Sizin nitqiniz sürətlə yaşlanma sürətiniz haqqında gizli məlumatlar ehtiva edə bilər

Nitq, sadəcə sözlərinizin məzmunundan başqa, özündə çoxlu məlumat daşıyır. Fasilələr, ton, vurğu və daha nələr özlüyündə çoxlu məna ifadə edə bilər. Lakin "Science Advances" jurnalında dərc olunan yeni bir məqaləyə görə, nitqin bu leksik olmayan xüsusiyyətləri qocalmaqda olan beyinlərimiz haqqında daha çox məlumat ehtiva edə bilər.

Çilinin Adolfo İbanez Universitetindən olan neyroelm adamlarının rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar Argentina, Çili, Kolumbiya, Meksika və Perudan ispan dilində danışan təxminən 3000 böyük yaşlı insanı cəlb ediblər. Onların bəziləri sağlam, bəziləri isə frontotemporal demensiya, Altsheymer xəstəliyi və digər yüngül koqnitiv pozğunluq formalarından əziyyət çəkənlər idi.

Daha çox oxuyun: “Söhbətlər reallığı necə formalaşdıra bilər”

Maşın öyrənməsindən istifadə edərək, onlar nitq nümunələrini təhlil edib, sürət, fasilələr və ton kimi akustik ölçülərlə yanaşı, lüğət ehtiyatı, semantik dəqiqlik və şifahi ifadənin təşkili kimi daha mürəkkəb linqvistik ölçülər daxil olmaqla yüzlərlə dəyişəni nəzərə alıblar. Maşın öyrənməsi modelləri daha sonra təkcə danışanın xronoloji yaşını deyil, həm də onların nitq yaşı fərqini – yəni faktiki yaşları ilə modelə görə "səsləndikləri" yaş arasındakı fərqi qiymətləndirə bilib.

Daha sonra komanda müxtəlif epigenetik saatlardan istifadə edərək iştirakçıların bioloji yaşını qiymətləndirib və MRT skanları vasitəsilə onların beyinlərinin içinə nəzər salıb. Onlar aşkar ediblər ki, nitq yaşı fərqi daha çox nəzərə çarpan şəxslərdə həm bədən, həm də beyin səviyyəsində sürətlənmiş bioloji qocalma əlamətləri müşahidə olunur. Fərq nə qədər böyükdürsə, onlar qlobal koqnitiv funksiyalar, icraedici funksiyalar və yaddaşın digər formaları üzrə ölçülərdə bir o qədər aşağı nəticə göstəriblər.

Bu, komandaya sağlam insanları demensiya kimi daha ciddi koqnitiv pozğunluqları olanlardan ayırmağa imkan verib. Altsheymer xəstəliyi olanlarda daha böyük nitq yaşı fərqi, xəstəlikdən əziyyət çəkən insanların beynində toplanan zülal forması olan p-tau217-nin qanda daha yüksək səviyyədə olması ilə əlaqələndirilib.