36 yazar 70 başlıq və 90 entry
yenilə | gündəm | top

1 2
yazarların hal hazırda dinlədikləri musiqilər yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər social media manager 2 sözlükçülərin ən sevdiyi cizgi film personajları 4 streptococcus mutans antediluvian sosial partlayış manqurt sergio ramos ilham əliyev 5 yaraşıqlı olmaq 2 torrent westworld 2 tunqus meteoriti left 4 dead zövcə nihilizm şist müptezeller emrah serbes şaurma yify yazarların başına gələn maraqlı hadisələr 3 extreme ways yazarların sinə ölçüləri 3 dekabr 2016 barcelona real madrid oyunu 4 azərbaycan iqtisadiyyatı sezen aksu sadəlövh 2 güzəran nhajiyev 5 denis villeneuve təkcə mənmi edirəm deyə düşünülən şeylər krisnayayoxarcunayahe godspeed you black emperor god on trial 2 the imitation game 2 barış qrupu füzuli kantatası 2 reconstruction englar alheimsins the breakfast club letters to father jacob james boy yazgı bang bang you're dead lilya 4-ever dogma 95 rosso come il cielo ekskursante 2:37 the broken circle breakdown einar wegener buda as sharm foru rikht la finestra di fronte mount and blade: with fire and sword ruhi əzablar alfred schnittke fanny edelman aurore hallelujah sözaltı sözlük qaza və elektrik enerjisinə limit əli novruzov schooldays mizantrop rapunzel sindromu böyümək qaynaqçı timidus yazarların penis boyları kargüzar mannequin challenge 4 kədər bioqaz 2 notepub.com azərbaycanlıların tələffüz səhvləri 4 köhnə sevgilinin unudulmayan sözləri 3 əfsanəvi başlıqlar 2 sözlük yazarlarının dinləməkdən bezmədiyi mahnılar 2 akkord eşidilməkdən bezilən şeylər 7 şəhər əfsanələri yağışlıq üçüncü mömin vaçaqan veksel rrrrrrr!!! 2 albert einstein yenilə yeniyetməyə ən çox yaraşan maşın 3

xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink

    1. işıq sürətinin qaliley transformasiyasına tabe olmamasından dolayı ortaya atılan nəzəriyyə. ceyms maksvelin tənliklərində işığın bütün qanunlarının verildiyini demişdim. bu tənliklərdən işığın yayılmasını izah edən bir dalğa tənliyini çıxarmaq olar. bu dalğa tənliyi açıq və aydın şəkildə elektromaqnit dalğalarının, yəni işığın yayılma sürətinin müşahidə sistemindən asılı olmayaraq saniyədə 300 min km olduğunu deyir. işıq sürətinin bu sabitliyi onun qaliley transformasiyasına tabe olmadığını göstərir. işıq sürətinin sabitliyi həmçinin michelson morley eksperimentinin nəticələrindən də aydın olurdu. anomaliyaya müxtəlif izahlar oldu. albert einstein-ın verdiyi izah indiyə qədər ən ağla batan izahdır və öz təsdiqini tapmağa davam edir. einstein təklif elədi ki, klassik fizikadakı bəzi anlayışları nəzərdən keçirək. o işıq sürətinin sabit qalmasını zamanın yavaşlaması və məkanın bükülməsi ilə izah etdi. bunu nisbilik prinsiplərini də diqqət mərkəzində tutmaqla belə izah etmək olar. bizə görə sabit dayanan cismin uzunluğu 5 metr olsun. əgər bu cisim işıq sürətinə yaxın sürətlərdə hərəkət edərsə, onda biz onun uzunluğunu 5 metrdən daha az ölçərik. zamanın yavaşlamasını isə belə bir fenomen ilə izah etməyə çalışım. myonlar deyilən zərrəciklər var. hansılar ki, atmosferimizin yuxarı qatlarında yaranırlar və işıq sürətinin 98%-inə bərabər sürətlə hərəkət edirlər. myonların ömürləri o qədər azdır ki, onlar yerin səthinə gəlib çata bilməzlər. sanki içlərində yarandıqları andan etibarən bir saatlı bomba var və onlar yerin səthinə doğru yolda partlamalıdırlar. ancaq yenə də necə olursa, myonların bəziləri yerin səthinə gəlib çata bilir. bu onunla izah olunur ki, işıq sürətinə bu qədər yaxın sürətlə hərəkət edən myonların daxili saatları, yəni həmin o bombanın saatı yavaş işləyir. və onlar yerin səthinə qədər gəlib çata bilirlər. eyni fenomeni məsafənin bükülməsi ilə də izah etmək olur. myona görə, yəni əgər sistemimiz myonun üzərindədisə, onda yer kürəsi işıq sürətinə yaxın bir sürətlə bizə doğru yaxınlaşacaq. yuxarıda yüksək sürətə sahib cisimlərin uzunluqlarının qısaldığını demişdim. bu səbəbdən atmosferin yuxarı qatlarından yerin səthinə qədər olan məsafə myonlar üçün qısalır və onlar yerin səthinə qədər gəlib çata bilirlər.
    zamanın yavaşlaması və məsafənin bükülməsi kimi effektlər bir sıra başqa fiziki kəmiyyətlərin də dəyişilməsinə səbəb oldu. amma enerjidəki dəyişiklik daha maraqlı idi. belə ki, yeni əldə olunan enerji düsturunda sabit dayanan cismin hələ də enerjisi var idi və bu e=mc^2-yə bərabər idi. xatırladım ki, indiyə qədər ancaq hərəkətdə olan cisimlərin enerjiyə sahib ola biləcəyi bilinirdi. *. bu yeni enerji növünə sabitlik enerjisi deyildi və bu düstur enerji ilə kütlənin birbaşa əlaqəli olduğunu, ekvivalentliyini göstərdi. öz təcrübi təsdiqini isə nüvə reaksiyalarında tapdı.
    xüsusi nisbilik nəzəriyyəsində qaliley transformasiyasına analog olaraq lorens transformasiyası inkişaf etdirildi. yeni transformasiya doğurdan da relyavistik olmayan sürətlərdə qaliley transformasiyasına bərabər idi, deməli gündəlik təcrübələrlə ziddiyət təşkil etmirdi.
    xüsusi nisbilik nəzəriyyəsinin aşağıdakı problemləri var ki, ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin inkişaf etdirilməsini zəruri ediblər.
    1. xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi də ancaq inersial sistemlərə bağlı qalıb. yəni əvvəlki nisbilik prinsipləri kimi o da inersial olmayan sistemlər haqqında fikir ifadə etmir.
    2. xüsusi nisbilik nəzəriyyəsində yalnız müstəvi, düz xətli koordinatlar işlədilir. bunu mühazirədə müəllim deyərkən, qarşımda oturmuş erməni qrup yoldaşım, yanında olan tələbənin qulağına bu şəkildə pıçıldamışdı "çünki digər koordinat sistemləri əyri xətli, yəni təcilli hərəkəti izah etmək üçün var". erməni yoldaşımın təsbiti xoşuma gəlmişdi, o haqlı idi.
    (bax: ümumi nisbilik nəzəriyyəsi)


sən də yaz!