Cənub bölgəsinin mühüm tarixi-arxeologiyasından olan Şindan qalasında abidə arxeloji kəşfiyyat işlərinə başlanılıb. "Report"un Cənub bürosunun araşdırmasına görə, Astara rayonunun Sım kəndindən təxminən 6-7 km cənub-qərbdə, Talış dağlarının yüksək zirvəsində, İran sərhədinə yaxın ərazidə yerləşir və bölgənin mühüm tarixi-arxeoloji abidələrindən hesab olunur. AMEA Arxeologiya və Antropologiyanın "Arxeologiya abidələrinin qeydiyyatı" təsdiq edilib, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Mi Mustafayevin bildirdiyinə görə, vizual görüntülər görüntülərin yerüstü monumental divarları aydın şəkildə araşdırılıb və araşdırılıb.
Belə ki, Şindan qalası ərazisində təxminən 10 metr uzunluğunda təbii qaya mağarası (sığınacağı) alınıb. Ərazinin müşahidəsi zamanı sığınacağın və yan hissəsinin təbii qaya kütləsindən ibarət olduğu, daxili səthin təbii qaya divarına xas nizamlı olduğu, daxili quruluşa malik olduğu görünmədiyi və girişin təbii qayalardan ibarət olması. Bununla yanaşı, dibinə yaxın təxminən 22×2 sm ölçülü bişmiş qırmızı kərpiclərdən divar qalıqları, təxminən də keramika fraqmentləri aşkar edilib.
Quruluşun idarə edilməsi hələ dəqiq müəyyən edilməsə də, onun saxlanması kimi istifadə olunması ehtimal olunur. Ərazidə ilk əldə edilən keramika materialları orta əsrlər dövründə həyata keçirilir. Lakin onların dəqiq xronoloji mənsubiyyətinin əldə edilməsi üçün əlavə tipoloji və laborator tədqiqatlara ehtiyac var.
Şindan qalası artıq tərk edilmiş memarlıq obyekti kimi təqdim edilir. Qalanın 7000 fut (213,36 metr) hündürlükdə, təcrid olunmuş və qayalı zirvədə yerləşdiyi, aşağı qaldırılan qüllə güclü daş divarla olunduğu, lakin bəzi məqamlarda artıq dağıldığı. Daha yuxarı hissədə ikinci daş divarın, tikili xarabalıqlarının, ən hündür nöqtəsində birlikdə düz daş platforması, sistern (su çəni) və uzunsov formalı bir tikilinin yerləşdiyi təsvir olunub. 1833-cü il təsvirində müdafiə divarlarının artıq yüksək dağılmış vəziyyətdə qeyd edildiyi 193 il sonra yerüstü monumental qalıqların nədən aydın görünmədiyini göstərən abidənin uzun davamlı tikinti və dağılma prosesinə məruz qaldığını aydın izah edir.
Yazılı imkanlarla yanaşı, abidənin adı və coğrafi mövqeyi də onun tarixi funksiyası haqqında imkan verməyə imkan verir. Şindan toponiminin mənşəyi ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. Bəzi tədqiqatçılar adı talış dilində "Şındu" (pilləkənli), digərləri "şin" (yaşıllıq) və "dan" (yer) sözləri ilə, yaxud qədim Şin tayfası ilə əlaqədardır.
Qalanın Talış dağlarının sıldırım zirvələrindəki hərbi-strateji cəhətdən onun ətraf ərazilərə nəzarəti və monitorinq tikildiyini göstərir. 2026-cı ildə AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun "Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun" Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun "Arxeoloji sənədlərinin qeydiyyatı və pasportlaşdırılması" ilə bağlı araşdırmalar davam edir. Qeyd etmək lazımdır ki, Şindan qalasına qalxaraq Sım kəndinin ərazisində, qalanın ətəyində isə qədim qəbiristanlıq bu günə qədər qorunub saxlanılıb. Oradakı həndəsi formalı naxışlar vurulmuş qəbirüstü abidələr pilləvari formada olub.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
