həyat


facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
1 2 »

    1. dimebag darrelin floods solosunu canlı görmək idi, o da qismət olmadı. ola bilmədi.
    2. elimde sigaret tenha oturarken haqqinda yazmag istediyim həyat

    biraz derin yazmag isteyirem,yashima göre
    bir filmde eshitdiyim kimi heyat yanlish zamanda yanlish yerde olmaqdan ve ya doğru zamanda doğru yerde olmaqdan ibaretdi heyatimiz
    gözümüzü açib derk etmeye çalishdigimiz zamandan beri heyat haqqinda heremizin ferqli fikirleri vardir
    pisliklerin ardindan -buna öyreshdim daha pis ne ola biler deye gözlemekden ibaretdir heyat.
    Herdefe de daha pis bir shey olur,yerine daha pis,daha pis ve daha pis,demeyim odur ki en pisi hech vaxt göre bilmeyeceyik.
    Bezen düshünürem bashqa ölkede daha varli bir ailede doğulsaydim men yene hemen men ola bilerdim?bu dashin üstünde oturub bu menasiz setirleri yaza bilerdim?
    Belke he belke de yox.
    Bashimi qaldirib semaya ardindan göre bilmediyim kainatin qaranligina baxiram,bashqa planetde,galaktikada olsaydim.bu 5 duyğu üzvlerim olsaydi ve ya olmasaydi.içimdeki men , hemen men ola bilermiydim
    beynimi,düshünce gücümü zorlayib daha derine enerek özüme niye sualini verirem,men bu bedenden evvel de variydim,ondan sonra var olacam?
    Belece bir axmaq entrynin de sonuna geldiniz,öyrendiyiniz bir shey yoxdu,sadece içimdeki gic suallari cavablandirmaga çalisharaq axshama yazdigim oyun üçün vaxt itirirem ,siz de menimle birlikde itirdiniz.
    Esas sual: semada küleye qarshi qanad çirpan qushun içinde bir ''mən'' var?
    3. həya - yəni insan öz həyasını gözləməklə,namuslu,dürüst yaşamalıdır. t- bütün bu dediklərimə riaəyət edən insanın bir ömür boyu yaşayacağı mağar ( əslində Həyat bəlkə də mənim dediyim qayda kimi deyil,sadəcə mən belə görürəm )
    4. milyonlarla fərqli anın bütünü. milyonlara səhifədən ibarət kitab. ardıcıllıq yoxdur, hər an, hər səhifə özünə məxsusdur. yuxarı küncünü qatdalamayın səhifələrin, hər dəfə o səhifələrdə ilişir qalır adam. təzə səhifələr açın, açım, açılsın.
    7. bəzi yeriyən daşşağlar olmasa həyat çox gözəldi.
    8. qəribə şeydi. heç bilmək olmur başına nə vaxt harda iş açacaq. bir şey də demək olmur ki. sorğulamaq istərkən dəlirdiyini düşünür, özündən şüphələnirsən. milyardlarla xarakter, xasiyyət, məqsəd varkən sadəcə birini seçib yoluna onunla davam etməlisən. niyə? sona gələnə kimi çox vaxt var, bekar durmayaq deyə. çalış, vuruş, əzil, qalx, savaş, uduz, qazan neyçün? yolun sonu uçurumdu, yoxdu, qaranlığdı, bilirsən, amma hamı o qatara minib deyə sən də qatara çatmağçün ayaqlarına güc verib var gücünlə qaçırsan. qaçırsan və o qatara çatırsan da. indi həmin qatarda bir neçə şeyə əl gəzdirmək lazımdı. müsəlman, bilinməyən bir zaman dilimi içərisində uçuruma yuvarlanacaqsan. hər şey boşa gedəcək. başa düşürsən? hər şey heç nə olacaq. heç kim arxanca demiyəcək 'o çox zəhmət çəkdi' deyə. heç onların vecinə də deyil. onlar da öz bədbəxtliklərini həzm etməyə çalışır.
    qısacası, son olacaq. bir son var. bu məlumdu. məlum olmayan o sonun necə gələcəyidir. öləndə uşağlığınızda yaşadığınız şanssız bir qəza yadınıza düşməyəcək bəlkə də. tək özünüzün bildiyi xəyallar və onların qırıqları, ümidlər və onların kölgələri, hədər olmuş zəhmətlər, mundar olmuş sevgilər. dəyərmi yaşamağa? bir bunu bilsək, həyatın tərifini də cəsarətlə deyə bilərik. bəlkə.
    9. qidalanmaq, özünü orqaniyasiya etmək, çoxlamaq ölmək kimi fəaliyyətlərin toplusuna deyilir. nəyisə yaddan çıxarsam qınamayın. həyatın tərifini vermək olduqca çətindir. həndəsədə nöqtənin tərifini vermək kimi. schrödinger həyatın tərifini belə vermişdi, "canlılar nizamsızlığa və tarazlığa parçalanmanın qarşısını alır." nəzəri fiziklər ümumiləşdirilmiş tərif verməkdə ustadırlar gördüyünüz kimi. termodinamikanın ikinci qanuna görə təbiətdəki bütün proseslər nizamsızlığın çox olduğu, tarazlığa doğru baş verir. yəqin ki, nizamsızlıq və tarazlıq sözlərinin bir-birinə zidd olduğunu düşünəcəksiniz. amma elə deyil. bir qab düşünün ortasında istiliyi keçirməyən bir pərdə var. qabın sol tərəfindəki mayenin temperaturu 30 dərəcədir. sağ tərəfindəki maye isə 70 dərəcə temperatura malikdir. burda biz nizamlı bir sistem yaratmışıq. bütün "soyuq" molekulları sol tərəfə, "isti" olanları isə sağa yığmışıq. nizam məhz budur. sonra pərdəni götürürük. aydındır ki, mayelər qarışacaqlar və bir orta temperaturs 50 dərəcə selsiyə sahib olacaqlar. bu prosesdə nə baş verdi? bizim əvvəlcədən yaratdığımız nizam get-gedə pozuldu, molekullar indi qabın özlərinə aid hissəsində yox, təsadüfi bir yerdə qərar tutdular. proses nizamsızlığın artdığı istiqamətdə getdi. nəticədə tarazlıq yarandı. təbiətdə də bu proses gedir. baş verən bütün proseslər kainatdakı böyük tarazlığa doğru aparır indi qayıdaq həyatın tərifinə. schrödinger deyirdi ki, canlılar bu prosesin qarşısını almağa çalışırlar. məsələn canlılar təbiətdə bərabər paylanmağa çalışan* qida maddələrini müxtəlif molekulları, ya da elə suyun özünü öz bədənlərində toplayırlar. bir növ nizam yaradırlar. özlərinin kopyalarını çıxarıb, bu nizamı yaymağa çalışırlar. bu o deməkdir ki, həyatın varlığı termodinamikanın ikinci qanununu pozur? əsla. canlılar nizam yaradarkən əlavə enerji xərcləyirlər, nəticədə kainatın nə vaxtsa əldə edəcəyi böyük tarazlıq daha da sürətlə yaxınlaşır. bunu bir videoda daha anlayışlı şəkildə başa salmışdılar. deyir təsəvvür edin ki, yükləmələr qovluğunuz kainatdır. əvvəlcə boş olan qovluq zamanla xaosa çevrilir. siz enerji sərf etməklə bu qovluğu yenidən nizamlı edə bilərsiniz. canlılar da kainatla məhz bunu edirlər. yalnız əlavə enerji sərf etməklə!
    deməli həyat təbiətdəki digər bütün başqa proseslər kimi termodinamikanın ikinci qanununu poza bilməz. ümumiyyətlə həyat təbiətdəki bütün başqa proseslər kimi, fiziki və kimyəvi qanuna uyğunluqlar toplusudur. canlıları cansızlardan fərqləndirən bir proses yoxdur. bütün canlılar hüceyrələrdən ibarətdir. bəziləri tək, bəziləri yüzlərlə, bəziləri isə milyonlarla hüceyrənin nizamlı fəaliyyəti nəticəsində "yaşayır". hər bir hüceyrə də dediyim kimi, fiziki qanuna uyğunluqlarla fəaliyyət göstərir. heç bir proses təbiət qanunlarına zidd şəkildə getmir. heç bir möcüzəvi qüvvə bu prosesləri lazım olan istiqamətdə yönləndirmir. bütün bu proseslər bənzər şərtlər yaradıldığında canlılardan kənarda, laboratoriyada da həyata keçirilə bilər. indi bir sual, həyatın ölü kainatdan fərqi nədir? bizim cansız saydığımız kainatda da qısa müddətli nizamlanmalar, çoxalmalar və ölümlər baş verir, məsələn ulduzlar. ulduzlar bir qaz buludunun nizamsız səpələnməsindən yaranır. bu qaz buludu öz cazibələri nəticəsində bir mərkəzdə sıx toplanır. sıxlıq müəyyən həddi keçəndən sonra bu mərkəzdə nüvə reaksiyaları başlayır və ulduz "doğulur". bir müddətdən sonra ulduz öz nüvə yanacağını sərf edib dağılır, yəni "ölür". onun dağıntılarının yerində ikinci nəsil ulduzlar doğulur. hər şey eyni qanunlara tabedirsə kainatdakı hər şey canlıdır, yoxsa hər şey ölüdür? bir canlının ölməsi nə deməkdir? onun bədəni artıq başqa qanunlarla idarə olunur? xeyir. yenə də təbii proseslər bədəndə fəaliyyətlərini davam etdirir. ölüm bir nöqtə deyil, uzun bir prosesdir, hansında ki bədəndəki hüceyrələrin birgə fəaliyyətini təmin edən nizam astaca pozulmağa başlayır. bu həqiqət xüsusən təcili yardım, xilas edici komandalarda yaxşı bilinir. belə komandalarda nə vaxt bir insanı ölü saymalıyıq deyə sual qoyulur ortalığa. bu sualın cavabı yoxdur. əvəzində işi asanlaşdıran sadə qaydalar müəyyən edilir. məsələn nəfəsi, ya ürəyi dayanandan 10 dəqiqə sonra ölü sayılsın kimi.
    Cənab Schrödinger özünün "həyat nədir?" kitabında daha bir möhtəşəm sual verir: "əgər mənim bədənimdəki hər şey təbiətdəki qanuna uyğunluqlara görə baş verirsə, mən əlimi qaldıranda bu necə mənim iradəmlə baş vermiş ola bilər?" bir fikirləşin. siz əlinizi qaldırırsınız. belə çıxır ki, təbiətə hökm sürürüsünüz? qanuna uyğunluqları pozursunuz? axı bütün proseslər öz təbiətdəki axarları ilə baş verirsə, siz əlinizi qaldırmağa qərar vermiş ola bilməzsiniz! bu problemin cavabı məncə daha böyük bir problemə gətirib çıxarır. məsələ burasındadır ki, siz milyonlarla hüceyrədən ibarətsiniz. bu hüceyrələrin bir-biri ilə xəbərləşməsi, nizamlanması təşkilatlanması qolun qalxmasına imkan verir. indi başqa bir sual, əgər siz milyonlarla hüceyrənin birgə fəaliyyətindən ibarətsinizsə, burda "siz" deyilən şey hardadır və nədir?
    bəs həyatın cansız kainat ilə əslində eyni olması onun dəyərini öldürmürmü? öldürür. amma həqiqət gözəl olmaq məcburiyyətində deyil. bəlkə də həyat kainatda yarana biləcək ən gözəl strukturdur. nəfəs almağımız, qidalanıb sıçmağımız yağışın yağması, vulkanın püskürməsi kimi təbiət hadisəsidir. ürəyin qanı damarlarımıza təzyiqlə vurması ilə, bir bıçağın dərimizi kəsməsi eyni qaydalar yığını çərçivəsində baş verir. keçirtdiyimiz bütün hisslər də həmçinin. başqasının uğuruna paxıllıq, ən saf mərhəmət, ən şiddətli nifrət və qəzab, utanc hissi, dəhşətli ağrı, gülüş, ölüm qorxusu hamısı eyni qanunların nəticəsidir eyni cür hörmətlə qarşılana bilər. bir günəşdə gedən nüvə reaksiyalarını düşünün, bir də aldadıldığınızda keçirdiyiniz hissləri. bunların hamısının eyni təbiətli olması möhtəşəm deyilmi? indi bir də ölüm dediyimiz şeyi düşünün. əgər hər şey eyni təbiətlidirsə, ölümlə heçnə dəyişmir deməli. ölümlə itirəcəyiniz şeylər, hissiyat, düşünmək, nəfəs almaq və s. çox da önəmli deyillər.
    10. əzabdır
1 2 »


sən də yaz!