Qazaxıstan üçün Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) ilk növbədə praktik əhəmiyyət kəsb edir: onun vasitəsilə ölkə Avrasiyanın ən böyük iqtisadiyyatları ilə əlaqə qurur, ticarət əlaqələrini genişləndirir, investisiya əməkdaşlığı və nəqliyyat layihələrini təşviq edir. Qazaxıstan 2001-ci ildə təşkilat yaradılandan bəri ŞƏT-in qurucu üzvlərindən biridir. Üzv dövlətlər ticarət tərəfdaşları və iri regional layihələrin iştirakçıları kimi Qazaxıstan üçün birbaşa əhəmiyyətlidir.
Bu, Qazaxıstanın xarici ticarət statistikasında yaxşı əks olunub. 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında Qazaxıstanın ixracının 18,6%-i Çinin, 8,6%-i isə Rusiyanın payına düşüb. İdxalın strukturunda Rusiya 30,9%, Çin isə 29,1% təşkil edib.
Belə ki, Qazaxıstanın xarici ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli hissəsi ŞƏT-ə üzv dövlətlərin payına düşür. Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin sözlərinə görə, 2024-cü ildə ölkənin təşkilata üzv ölkələrlə ticarət dövriyyəsi 70 milyard dollara yaxınlaşıb.Astana üçün ŞƏT həm siyasi dialoq platforması, həm də üzv dövlətlərin əsas bazarları ilə iqtisadi əlaqələrin təşviqi mexanizmi kimi xidmət edir.
Təşkilatın tərkibi də vacibdir. Çin və Hindistan dünyanın ən böyük iqtisadiyyatları sırasındadır, Rusiya isə Qazaxıstanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olaraq qalır. Nəticə etibarı ilə Qazaxıstan yalnız bir tərəfdaşa diqqət yetirmədən, eyni vaxtda bir neçə böyük iqtisadi mərkəzlə əlaqələri inkişaf etdirmək imkanı əldə edir.
Bu, birbaşa Astananın xarici siyasətə çoxvektorlu yanaşmasına uyğundur. Qazaxıstan üçün ŞƏT-in nəqliyyat potensialı xüsusilə vacibdir. Ölkə Çin və Avropa bazarları arasında yerləşir və Xəzər dənizinə də çıxışı var.
Mövcud hesablamalara görə, Çin və Avropa arasında quru yük daşımalarının təxminən 85%-i Qazaxıstanın payına düşür. Bu, dəmir yolu və digər nəqliyyat infrastrukturunun inkişafını ölkənin regionda iqtisadi rolunun gücləndirilməsi üçün əsas vasitələrdən birinə çevirir. Qazaxıstan üçün tranzit daşımaların artması təkcə özlüyündə vacib deyil.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
