Bəşər Əsəd hökumətinin devrilməsindən bəri Suriya hərbi qarşıdurma əvəzinə İsraillə diplomatik əlaqələri seçib. Suriyanın yeni hökuməti on ildən çox davam edən müharibədən sonra ölkəni yenidən qurmağa çalışarkən, ölkə rəsmiləri qonşuları ilə münaqişələrdən qaçmaq siyasətini öhdələrinə götürüblər. Bununla belə, İsrail Suriya torpaqlarına təkrar hücumlar da daxil olmaqla, daha davamlı sülh sazişi üzrə istənilən səyləri pozmağa davam edir.
Lakin analitiklər Əl-Cəzirə-yə bildiriblər ki, bu təxribatlara baxmayaraq, Dəməşq diplomatik yolu yeganə seçim kimi görür. Əsədin prezidentliyi dövründə Suriya Tehranın digər müttəfiqlərini də əhatə edən İran tərəfindən idarə olunan “müqavimət oxunun” bir hissəsi idi. Suriya ərazisi İrandan Tehranın Livan müttəfiqi Hizbullaha silah və maliyyə yardımı daşımaq üçün istifadə edilib.
Suriya ordusunun özü isə 1974-cü ildə Bəşərin atası və sələfi Hafiz əl-Əsədin dövründə imzalanan döyüşdən çıxma müqaviləsindən sonra İsraillə hərbi əlaqədə deyil. 2024-cü ilin dekabrında hazırkı prezident Əhməd əl-Şaraa başçılıq etdiyi üsyançılar Dəməşqi ələ keçirib Əsəd hökumətini devirəndə İsrail dərhal Suriyanın ölkə daxilindəki hərbi infrastrukturuna hücum edərək cavab verdi. İsrail əsgərləri də işğal altındakı Qolan təpələrindən kənara, Suriyanın cənubuna doğru irəliləyib.
Təxminən iki ildən sonra İsrail əsgərləri ölkənin bu bölgələrində nəzarət-buraxılış məntəqələri qurmağa və Suriya vətəndaşlarını təqib etməyə və həbs etməyə davam edir. O vaxtdan bəri Suriya rəsmiləri, o cümlədən prezident əl-Şaraa, İsrailə hücum etmək niyyətində olmadıqlarını və bütün qonşuları ilə sülh axtardıqlarını bildiriblər. Yenə də İsrail dəfələrlə Suriya hökumətini təhdid edərək, Suriyanın cənubuna hərbi qoşun yerləşdirməmələri və hətta 2025-ci ilin iyulunda Dəməşqdəki Suriya Müdafiə Nazirliyini bombalaması ilə bağlı xəbərdarlıq edib.
Suriyanın yeni hökuməti ABŞ-da Donald Tramp administrasiyasının etimadını qazanıb və Türkiyə və çoxsaylı Körfəz ölkələri ilə sıx əlaqələrə malikdir. İsrailin davam edən təcavüzləri və pozuntuları Suriyanın diplomatiya səylərinə də mane olmayıb. Suriyanın xarici işlər naziri Əsəd əş-Şeybani xəbər agentliyinə deyib: “Hazırda İsrailə etibar etmirik”. Suriya da İsraillə bağlı BMT-yə çoxsaylı şikayətlər edib.
Cövhər deyib ki, Dəməşqin üç təcili tələbi var, bunlara İsrailin Suriya ərazisinə zərbələrini dayandırmaq, İsrailin Suriya ərazisinə müdaxiləsini və Suriya vətəndaşlarının həbsini dayandırmaq və İsraili Əsədin devrilməsindən sonra ələ keçirdiyi ərazilərdən qoşunlarını çıxarmağa məcbur etmək daxildir. O, həmçinin ABŞ-ın İsrailin davranışlarına məhdudiyyətlər qoyacağına ümid edir”. Əl-Şeybani bu yaxınlarda Əmmanda ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlarda İsrailin Mossad kəşfiyyat agentliyinin rəhbəri Roman Qofmanla görüşüb. Suriyanın dövlət media agentliyi SANA bildirib ki, danışıqlar “İsrailin hücumlarını, həbslərini və hədəfə alma əməliyyatlarını dayandırmaq üçün praktik mexanizmlərin yaradılmasına” və “iki tərəf arasında davamlı təhlükəsizlik razılaşması üçün danışıqların canlandırılmasına” yönəlib.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
