hər şeyin nəzəriyyəsi



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    2. hər şeyin nəzəriyyəsi olmağa namizəd bir neçə nəzəriyyə var. (bax: string theory) (bax: m theory) (bax: quantum loop theory) (bax: e8 theory)

    deməli, 1660 cı illərdə isaak nyuton ağacdan düşən balaca bir almadan tutmuş günəşə və ətrafında hərəkət edən planetlərə qədər hamsını bir qayda altında birləşdirməyi bacardı. məsələn, nyutona qədər insanlar qabarma və çəkilmə hadisələrinin səbəbini görünməyən varlıqların qəzəbi kimi absurd şeylərlə əlaqələndirirdilər. ona qədər heç kəs buna ayın və günəşin cazibə qüvvəsinin səbəb olduğunu, göydə baş verənlər ilə yerdəki hadisələrin əlaqəli olduğunu bilmirdi. nyuton bu əlaqəni kəşf etdi və ilk dəfə belə demək olarki ayrı-ayrı görülən göylə yeri birləşdirdi. beləliklə bugün belə kosmosa göndərdiyimiz raketlərdən tutmuş son texnologiyalara qədər istifadə etdiyimiz hesablamalar ortaya çıxdı, bəşəriyyət bu qədər inkişaf etdi. nyutondan yüz il sonra maksvell bu dəfə ayrı ayrı bilinən iki şeyi: elektrik və maqnetizmanı elektromaqnit nəzəriyyəsi adı altında birləşdirdi. bu yenə müasir texnologiyaya təkan verdi, istifadə etdiyimiz texnologiyanın bünövrəsi oldu. maksvell'dən yüz il daha keçdi və elektromaqnetizm ilə zəif nüvə qüvvəsi birləşdirildi. artıq hər kəs başa düşmüşdüki ayrı bildiyimiz nəzəriyyələr kainatı açıqlayan bir nəzəriyyənin, hər şeyin nəzəriyyəsinin parçalarıdı. daha sonra standard model ortaya çıxdı və 2013'də higgs bosonu standard modeldəki öz yerinə oturdu. 1970 ci illərdə fiziklər ayrı ayrı incələnən bütün qüvvələri bir yerə birləşdirəcək, hər şeyi açıqlayacaq hər şeyin nəzəriyyəsini axtarmağa başladılar. bu axtarış bir birindən fərqli beş string(sicim) nəzəriyyəsi, loop quantum gravity və 2008 lərdə ortaya qoyulan e8 nəzəriyyələri ilə hələdə davam edir. fərqli string nəzəriyyələrini bir yerdə birləşdirib "m theory" ni yaradan edward witten, e8 nəzəriyyəsinin müəllifi garret lisi, ilk string nəzəriyyəsinin qurucusu leonard susskind və bu kimi onlarla alim hər şeyin nəzəriyyəsi üçün çalışmaqdadırlar. bu nəzəriyyələrin ən böyük uğuru bir birindən ayrı görünən- kvant mexanikası və ümumi nisbilik nəzəriyyəsini riyazi olaraq birləşdirməklərindədir.

    (bax: string theory)
    (bax: m theory)
    (bax: quantum loop theory)
    (bax: e8 theory)


sən də yaz!