cüzəm



əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. bu sifarişi verən: albert einstein

    Yazarın böyük ehtimal cüzamı nəzərdə tutub, cüzəm deyə sifariş verdiyi başlıq.
    Disclaimer: ürəyi zəif olanlar lepra, cüzam yazıb, internetdə şəkil axtarışına çıxmasın. Zira bir neçə gün özünüzə gəlməyib, yemək yeyə bilməyə bilərsiniz.

    Cüzam, digər adıyla lepra, hansen xəstəliyi. Micobacterium leprae tərəfindən törədilir. Ləng inkişaf edir, əlamət gec göstərir. Tuberkuloid və leptomatoz olaraq 2 ana tipi, indetermine və borderline olaraq da 2 ara tipi var. Tuberkuloid versiya əsasən daha güclü immun sistemi olan adamlarda görülür, daha lokal əlamətli olur. Lepromatoz isə əksinə.

    Cüzam dünyanın çox əksər yerlərində aradan qalxıb. Erkən aşkarlandıqda tamamən müalicəsi mümkündür, bu zaman hər hansı bir əlillik, mutilyasiya, sinir zədələnməsi yaranmır. Cüzam həm də sosial xəstəlikdir. Halhazırda sosial durumun yaxşı olmadığı, insanların qidalanma problemi ilə üzləşdiyi, sanitar-epidemik vəziyyətin yaxşı olmadığı yerlərdə görülür. Tarixi çox qədimdir və eramızdan əvvələ aid olan yazılarda da adına rast gəlinir. Avropaya Hindistandan yayılması güman edilir.
    2. Haqqında bir neçə maraqlı fakt verə biləcəyim silinmək üzrə olan xəstəlik.

    1. Azərbaycanda xəstə sayı barədə bir neçə rəqəm var: 12, 37, 41, 100-dən çox kimi fərqli cavablar var, amma nəticədə 10 milyon əhaliyə kifayət qədər azdır.
    Ümumiyyətlə dünyada isə 1980-ci ildə 5.2 milyon insanın yoluxduğu xəstəliyə 2018-ci ildə 209.000 insan yoluxub. Epiidemioloqların şirin yuxusudur bu azalma. Kökünü kəsmək də olar hətta.

    2. Cüzamlı xəstələr təcrid olunması: bir zamanlar müalicəsi olmadığına görə və yoluxucu xəstəlik olduğuna görə cüzamlı insanları təcrid edib şəhərciklərdə saxlayırdılar. Hətta orta əsrlərdə onları boyunlarına zınqırov da bağlamağa məcbur edirdilər ki, gəlişlərini xəbər etsinlər. Həm də irsi sayırdılar xəstəliyi, ona görə yoluxmuş adamın bütün nəsil kökünü qovurdular yaşayış yerindən. Müasir dünyada bu təcrid söhbətini ləğv etməyə çalışırlar, çünki artıq xəstəliyi müalicə etmək mümkündür.

    3. Azərbaycanda da sovet dövründə onların kompakt yaşadığı ərazi olub: Qobustan rayonu Um-Bakı qəsəbəsi, Respublika Cüzam Xəstəxanası. Deyəsən Qafqazdakı cüzamlı xəstələrin gətirildiyi yeganə məkan bura olub. Bu günümüzdə də orda yaşayanlar var. Amma xəstələrin bir hissəsi sadəcə müayinəyə gəlir və sonra evinə gedir. Anladığım qədəri ilə qəsəbəni gedəsi yeri olmayanlar tərk etmir sadəcə. Bir məqaləyə görə ən gənc xəstənin 41 yaşı var. indi də deyəsən 13-14 nəfər Um-Bakıda yaşayır.

    4. 2007-ci ildə Azərbaycanda cüzamlı xəstələr haqqında Çingiz Abdullayevin "Məhkumların cənnəti" əsəri əsasında "Məhkumlar" filmi çəkilib. Rasim Ocaqov filmin bədii rəhbəri olub. Deyəsən, real həyat hadisələri əsasında yazılıb/çəkilib. Baxmağı məsləhət görürəm bəlkə ətrafınıza daha nəvazişlə yanaşmağı təlqin etdi.
    5. Son olaraq da, imkan varsa, heç vaxt bu tip xəstəliklər haqqında bizim zurnalistlərin yazdığı məqalələri oxumayın. Çünki sensasiya arxasıyca qaçaraq elə dəhşətli yazırlar ki, sonra biz o yoluxmuş insanlarla çox pis rəftar edirik. Çünki qorxuruq. Mütəxəssislərdən soruşun, heç kimdən qorxmayın, sadəcə yoluxucu xəstəliyi olan insanlar müalicə alana qədər onların ağzının içinə girməyin və hər şey zor olacaq.


sən də yaz!