(‌bax: fəlsəfə) - mən də əvvəl çox idealist romantik duyğularla, pul nədi e, mən fəlsəfə oxuyacam, pul dalınca qaçmayacağam falan deyirdim. sonra fərqinə vardım ki, həyatıma davam edəcəyim qədər, social reproduct olacağım qədər maddi gəlirim olmasa nə fəlsəfə ilə məşğul ola bilərəm, nə heçnə ilə. amma bunu bir evrensel öneri olaraq deyil də, tarihsel olaraq düşünmək lazımdı. məs. antik yunanda da fəlsəfənin inkişaf etməsinin səbəbi quldarlıq sistemi idi. ya qul idin, ya da azad kentli. azad olanlar fəlsəfə ilə, sənət ilə, siyasət ilə məşğul ola bilirdilər. antik yunanda zehni əmək və qol əməyi tamamən ayrılmışdı və qol əməyinə heçbir dəyər verilmirdi. bu iki əmək növünün birləşməsi isa'dan sonra olacaqdı. yəni zehin, şüurun daha altyapıya (iqtisadi əlaqə sistemi) əlaqəli olmasını burdan görmək olar