mikayıl müşfiq


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
1 2 »

    1. sifariş verən: turalfh1908-ci ildə xızıda andan olmuşdur.o ibtidai təhsil aldıqdan sonra bakı darülmüəlliminində oxuyur sonra isə dövlət pedaqoji institutunun il və ədəbiyyət fakültəsini bitirib müəllimlik edir.şairin ilk şeiri "bir gün" adlı ilk şeiri 1926-cı ildə "küləklər" alı ilk kitabı 1930 cu ildə çap olunmuşdur.sonra "vuruşmalar","günün səsləri","kəndli və ilan" və başqa ktabları olunur.əvvələr lirik şeirləri ilə tanınan şair sonradan epik əsərlər yazmağa başlayıb "buruqlar arasına","çoban","əfşan" kimi poemalar yazır.1937-ci ildə isə represiyaya qurban gedir*.
    2. bu kişinin adını daşıyan bir məktəbdə oxumuş olmağım böyük bir qürur olmaqla bərabər, məhkəmə zalına aparılarkən güllələnən və heç söz haqqı da verilməyən azərbaycanın qeyrətli şairlərindəndir. bunlardan fərqli olaraq;
    (bax: səməd vurğun)
    (bax: süleyman rüstəm)
    4. Mikayıl müşfiq Əsərləri

    Küləklər (şeirlər). Bakı: Azərnəşr, 1930,
    Günün səsləri. Bakı: Azərnəşr, 1930,
    Buruqlar arasında (poema). Bakı: Azərnəşr, 1932,
    Vuruşmalar. Bakı: Azərnəşr, 1932
    Pambıq (şeir). Bakı: Azərnəşr, 1932
    Bir may. Bakı: Azərnəşr, 1932
    Şeirlər. Bakı: Azərnəşr, 1934
    Qaya (poema). Bakı: Azərnəşr, 1935
    Kəndli və ilan (el nağılı). Bakı: Azərnəşr, 1935
    Şəngül, Şüngül, Məngül. Bakı: Azərnəşr, 1934
    Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). I c. Bakı: Azərnəşr, 1957
    Şəngül, Şüngül, Məngül. Bakı: Uşaqgəncnəşr, 1960
    Seçilmiş əsərləri (iki cilddə). II c. Bakı: Azərnəşr, 1960
    Kəndli və ilan. Şəngülüm, Şüngülüm. Bakı: Azərnəşr, 1965
    Kəndli və ilan. Bakı: Azərnəşr, 1966
    Teleqraf telləri. Bakı: Azərnəşr, 1966
    Şəngül, Şüngül, Məngül. Bakı: Gənclik, 1968
    Duyğu yarpaqları. Bakı: Azərnəşr, 1966
    Yenə o bağ olaydı. Bakı: Gənclik, 1976
    Əbədiyyət nəğməsi. Bakı: Yazıçı, 1978
    Qaya. Bakı: Maarif, 1978
    Kəndli və ilan. Bakı: Gənclik, 1984
    Şəngül, Şüngül, Məngül. Bakı: Gənclik, 1983
    Kəndli və ilan. Bakı: Gənclik, 1984
    Könlümün dedikləri (şeirlər). Bakı: Gənclik, 1988
    Həyat sevgisi (şeirlər, poemalar, mənzum oçerklər, mənzum nağıllar). Bakı: Yazıçı, 1988
    5. elmin sirrini hələ də açıqlamasına vaqe olmadığı məşhur "əyişmək" feilinin yaradıcısı.
    (bax: mənimlə əyişəydin)
    8. (#93531)
    bir məxluq var işi dava dalaşdı
    dartanlar yırtanlar ona hamaşdı
    bu gecə aya hürən zavallı
    ya trotiskidi ya alabaşdı

    stalin qorxusu ilə lev trotski haqqında yazdığı bu sətrlər ilə zəlimxan yaqubdan fərqlənməyən şair.
    9. 1937 Mikayıl Müşfiqin edam edilməmişdən qabağ son şeri
    Yenə o bağ olaydı, yenə yığışaraq siz
    O bağa köçəydiniz.
    Biz də muradımızca fələkdən kam alaydıq,
    Sizə qonşu olaydıq.
    Yenə o bağ olaydı, səni tez-tez görəydim,
    Qələmə söz verəydim.
    Hər gün bir yeni nəğmə, hər gün bir yeni ilham,
    Yazaydım səhər axşam.
    Arzuya bax sevgilim, tellərindən incəmi ?
    Söylə ürəyincəmi ?

    Yenə o bağ olaydı, yenə sizə gələydik,
    Danışaydıq, güləydik.
    Ürkək baxışlarınla, ruhumu dindirəydin,
    Məni sevindirəydin.
    Gizli söhbət açaydıq, ruhun ehtiyacından,
    Qardaşından, bacından.
    Çəkinərək çox zaman söhbəti dəyişəydin,
    Mənimlə əyişəydin.
    Yenə bir vuraydı, qəlbimiz gizli-gizli,
    Sən ey əsmər bənizli.

    Bu yaz bir başqa yazdır, bu yaz daha da xoşdur,
    Vay o qəlbə ki, boşdur!
    Hər üfüqdə bir həvəs, hər bucaqda bir umud,
    insanlar daha mə’sud.
    Duyğular daha incə, fikirlər daha dərin,
    Ürəklər daha sərin.
    insanların vüqarı, tələbi daha yüksək,
    Yolumuzdan daş, kəsək,
    Təmizlənmiş bir az da. Ellərin keyfi sazdır,
    Bu yaz, bir başqa yazdır!

    Yenə o bağ olaydı, yenə o qumlu sahil,
    Sular ötəydi dil-dil.
    Saçın kimi qıvrılan, dalğalara dalaydım,
    Dalıb ilham alaydım.
    Əndamını həvəslə, qucaqlarkən dalğalar,
    Qəlbimdə qasırğalar,
    Fırtınalar coşaydı, qısqanclıqlar doğaydı,
    Məni hirsim boğaydı.
    Cumub alaydım səni dalğaların əlindəni,
    Yapışaydım belindən.
    Xəyalımız üzəydi, sevda dənizlərində,
    Ləpələr üzərində,
    ilhamımın yelkəni, zərrin saçın olaydı,
    Sular xırçın olaydı.


    Bu nə gözəl şeirdir, bu nə gözəl mənzərə,
    Gəlin baxın Xəzərə.
    Çıxalım Buzovnada kiçik qayalıqlara,
    Seyrə dalım bir ara...
    Gecələr sayrışarkən, ulduzlar lalə kimi,
    işıqlar jalə kimi.
    Çilənib dağılarkən ətrafa damla-damla,
    Ən yaxın bir adamla.
    Nə gözəldir dinləmək suların nəğməsini,
    Təbiətin səsini!
    Nə gözəldir dolaşmaq, isti yay fəsilləri,
    Bu sərin sahilləri!

    Nə gözəldir səhərlər bizim böyük ruhumuz,
    Aşıb-daşan duyğumuz.
    Şəklindəki sulara, baxaraq ləzzət almaq,
    Bu mavi şe’rə dalmaq.
    Dalğalar kimi qalxmaq, dalğalar kimi enmək,
    Bə’zən hürküb çəkinmək.
    Hər dalğa bir kişnəyən bəyaz yallı at kimi,
    Bizim bu həyat kimi!

    Yenə o bağ olaydı sevdalar ölkəsində,
    O söyüd kölgəsində.
    inci qumlar üstündə yenə verib baş-başa,
    Yayı vuraydıq başa.
    Günlərimiz keçəydi qızğın fərəhlər kimi,
    Dolu qədəhlər kimi.
    Yarpaqlar arasından uzadaraq əlini,
    Oxşayaraq telini.

    Gecələr darayaydı saçlarını ay gözəl!
    Sən gözəlsən, ay gözəl?
    Əllərində əllərim, gözlərində gözlərim...
    Asılaydı sözlərim.
    Könlünün qulağından bir qızıl tana kimi,
    Günəş doğana kimi.
    Bu yaz dostlarım bir az bəxtəvər olacaqlar,
    Can-ciyər olacaqlar.
    Bir az da uzaqlara açacaqlar yelkəni,
    Ruh yeni, höyat yeni...
    Çıxacaqlar göyləri aşaraq dönə-dönə,
    Buludların fövqünə.
    Uçacaqlar sabaha, uçacaqlar yarına,
    Efir boşluqlarına.
    Vaxtilə bir kölgə tək hür yaşamaq istəyən,
    Bu insan oğlu bilsən.
    Azadlıq ölkəsində daha şad olacaqdır,
    Dünya dad alacaqdır.

    Yenə o bağ olaydı, yenə yığışaraq siz,
    O bağa köçəydiniz.
    Biz də muradımızca fələkdən kam alaydıq,
    Sizə qonşu olaydıq.
    Yenə o bağ olaydı, səni tez-tez görəydim.
    Qələmə söz verəydim.
    Hər gün bir yeni nəğmə, hər gün bir yeni ilham,
    Yazaydım səhər-axşam.
    Arzuya bax, sevgilim, tellərindən incəmi?
    Söylə, ürəyincəmi?
    10. sadəcə "yenə o bağ olaydı" və "oxu,tar!" şeirləri ilə tanınan şair. bəzi qaynaqlar onun kommunist, bəziləri isə milliyyətçi olduğunu deyir. ancaq * həyat yoldaşı dilbər axundzadənin yazdığı müşfiqli günlərim kitabında belə bir hissə var imiş:

    --spoiler--

    “Bir gün Müşfiq evə çox dilxor gəldi, başının ağrıdığını dedi. Papiros çəkmək üçün eyvana çıxdı. Sonra dərindən ah çəkib sözə başladı:

    - Dilbər, bugünkü yığıncaqda bəzi bədxahlar məni o qədər tənqid etdilər ki, az qaldı ürəyim yerindən qopsun. Mənə deyirlər, sən xırda burjua şairisən. Bu söz mənə elə toxundu... Axı burjua deyəndə bizim gənclərin təsəvvüründə zəhmətdən qaçan, insanlıqdan kənar, xalqını, cəmiyyətini, vətənini sevməyən adamlar gəlir. Özün de, mən elə sözlərə layiqəm?

    Qəhər məni boğdu. Böhtan qılınc yarasından pis olur. Axı bütün varlığı ilə sosializmin quruculuğuna bağlı, onun hər nailiyyətinə ürəkdən sevinən, dövrünü, zəmanəsini sonsuz ilhamla tərənnüm edən şairə bu cür böhtan atanların məqsədi nə idi?

    Birdən “Duyğu yarpaqları”ndakı bir rübaini xatırladım:
    Nə bir həsrətim var, nə bir qəmim var.
    Dostlarım bilir ki, nə aləmim var!
    Lenin dünyasına ithaf etməyə
    Bir şair ürəyim, bir qələmim var!
    - Heç xırda burjua şairi belə səmimi sözlər deyə bilərmi?- dedim.

    Müşfiqin eyni bir az açıldı və mənə iclasdan ətraflı danışmağa başladı. Bircə o dövrün ictimai xadimlərdən olan Hökumə Sultanovanın onu müdafiə etdiyini dedi. Sonra Müşfiq ürək ağrısından şikayət etdi. Ona ağrısını sakitləşdirmək üçün dərman verdim, amma gecə səhərə qədər gözünə yuxu getmədi. Səhər həkim çağırtdırdım. O, Müşfiqin əsəb sarsıntısı keçirtdiyini müəyyən edib dərman yazdı”.

    --spoiler--

    bu spoileri bir məqalədən götürmüşəm, oxumaq istəyən üçün link link
1 2 »


sən də yaz!