ABŞ-ın Viskonsin ştatının cənubundakı Driftless bölgəsində, Vitvendə yerləşən Gasser fermasında mal-qaranın idarə olunan otarılması. Foto: Rendi Cekson
Hər biri piano düyməsi qədər küt olan qırx dəmir düzbucaqlı, flail doğrayıcının mərkəzindəki səkkiz futluq valı gizlədən bulanıq bir qəzəbə çevrilir. Mən bir neçə tonluq dəmirin üstündə oturmuşam, ixtiyarımda 80 at gücü var. Əkinçiliyin bu hissəsi sadədir – mənim kimi mexaniki cəhətdən bacarıqsız bir təbiətsevər belə muftanı basmağı, ikinci sürətə keçməyi və qaz pedalını yavaşca irəli itələməyi bacara bilər. Traktorun hündür, dərin naxışlı təkərləri fırlanaraq hamar bir dövrəyə keçir. Hər şey fırlanır: ventilyatorlar, kəmərlər, alternator, ötürücü val, oxlar. Mexanizmi tam başa düşmürəm, lakin traktor, doğrayıcı və mən diz boyu olan qarğıdalı sahəsinin kobud saqqallı budaqları arasında irəliyə doğru hərəkət edirik.
Viskonsinin cənubunda hind yayıdır. Həyat yoldaşım, azyaşlı oğlum və mən burada, onun ailəsinin fermasında yaşayırıq. İkimiz də fermadan kənarda işləyirik, lakin həftə sonları və bir çox axşamlar mən qayınatam Devidin şagirdiyəm. Bu gün biz qısa müddətli isti və quru havadan istifadə edirik. Qış yaxınlaşır və mən günü odun doğrayan maşınımızın – hər il bir neçə kubmetr odunu tez bir zamanda hazırlamağa imkan verən, benzin içən, hidravlik cəhətdən qəhrəman mexanizmin yanında keçirə bilərdim, lakin bu iş payızın sərin, günəşli günləri yerin qaranlığa, sulu qara, qara və donmuş torpağa doğru amansız fırlanması ilə əvəz olunana qədər gözləyə bilər.
Bu yay burada dayanan hündür yaşıl qarğıdalı divarı payız və məhsul yığımı ilə dəyişib. Sahə toxum yığan kombaynla təmizləndikdən sonra az şey qalıb. Mexaniki tornado arxamda o qədər gurultu ilə fırlanır ki: havaya qarşı fəryad edir, köklərlə möhkəmlənmiş qarğıdalı kötüyünü üyüdür, qurumuş yarpaqları və təmizlənmiş qoçaları sovurur. Arxamda, quru qarğıdalı qalıqları köpüklü bir qarışıqlığa məcbur edilən su kimi doğrayıcıdan keçir və aşağıdakı çoxlu fəaliyyəti gizlədən bərabər, səssiz bir səthə yenidən düşür.
İtirməyə vaxt yoxdur – havanın daha bir gün belə qalacağı gözlənilir və bu gün günorta işıq sönməmiş sahəni bitirməliyəm. Sabah Devid bu çeynənmiş qalıqları cərgələrə yığacaq və sonra onları bağlamaq üçün yenidən qayıdacaq. Bu saman qalıqlarının bir hissəsini sahədə saxlamaq – torpağın üstünü örtmək və külək və yağışın yaratdığı eroziyadan qorumaq üçün yaxşı olsa da, biz bunun bir hissəsini götürə bilərik, bu da yaxşı saman əmələ gətirir. Heyvandarlıq sıx şəraitdə saxlanılan yerdə, onların tullantıları heyvanlara və insanlara zərər verə biləcək ammonyak və digər qazların konsentrasiyasını yarada bilər. Saman əlavə etmək peyin və sidiyin parçalanmasını ləngidir, zərərli qazların istehsalını azaldır və qiymətli qida maddələrini yarı bərk qarışıqda saxlayır. Saman və ifrazat bu sahəyə azot, fosfor və digər qida maddələri ilə zənginləşmiş şəkildə geri qayıdacaq.
"Axur yığını" həm də qida maddələrinin əhəmiyyətli bir hissəsini sahənin sakit səthi altında işləyən canlılar tərəfindən parçalanana qədər uzun müddət bağlı saxlayan üzvi maddələrlə zəngindir: sözün əsl mənasında tonlarla soxulcan, böcək və digər onurğasızlar; çoxlu mil uzunluğunda göbələk hifləri; və saysız-hesabsız bakteriya müxtəlifliyi. Bu qida şəbəkəsinin sakinləri samanın qalın hüceyrə divarlarını, eləcə də mal-qara otlayarkən onların həzm sistemindən keçib peyinlərinə qarışan qismən həzm olunmuş ot gövdələrini və yarpaqlarını parçalamaq üçün çalışırlar.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
