə şahidlik etməklə oxşayır.
Susan Sontag bir dəfə qeyd edib ki, bir fotoşəkil bir şeyin necə olduğunu deyil, yalnız bir fotoşəkilinin necə göründüyünü göstərir. O, çoxlu bir qalereyada, mən bütün bir otaq gördüm insanlar özünün görünüşü ilə şeyi dəyişdirirlər, əminlər ki, tutma təmasdan daha dəyərlidir. Təcrübə tam təcrübədən əvvəl artıq bölüşə biləcəyi bir şeyə tərcümə edilmişdi.
Göründüyün anda əksin cavabını verməyə başlayır.
Kimsə deyə bilər ki, kamera sadəcə anı qeyd edir, amma həqiqət budur ki, kamera anı yenidən təyin edir.
Bu üsul hər yerdə təkrarlanır. Konsertlərdə ön sıralarda ekranlar işıqlandırılır. Fanslar musiqiçi çıxış edərkən kameraları vasitəsilə performansın izlədiyini, bəzən yalnız bir neçə metr məsafədə olduğu kimi kadrlarını yoxlayaraq, tamaşaçıların izlənməsini izləyirlər. Şəxsəkar mənzərələrdən bəri insanlar özlərini fotoşəkil çəkmək üçün peyzajdan arxa tərəf çevirirlər. Restoranlarda işıqlandırma düzəltildikdə və açıların sınanarkən paltarlar soyuq olur. Uşaqların məktəbdəki performanslarında valideynlər uşağın bir dəfə baş verəcək bir tədbirdə iştirak etdiyi halda da uşağını telefon ekranından izləyirlər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
