brave new world

500 il sonra dünya necə bir yer olacaq? İnsanlar necə yaşayacaq və necə idarə olunacaq? Bildiyimiz dünya nizamı məhv olur və yerinə yenisi qurulur. Buna ya ütopiya, ya da distopiya deyilir. Bu kitab da əfsanəvi bir distopiyadır. Bir çox romanın mövzusu insan psixologiyası və travmalardır ki, Dünya klassiklərinə baxdığımızda oxu nisbəti olduqca yüksəkdir. İnsanların sosioloji quruluşunu və idarəetmə sistemlərini araşdıran tip distopiyalar hər zaman oxunmuş və müzakirə edilmişdir. Aldous Huxley bu kitabı 1931-ci ildə yazmış, 1932-ci ildə nəşr etdirmişdir. Yazıldığı dövrü nəzərə alsaq, çox uğurlu və möhtəşəm bir qurğu görürük. Həmin dönəmdə Texnoloji tərəqqini təsəvvür etmək mümkün olmadığından, gələcək dünyanın dizaynını tam təsvir etmək asan deyildi. Düşünün ki, bugünkü internet o vaxt heç xəyallarda da yox idi. Kitabı texniki çatışmazlıqlar və ya texnoloji proqnozlar deyil, təsvir edilmiş yeni dünya nizamı üzərindən oxumaq daha doğrudur. 1984 kitabında George Orwell oxucuya çox bədbin, təzyiqedici və bədbəxt bir dünya təqdim edərkən, Huxley, oxucuları hamının xoşbəxt olduğu, sənət və ədəbiyyatın olmadığı, insanların hirs və ehtiraslarının olmadığı bir nizam haqqında düşünməyə vadar edir. Bu mümkündürmü? Bütün insanların xoşbəxt olması mümkün və ya lazımdırmı? İnsanların rifahı çox xoşbəxt olmaqla mütənasibdirmi? Şəxsən Mən belə düşünmürəm. 1900-cü illərin əvvəllərində Henry Ford daşıyıcı istehsal xəttini avtomobil istehsalında istifadə etməyə başladı, bu da sənaye istehsalında böyük bir inqilab idi. Cəsur Yeni Dünyada insanlar belə bir istehsal xəttində xüsusi kapsulalarda yetişdirilir və bir mərhələdən sonra kapsuladan çıxarılır. ideal insan körpəlik və uşaqlıqlarını şərtləndirilərək və yuxuda öyrədilərək “böyüdülür”. Şərtləndirilərək böyüdülmüş bu ideal insanların kimyəvi maddələrlə qocalmağının qarşısı alınır. "Hər kəs hər kəs üçündür" fəlsəfəsinə görə, bu gənclər hər zaman istədikləri ilə cütləşə bilərlər. Karyera, iş yerində yüksəliş, nəyi isə icad etmək, uğurlu olmaq və s barədə dərdləri yoxdur. Bu Yeni Dünyada hələ də sistemə daxil olmamış normal insanlar var, amma çox "ibtidai" insandırlar. Bu vəhşilərdən bir gənc, müəyyən hadisələrlə Cəsur Yeni Dünyaya daxil olur və sistemin sorğulanması da bu vəhşi xarakterin köməyi ilə verilir. Hadisələrin axarı və dili baxımından oxumaq asan olsa da, yazıçı çox çətin bir işə girişib və 88 ildir oxunub müzakirə olunan bu işi layiqincə yerinə yetirir.