Yenə kəşf edilən fosillər Denisovan sırlarını açığa vurur

Çinin cənub-qərbində uzun müddətdir itmiş bir mağara arxeoloqlara Denisov mədəniyyəti haqqında ilk real təsəvvürü təqdim edib.

Denisovlar müasir insanların bacı növü olub və təxminən 400.000-30.000 il əvvəl Asiya boyu yaşayıblar. Tədqiqatçılar indiyədək daha yaxşı tanınan Neandertalların minlərlə qalıqları ilə müqayisədə onların cəmi bir neçə fosilini aşkar edə biliblər.

İndi isə Yunnan əyalətindəki tərk edilmiş bir karxanada yerləşən yeni arxeoloji sahə — Bianfu mağarası zəngin Denisov fosilləri xəzinəsini üzə çıxarıb. Sentyabrın 9-da "Nature" jurnalında dərc olunan iki yeni araşdırmaya görə, zülal analizi və yüksək keyfiyyətli rentgen skanları sahədə tapılan qalıq fraqmentlərinin 167.000 ilə 134.000 il əvvəl yaşamış ən azı üç Denisova aid olduğunu təsdiqləyib. Qalıqlar kəsilmiş heyvan qalıqları və 1.300-dən çox alətlə birlikdə tapılıb.

Nyu-York Universitetinin paleoantropoloqu Şara Beyli deyir ki, mağara "bizə Denisovların ərazidə əslində necə yaşadıqları haqqında bir az məlumat verir. Denisovlar bir qədər daha az sirli olmağa başlayırlar."

Denisovlar ilk dəfə 2010-cu ildə, Sibirdəki bir mağarada tapılan diş və barmaq sümüyünün DNT analizi tamamilə yeni bir insan növünü aşkar etdikdə kəşf edilib. O vaxtdan bəri tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bir çox müasir insanlar — o cümlədən Filippin, Tibet, Yeni Qvineya və Avstraliyadakı qruplar — Denisov DNT-sini daşıyırlar.

Lakin Denisovların geniş genetik irsinə baxmayaraq, çox az sayda fosil olduğu üçün onların necə yaşadıqları haqqında çox az şey məlumdur. Üstəlik, arxeoloqlar bu fosillərin bəzilərinin əslində harada basdırıldığı və ya onların yanında başqa qalıqların və ya alətlərin tapılıb-tapılmadığı barədə çox məlumatlı deyillər. Sibirin Denisov mağarasından olan Denisov qalıqlarını öyrənmiş Toronto Universitetinin paleoantropoloqu Bence Viola deyir ki, bu, "bir az məyusedicidir".