Turbinlər zalının mərtəbəsində geniş su hövzələri və çöllərdə və ya səhrada görə biləcəyiniz böyük düzlüklü, çirkin yırtılı daşlar var. Oturub, ayağa qalxmaq və ya onların üstünə minmək olar. Ancaq yuxarıya baxırsan, baxmağı dayandıra bilməyəcəksən, çünki musiqi alətləri yağışlıdır. Böyük uzunluğlu mis trumpetləri və nəhəng parlaq drumlar əvvəlki elektrik stansiyasının damının girderlərindən asılı olaraq havada üzürlər.
Əgər Livanlı sənətkar Tarek Atoui onu belə buraxmış olsaydı, bu, təsirli, maraqlı bir quraşdırma olardı, amma bu, Tate Moderndir, balım, və Atoui tək fiziki obyektlərlə ən böyük məkanını işğal etməsi xahiş edilməyib. Onun heykəltəraşlıq yaradıcılıqları və tapılan əşyaları daim dəyişən görünməz səs sənəti ilə səslənir və səslənir. Yer titrəyən bas notu asılı bir trumpetdən puls edir və ya o, yerdən bir minarə kimi yüksələn şəffaf konundan? Sonra bir davul səfəri boşluqdan keçib və bir qadının ağrıdan gözəl səsi sonsuz nostalgiya və melankoliya notlarını oxuyur.
Bu, çox heyran edici bir şeydir. Musiqi sizi həssaslaşdırır. Düşünürəm ki, musiqi abstrakt olsa da, melodik deyil, səsin yüksəlməsi və düşməsidir ki, sizi bərk şeylər meşəsinin ətrafında və ətrafında aparır. Ancaq musiqi bir zaman heykəltəraşlıq deyil? Stravinskiyin şaything percussive notları dinləmək, əlbəttə ki, var; və səs dalğaları kristal bir şeyə görünən bir şeyə etmək istəyi hər kəs psixedelik işıq şouları dizaynerləri üçün opera ixtiraçılarından təqib.
Lakin Tarek Atoui yenə də səs və görmə ilə yeni və gözəl bir şey etməyə nail olur. O, sizi təəccübləndirir və musiqi alətlərinin eşitdiyiniz səslərlə necə əlaqəli olduğunu, daşların və su hövzələrinin, boruların və simvolların bu səsli axını necə yaratdığını düşüncənizi qarışdırır. Bütün quruluş bir-biri ilə əlaqəli musiqi maşınıdır.
Bu da əyləncəlidir. Hər şeyə isti, cömürlü və absurd bir zarafat var. Keçmişdə, bu cür dəli mexaniki bir cihazın adı belə şeyləri ortaya qoyan 20-ci əsrin əvvəllərindəki İngilis karikaturanın adını çəkən Heath Robinsonish idi. Daha yaxşı bir müqayisə Leonardo da Vincinə aiddir. Onun digər real və qeyri-mümkün maşınları arasında vahşi musiqi alətləri də icad etmişdir. Su ilə işləyən orqanlar, fantastik heyvan şəklində bir simli alət.
Atoui, Leonardo kimi, dünyada itirilmiş bir harmoniyanı axtarır, Rəbbin xoşuna gələn gizli bir not. Bu böyük boz boşluğu dolduran səslərdə kədər gəzir, bas notları daha da güclü döyülür və apokaliptik bir partlayışa qədər böyüyür. Nə üçün yas tutulur və bizi hara aparır? Sən səs və mənzərələrin şəhərində olduğunu hiss etməyə başlayırsan. Yüksək, üzən zirvələr, sirli səs və zərbə çalmaların artması, qədim, şiddətli bir şəhər labirintini göstərir. Lahor və Marakeş haqqında düşündüm, bir dəfə İstanbul bazarında eşitilən küçə müğənnisi haqqında. Amma bu şəhər daha təmizdir, daha az toxunulmazdır. Qüllələri havada uçur.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
