Rusiyalı bir qadın onu və Qazaxıstanda yanacaqdoldurma məntəqəsinə gedən yanında gülümsəyən, saqqallı kişini kameraya çəkərək izah etdi. Bu ilin böyük bir hissəsində Ukraynaya məxsus pilotsuz təyyarələr ilhaq edilmiş Krımdan Baltikyanıdan Qərbi Sibirə qədər Rusiyanın neft emalı zavodlarını və yanacaq anbarlarını yandıraraq, göydə çürümüş tüstülərin əmələ gəlməsinə səbəb olub. Rusiya prezidenti Vladimir Putin qüvvələrinin “bütün istiqamətlərdə irəlilədiyini” iddia edərək sülh danışıqlarını bərpa etməkdən imtina etdiyi bir vaxtda on milyonlarla rusiyalı yanacaq qıtlığı və yanacaqdoldurma məntəqələrində saatlarla növbələr – arabir qışqırıqlar və yumruq davaları ilə üzləşir.
Qazaxıstanla həmsərhəd bölgələrdə yaşayanlar, o cümlədən Rusiyanın ən sıx məskunlaşdığı bölgəsi olan Volqa çayı boyunca bir sıra şəhər mərkəzləri də doldurmaq üçün Mərkəzi Asiyanın ən zəngin neft ölkəsinə, çox vaxt yüzlərlə kilometr yol qət edirlər. Mayın sonlarında Qazaxıstan hökuməti benzin ixracını qadağan etsə də, sərhədçilər kanistrlərdə, müvəqqəti yanacaq çənlərində və ya nəhəng yanacaq daşıyan maşınlarda qaçaqmalçılıq yolu ilə Rusiyaya yanacağın geri qaytarılması cəhdinin qarşısını aldığını bildirir. Lakin bəzi çalışqan qaçaqmalçılar bu məqalə üçün müsahibə verən insanlara görə hələ də qısır çöldən 7,644 km (4,750 mil) uzanan dünyanın ikinci ən uzun quru sərhədindən keçirlər.
O, təhlükəsizlik səbəbi ilə soyadını saxlayıb. UlusMedia saytının iyulun 10-da verdiyi məlumata görə, Qazaxıstan Sovet dövründən qalma üç nəhəng neft emalı zavoduna malik olsa da, Qazaxıstanda bu il yanacağın qiymətləri 15,6 faiz artıb. Qazaxıstanın qonşularından yalnız biri olan Türkmənistan böyük karbohidrogen ehtiyatlarına malikdir, lakin onun avtokratik liderləri ölkəni 1990-cı illərdə regionun qalan hissəsindən təcrid etmişdilər.
Digər Mərkəzi Asiya ölkələri də dalğalanma effektini hiss edirlər - xüsusən də neftin 90 faizə qədərini Rusiyadan əldə edən təbii ehtiyatları olmayan Qırğızıstan və Tacikistan. Qırğızıstan Rusiyanın və Kremlin siyasi qərarlarının dominantlıq etdiyi beş keçmiş sovet dövlətinin azad ticarət bloku olan Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzvüdür. Tacikistan qrupun üzvü deyil, lakin “Putin çox mehriban olduğuna görə deyil, siyasi sədaqətinin ödənişi” kimi güzəştli Rusiya yanacağını alıb”, - deyə İbrahimova bildirib.
Mərkəzi Asiya üçün əsas benzin mənbəyi Rusiyanın cənub-qərbindəki Omsk şəhərindəki ən böyük neft emalı zavodu idi. Lakin iyulun əvvəlində xam distillə qurğusuna ziyan vuran Ukrayna pilotsuz təyyarələrinin hücumundan sonra o, fəaliyyətini dayandırıb. Həmin vaxtlarda Qırğızıstan benzin qiymətlərini tənzimləməyə başladı və digər keçmiş sovet ölkələrindən “davamlı yanacaq təchizatını təmin etmək” üçün kömək istədi.
Qırğızıstan ekspertləri Rusiyanın neft emalı zavodlarında uzunmüddətli problemlərin aradan qaldırılmasının aylar və hətta illər çəkəcəyini proqnozlaşdırırlar. O, bunun nə qədər vaxt aparacağını dəqiqləşdirməyib. Bu ayın ortalarına qədər Qırğızıstan səlahiyyətliləri benzin qiymətlərini subsidiyalaşdırmaq üçün təxminən 11,4 milyon dollar xərclədiklərini söylədi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
